Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Phyſicorum.Areſtotelis

ip̄m ꝯtinet̉. ſed extra totū qd̓ vocat̉ om̄e. eſt mūdusne vltime ſphere nihil eſt. Et ideo planū eſt porritanummentiri dicenteꝫ. vltima ſphera mouet̉ ſub ſuꝑficie ſuaꝯuexa. quo ad illā in loco eſt. qꝛ ſic eſſet in loco extra qd̓ eſt corpus diuerſum ab ipſo. locus eſſet ſuꝑficies eiꝰqd̓ eſt in loco ſuꝑficies corporis extra ambiētis. Etqꝛ celū ambit om̄ia. ideo ꝓpter hoc om̄ia in celo eſſe dicuntur. Celum em̄ eſt d̓r om̄ē qd̓ ambit om̄ia om̄ia ordinant̉ ad ip̄m. locus aūt ꝓprie ſumptus non eſt celū. ſed celiquodāmodo vltimū in deſcendendo. hoc eſt ꝯcauū lune qd̓ ꝯtingit corpꝰ qd̓ habet moueri motu recto eſt reseius quieſcens. ideo terra locat̉ in ꝯcauo aque. aqua autem in ꝯcauo aeris. aer vero in ꝯcauo etheris quē pictagoras vocauit igneꝫ. ether vero locatur in cōcauo orbislune qd̓ eſt celū. Celū vero ẜm ſe totū non amplius locat̉in alio. Et ſic pꝫ qualiter diuerſa diuerſimode ſtꝭ in loco Manifeſtū aūt ex his qm̄ dubitatōes oēsſoluūtur ſic vtiqꝫ dicto loco. neqꝫ em̄ ſimul augmentari neceſſe eſt locū. neqꝫ pūcti eſſe locuꝫneqꝫ duo corꝑa in eodē loco. neqꝫ ſpaciū aliqd̓eſſe corporeū loci mediū. corpus aūt quodcuqꝫ. ſed ſpaciū corporis. et eſt locus alicubi. ſicut in loco. ſed ſicut terminus in finito.em̄ om̄e qd̓ eſt in loco eſt. ſed mobile corpꝰ. Iſtud eſt ſeptimū capl̓m in quo ph̓us ſoluit rōnesbantes locū eſſe. Et diuidit̉ p̄ſens capl̓m in duas partes. In quarū pͥma facit qd̓ dictū eſt. In ſecunda aſſignatduas loci ꝓprietates. ibi (Et fert̉ igit̉) Quantū igit̉ ad partē ph̓s pͥmo ſoluit vltimam rōnem. que fuit. illudqd̓ auget̉ ē corpus. locus auget̉ corpore locato. igit̉ ē corpus. Illā rōnem ph̓us ſoluens d̓t. locus auget̉ ſeſed accidit ſibi augeri. quia corpus ſine loco eſſe p̄t. igitur ipſo aucto ncc̄ario maiorē occupat locū Sꝫ ſi diceret̉ locus eſſet ſpaciū dimenſionatū tūc ſe augeret̉. qꝛ moto locato dimenſiones que ſunt intra corpus ſe extenderent̉. Et eodem ſoluit̉ ſecūda. que fuit pūctū eētin loco. ſic idem eſſet pūctum locus pūcti. Ad illā reſpondet ph̓us. illa ꝓcedit niſi diceret̉ locus corpus. hoc em̄ falſum eſt. igit̉ corpus ſe eſt in loco. dimenſiones vero pͥncipia dimenſionū ſicut pūcta accn̄s ſtꝭin loco. Et prima fuit iſta. ſi locus eſſet tūc duo corpora eſſent in eodem loco. Ad illam d̓t ph̓us. hoc ſequeretur ſi locus poneret̉ ſpaciū dimenſionatū. ſed ꝯtrariū dictum eſt in loci definitōe. ipſe ſit ſuꝑficies corporis ꝯtinētis Et ſi locꝰ eſt terminꝰ corꝑis ꝯtinentis faciliter ſoluitur quinta. in qua d̓r. ſi locus eſſet tūc eſſet in loco ſiuealicubi. Soluit ph̓us illam rōnem interemptiōeꝫ dicēs locus eſt in aliquo quidem ſicut in loco. ſed ſicut inſubiecto. in ſubiecto eſt em̄ qd̓ eſt corpus locās. ſed eſt terminus in eo cuius eſt terminus. ſiue eius qd̓ finit̉ loco.em̄ omne qd̓ eſt in loco eſt. ſed mobile corpus motu rectoper ſe eſt in loco. corpus aūt ſeparatū a motu eſt in loconiſi imaginabiliter. omne corpꝰ mobile circulariter ēin loco Et ſic patꝫ ille tres ratōnes innitūtur falio fundamento. ideo ſunt facilis ſolutōis. vt pꝫ vnicuiqꝫ practicanti. Sed ph̓us ſoluit terciā quartā rōnes. qꝛ ille dicūt locus ſit elementum aut elementatū. cauſa autcaſatum. ſed nullus antiquorum dixit locus eſſet aliquod iſtorum. Et qꝛ ph̓s procedit hic ex dictis antiquo

rum ꝯtra antiquos. ideo eas ſoluit Et fertur igit̉ in ſuijpſius locuꝫ vnūqd̓qꝫnabiliter. Cui em̄ ꝯn̄ter qd̓ tangit̉ vi proximū eſt. Et ſimul apta nata impoſſibilia ſuntQue vero tangūtur actiua paſſiua ſunt adinuicē Et manet igit̉ natura in ꝓprio loco vnūqd̓qꝫ rōnabiliter. Et nāqꝫ hec pars in toto loco. ſicut diuiſibilis ꝑs ad totū eſt. vt cuꝫ aliqͥsmouet aque aut aeris partē. ſic aūt et aer habꝫaquā vt materia em̄. hic aūt ſpēs Aqua qͥdemmaterie aeris. aer aūt ſicut actus qͥdaꝫ ipſius.Aqua em̄ potentia aer eſt. aer vero potētia eſtaqͣ alio Det̓minādū aūt de his poſteriꝰ eſt Iſta eſt ſecūda pats huius capituli. in qua ph̓us aſſignat duas ꝓprietates loci. Quarum prima eſt. vnūqd̓qꝫmobiliū rōnabiliter fertur in ſuū ꝓprium locū. ꝓprium emvocatur illud cui corpus eſt ita cōſequenter interip̄met illud eſt aliqd̓ medium ita tangit ip̄m. eſt proxi ei naturam. vi ſiue violentia. qꝛ que apta nataſunt eſſe ſimul illa ſunt impaſſibilia adinuicem. illa auteꝫque ſeinuicem tangūt tangūtur violenter ſunt actiua etpaſſiua ad inuicem pugnātia. ideo recedūt a ſe inuiceꝫSecūda ꝓprietas eſt. vnūquodqꝫ corpus in ſuo loco proprio manet et quieſcit rōnabiliter. Et quia locus locatum ſunt ad inuicem pars totum. tamen ſimilitudinem habent cum parte toto. qꝛ ſicut pars quieſcit toto quādo ꝯiūgitur ei. ſicut cum aliquis ab aqua vel aereremoueat partem illa quieſcit donec ꝯiūgitur toti. itaetiam de parte locati ad totū locum. em̄ eſt extra locūmouet̉ ad ip̄m. venit ad locū tūc quieſcit. Sicut autēſe habet aer ad aquā ita ſe habet locus ad locatum eſt em̄aqua vt materia aeris. aer ſicut ſpēs forma aque. qꝛaqua eſt ſicut potentia materia aeris corruptio ipſiusaer aūt ſicut actus generatio aque. licet em̄ aer potentiaſit aqua tn̄ illud eſt per alium modū potentie. cum ſit percircularem generatōem elementorū. ſed ẜm ꝯparatōemnobilitatis formalitatis tūc aer eſt actus aque. aqua ēpotentia aeris. vt patebit latiꝰ in qͣto celi pͥº de gn̄atōe Sed ꝓpter tēpus neceſſe eſt quideꝫ dicereIncerte aūt nūc dictū tūc erit certius Si igit̉materia actus. aqua em̄ vtraqꝫ. Sed hocdem potētia. illud vero actu. Habebit itaqꝫ ſicut pars quodāmō ad totū. Un̄ his tactusineſt. copulatio aūt vtraqꝫ actu vnum fiantEt de loco qͥdē qūo eſt qͥd eſt dictū eſt Hic dicit ph̓us illud qd̓ nunc incerte d̓r ſupponit̉ꝓpter neceſſitatem doctrine tūc erit certius. ſicut ergo ideꝫeſt materia actus. aqua em̄ vtraqꝫ eſt. ſed materia eſt ratione potentie. actus vero rōne ꝑfectionis. eodemvtiqꝫ quodāmodo ſe habet ſimiliter pars ad totuꝫ hoc eſtlocans ad locatum. quia locatum eſt ſicut materia. locus ſicut actus. forma ẜm format et cōtinet. locāscorpus eſt formale. ꝓpter quod talia corpora ſe ꝯtinguntaptitudo em̄ ꝯtinuitas eſt inter ea. vtraqꝫ vnū fiantper tranſmutatōem potentie ad actū. et hec eſt eadē ꝓportio locati ad locū. Igit̉ qūo eſt quid eſt dictū3

ictū eſt. xiR iij.