PhyſicoꝝAreſtotelis

Ad obiecta in oppoſitūAd pͥmum dicendum eſt. ꝙ motus celi non eſt infinitusqͣꝫtum ad extenſionē ſui mobilis. aut ſpacij in quo eſt. infinitus tamen eſt per reiterationem eiuſdem mobilis finiti per idem ſpacium. Et ad probatōem minoris dicēdūeſt. ꝙ qͣꝫuis circulus nō habeat pͥncipium medium ⁊ fineꝫẜm actū diſtincta in circulo. quilibet tamen pūctus poteſteſſe principium medium ⁊ finis. ẜm ꝙ diuerſimode in eohec per imaginatōem noſtram acquirūtur. Et ad ꝯfirmationem dicendū eſt. ꝙ duobꝰ modis celum ꝯſideraturno modo inqͣꝫtum corpus eſt. ⁊ ſic celum eſt bene diuiſibile. Alio modo inqͣꝫtum tale corpus determinatuꝫ eſtet ſic ipſum non eſt diuiſibile. Et ad probatōem dd̓m eſtꝙ autoritas eſt diſtinguēda. cum duplex ſit potentia. ſcꝫpotentia ad eſſe. ⁊ potētia ad operari. Potētia em̄ ad operari duplex. vna eſt ad operari naturale quod naturaliteꝯſequitur reꝫ. Alia eſt que procedit quaſi libere ſiue ex qͣdam electione. ¶ Et vlterius notandū eſt ꝙ duplicia ſtꝭꝑpetua. Quedam ſunt perpetua creata. et quedam ſuntperpetua increata. Per hoc dicendū eſt. ꝙ eſſe ⁊ poſſe inperpetuis non diſtant. ſed bene differunt. et hoc loquēdode poſſe ad eſſe. ⁊ de poſſe ad eſſe naturale. ⁊ non poſſe adoperari quod procedit ex electione ⁊ libere. In perpetuisautem creatis eſſe ⁊ poſſe neqꝫ differunt neqꝫ diſtant. Secus autem eſt in generabilibꝰ ⁊ corruptibilibꝰ. cum in illispoſſe ad eſſe ⁊ ipſum eſſe plerūqꝫ diſtant ⁊ differunt. ⁊ ſicin omnibꝰ creatis eſſe ⁊ poſſe differūt. quia actus ⁊ potentia non parum differūt. nono metaphyſice. non autem inomnibꝰ diſtant ita ꝙ ſit ordo temporalis potentie ad actum. Inde etiam notandū eſt. ꝙ eſt differentia inter diſtare ⁊ differre. qm̄ om̄ia que diſtant differūt non auteꝫecontra. quia multa ſunt que ab inuicem habēt differentiam ⁊ tamen nō diſtant. Diſtare aūt aliqua dicunturdupliciter ſcꝫ loco et tempore. loco ſicut vnū indiuiduūde genere ſubſtantie diſtāt ab alio. Sed tēpore ſicut prius diſtat a poſteriori. qͥa ergo in rebꝰ generabilibꝰ ⁊ corruptibilibus poſſe tꝑaliter precedit eſſe. et potentia temporaliter precedit actum. ideo in illis diſtant poſſe ⁊ eſſequare etiam in eis differūt ⁊ diſtant. In deo vero nec dſtant nec differūt in celeſtibꝰ vero corporibꝰ ⁊ angelis diferūt ſꝫ nō diſtant. ⁊ minor eſt diſtantia in ſuꝑceleſtibuset angelis qͣꝫ in celeſtibꝰ Ad ſcd̓m dicendū eſt ꝙ male arguitur ibi a diuiſis ad cōiuncta. et ideo in illo argumento cōmittitur fallacia accidentis Ad tertiū dicendum eſt. ꝙ accepta quantitate rei finite q̄ eſt in facto eſſenihil poteſt amplius extra accipi. ſed accepta quātitaterei nōdū finite que ſolū eſt in fieri adhuc ꝯtingit aliquidextra talem quātitatem acciꝑe. Unde non eſt oppoſitio ſi accipiatur quātitas actualis rei et tamen extra ipſam rem poſſit accipi aliquid quod ſibi ineſt in potentiaet non in actu. Aut dd̓m eſt. ꝙ ꝑtes in aliquo continuoin quo infinitū reperitur duobꝰ modis accipitur. Unomodo per cōꝑationē ad totum abſolutē et ſic nihil eſt extra accipere. Alio modo ẜm ꝙ habent ordinem ad potētiam diuiſionis ẜm ꝑtes eiuſdem proportionis. et ſic incontinuo ſemꝑ eſt aliquid extra accipere Et ad confirmationem dicendū eſt. ꝙ illa conditio dabatur ab antiquis ponentibus infinitum in actu in rerum natura. ſedtale non eſt ponēdum. nec de tali datur preſens definitioſed de infinito in potētia quod ſe tenet ex ꝑte materie. ⁊

habet rationem ꝑtis cui non conuenit cōtinere ſed contineri. Sed diceres ſi infinitum ſit in potētia. igit̉ in actu. qꝛ omis potētia poteſt ad actum duci. quia alias eētfruſtra Ad hoc dicendū eſt. ꝙ om̄is potentia poteſtduci ad actum ſibi ꝓportionatū. hoc eſt ad actū ad quēeſt ordinatū. vt potentia ad actum ꝑfectum poteſt duciad actū ꝑfectum. potētia em̄ ad actum imꝑfectū poteſtduci ad actum imꝑfectū. iā potentia qua infinituꝫ dicit̉eſſe in potentia eſt potentia ad actum imꝑfectū. igiturpoteſt duci ad actum imꝑfectū cum ſit ad talem ordinatum. Aut dicendū eſt. ꝙ in bonis fruſtra eſt potētiaque nō ducit̉ ad actum. ſed nō in malis. iam eſſe infinitūactu nō eſt ꝑfectio ſed imꝑfectio ſeu diuidi in infinitumaut fieri in infinitū appoſitōne aliquid habet de actu qꝛeſt actus claudens in ſe potentiā. et qꝛ actus ille includit ꝯtinue potentiā. poſſibūle eſt illā per actū terminariaut finiri ſꝫ ꝯtinue potētia exit ad actū ⁊ actꝰ ꝯtinue ducit ſecū potētiā. Et eſt notandū ꝙ ē duplex eſſe imꝑfectū qd̓dā eq̄ eſſe imꝑfectū qd̓ eſt via ad ꝑfectōnem ettale reducitur ad ꝑfectū. Aliud eſt eſſe imꝑfectū quodnō eſt viā ad ꝑfectōem. ſed ab ip̄a ꝑfectōne recedit ⁊ tale nō eſt reducibile ad ꝑfectum. Sed diceres actus imꝑfectus eſt potētia q̄dam. igit̉ per hoc ꝙ infinitū quodeſt in potentia ducit̉ ad actum imꝑfectū. ducit̉ ad potentiam et nō ad actū Ad hoc dicendū eſt ꝙ ꝑ interemptionē ꝯſequentie. Nā actus imꝑfectus eſt actus ⁊ potētia reſpectu diuerſoꝝ. eſt em̄ actus reſpectu vlteriorispotentie. et eſt potentia reſpectu vlterioris actꝰ. ⁊ ideovocatur actus imꝑfectus. quia adhuc habet potentiaꝫad vlteriorem actum. Ad quartum dicendum eſt ꝙmagnitudo ſolum eſt infinita ẜm potentiam diuiſioniset nō ẜm extenſionem eſt actu infinita. quia illo modooportet ꝙ data aliqua parte magnitudinis poſſent cōtinue accipi alie partes eiuſdem quātitatis nō reſumendo partes prius acceptasIncidunt dubia quorum primū eſt. Si poneretur infinitū in actu. An poſſꝫtunc ꝑtranſiri a finito aut infinito. Et videt̉ ꝙ ſic. Nāſi eſſent duo infinita eſſent equalia. igitur poſſent ab aliquo ꝑtranſiri. Solutio ꝙ nec a finito nec ab infinito. qꝛ om̄e quod ꝑtranſitur in ſuo fine et termino magnitudinis ꝑtranſitur. infinitū āt nō hꝫ finē ſiue terminum ſue magnitudinis. igit̉ non p̄t ꝑtranſiri. Et adobiectū in oppoſitū eſt dd̓m ꝙ ſi eſſent duo infinita illanō eſſent equalia. quia equalia dicunt̉ que eadeꝫ quātitate in ſpecie menſurantur et terminantur. illa auteminfinita nō terminarent̉ eadē qͣꝫtitate qͣre nō eēnt eqͣliaSecundū dubtum eliAn in maiori corꝑe ſit maior virtus. Solutio ꝙ ſic.loquendo de corporibꝰ eiuſdē ſpēi ſimplicibus vt in maiori igne eſt maior virtus et actiuitas qͣꝫ in ꝑuo igne. tn̄in corporibꝰ diuerſaꝝ ſpēꝝ nō ſꝑ eſt maior virtus in maiori. ſicut maior aer nō hꝫ maiore virtutē minori igne. cūminor ignis ſit maioris actiuitatꝭ magno aere Nec et(oꝑtet in corporibus cōpoſitis qm̄ aliqn̄ minor equus eſtmaioris virtutis maiori equo. ꝓpter ꝑfectiorē diſpoſitionem eius aut maiorem cōpactōem mēbroꝝ aut ꝓpteraliquā cauſam in tali re aūt ſil̓. reperibilem