Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTercius

Reliquū aūt aggredi eſt. ẜm quas ratōnes infinitum eſſe videtur ſolū potētia ſed ſicut determinatū eſt. alia quidē ip̄oꝝ neceſſaria ſuntalia vero habent quaſdā veras ꝯtrarietates Neqꝫ em̄ vt generatio deficiat neceſſariū eſt infinitum eſſe actu ſenſibile corpus. Contingit em̄alterius corruptōem alterius generatōnem eſſecum om̄e finitum ſit. Iſtud eſt ſeptimū capitulum in quo poſtqͣꝫ ph̓usoſtendit quid ſit infinitū et qualiter ip̄m habet eſſe. et ēliter dicit reliquum eſt aggredi ad ſoluendas rationes quibus ꝓbatum fuit infinitū actu eſſe et ſolūin potentia. ſicut ſuperius determinatū eſt a ph̓o. quedam aūt illaꝝ ratōnum neceſſitate inferunt ſuascluſiones. quedam vero veras habent ꝯtradictōes. qꝛveraciter ꝓbant infinitū quodā modo eſſe actu. que at neceſſario ꝯcludunt ſunt. ſicut ille que ꝓbant infinitum eſſe corpus ſenſibile vt generatio deficiat. qͥa ſiinfinita ſit generatio materialiter ex corꝑe ſenſibili infinito. tunc oportet illud ſit in loco infinito. et motusſit infinitus que ſunt falſa. igitur eſt neceſſariū actueſſe infinitū corpus ſenſibile ad hoc deficiat generatio. ſed potius ex hoc generatio in ſimplicibꝰ eſt indeficiens. qꝛ generatio vnius eſt corruptio alterius ecōuerſo. cum om̄ia elementa circulariter generata ſint finita. Cauſa aūt indeficientie generatōnis oīm eſt allatio generantis in obliquo circulo. vt patebit latius in ſecundo perigeneſeos. Quidā tamen modernoꝝ dicuntcauſam deficientē generatōnis eſſe. qꝛ generatio eſt exinfinito corpore ẜm diuiſionē. qua diuiditur in infinitū aūt illa diuiſio ſit vel in equalia in quātitate. et ſimilia in ꝓportōne. oporteret ẜm illos filius ſemꝑ eſt minor patre in quātitate quod eſt abſurdum. ideo dictumeoꝝ eſt erroneum et hoc patꝫ ſolutio tercie ratōis ſuperius in ſcd̓o capitulo mote.Amplius tangi et finiri alteꝝ eſt. hoc quideꝫem̄ ad aliquid et cuiuſdā. Tangit em̄ aliquidet finitoꝝ alicui accidit finitū aūt aliqͥd eſt. neqꝫ tangere cōtingenti contingens eſt Hic ph̓us ſoluit quartā ratōnem inductā qua dicebat anaxagoras mundū eſſe infinituꝫ. qꝛ cōponitur exinfinitis ſeſe ꝯtingentibꝰ ſicut filum filo copulet̉. Quaarguit ſic de ratōne corporis finiti eſt claudat̉ in alio⁊c̄. Ad quā ratōem eſt dicendū falſum eſt. om̄ecorpus quod finit̉ aliquo alio ꝯtinente finit̉. qꝛ differentia eſt inter finiri et tangi. qꝛ finiri dicit̉ abſolute tangireſpectiue. et habent ſe ſicut ſuperiꝰ et inferius. quon̄omē quod tangit̉ finit̉ ſed ꝯuertit̉. qꝛ vltimū celū finitur et tangit̉ aliquo corpore ſe ambiente. ſic vltimūcelum terminatur termino ſibi eſſentiali et habꝫ terminum extra ſe. Similiter omne quod habet terminum extra ſe ad quē terminat̉ habet etiā terminum ſibieſſentialem intra ſe et ꝯuertit̉. qꝛ vltimū celum terminatur ſua ſuꝑficie. tamen habet aliquid extra ſe terminans et ambiens ip̄m. Infinitū aūt nec tangit nec finit nec finitur. et ideo eſt aliquid extra ſe tangensꝑatum. qꝛ qd̓libet tangit quodlibet. ſed potius tangit id cuius vltima vel vltimū eſt cum ſuis vltimis vel

vltimo. et ideo cum infinitū habeat vltimū neqꝫ vltima neqꝫ tangit neqꝫ tangitur ab aliquo. Intelligētie aūt credere incōueniēs eſt.em̄ re abundantia et defectus eſt. ſi intelligentiaUnuſquiſqꝫ em̄ noſtꝝ intelligit vtiqꝫ aliqͥd multipliciter ex ſeip̄o augmentans infinitū. ſed nonpropter hoc extra intelligentiā aliquid eſt. aut extra tantā magnitudinē quā habemus qͣꝫuis intelligit aliquis. ſꝫ qm̄ aliqͥd eſt hoc accidit Hic ph̓us ſoluit quintā ratōnem qua arguebantmathematici imaginant̉ infinitum eſſe extra celum. igit̉extra celum eſt infinitū dicens imaginatōni eſt credendum. qꝛ infinitū accipit̉ ẜm poteſtatē imaginatōnis. ſed potius ẜm poteſtatē corporis phyſici. et ideo talis exceſſus et defectus quē ponit geomēter eſt in reſed in intelligentia imaginata geometri querentis exigere quantitatē demōſtrabilē. poteſt em̄ vnuſquiſqꝫ noſtrum imaginari habeat quantitatē centum pedū vl̓pluriū. et poteſt ſic intelligere ſtaturam ſuā quantū voluerit. Et cum hoc quātitas ſtature ſue ſit in intelligentia ſua. et forte ꝯſiderent̉ figure eius et paſſiones ẜmeſt imaginata que tamē ꝓpter hoc ī corporibꝰ noſtriseſt extra maior quantitas qͣꝫ eſt ẜm naturā. et licet in eoquod eſt in re formet̉ imaginatō. tamē om̄e quod eſtin imaginatōne eſt in re ip̄a neceſſario. et per ꝯſequensqͣꝫuis geomēter petat quātitates quantas eſſe voluerit ꝓpter hoc ſunt de neceſſitate in rebus. Tempus aūt et motus infinita ſunt. et intelligentia ꝑmanente accepto. Magnitudoaūt neqꝫ in diuiſione neqꝫ intelligibili augmentatione infinitū. Sed de infinito quidem quōeſt et quō eſt. et quid eſt dictū eſt. Hic ph̓us ſoluit alias ratōnes ex motu temporemagnitudine et numero ſumptas dicens. ille ratiōesꝯcludunt neceſſario aliquid eſſe infinitum actu aliquomodo ſicut dies et agon̄. qꝛ in tempore et motu eſt infinitum per diuiſionē ip̄o accepto ꝑmanente. eo motꝰet tempus habent in ꝑtibꝰ ſuis ꝑmanentiā. et fit illadiuiſio motus et temporis per intellectū ſiue mentaliterqꝛ in ſe tempus et motus ſecantur. ſed intellectꝰ accipit pͥorem ꝑtem motus in pͥori ꝑte ſpacij poſteriorēin poſteriori et ſic̄ etiam eſt de tēpore. qꝛ nunqͣꝫ in eo ẜmrem fit interruptio. licet ꝯtingat accipere nunc imaginarium diuidens ip̄m ſicut dicetur poſterius. Magnitudo aūt eſt infinita diuiſione. ita mens et intelligentia ſit cauſa infinitatis. ſed potius eſt infinita diuiſione.ita materia ſit cauſa infinite diuiſionis. et eſt infinita magnitudo in extenſione in maius Numerus aūt eſtinfinitus per diuiſionē continui. Ex quibus patꝫ quoinfinitum eſt. quō eſt. qͥd ē definitōeꝫ naturaUtꝝ in rebus naturalibus ſit aliquod corpus ſenſibile actu infinitumquod eſt ab areſtotele bene definitū Et arguit̉ primo ꝯtra primam ꝑtem queſitiꝙ inrebus naturalibꝰ ſit reꝑibile aliquod corpꝰ ſenſibile ac