Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTercius

quieſcit. Et ſi eſt extra locum ſuum naturalē ille etiamerit infinitus. ergo in infinitum diſtat a naturali loco etper ꝯſequens ꝑ infinitū tempus mouet̉ ſi moueatur. ſꝫhoc eſt impoſſibile qꝛ qd̓ mouet mouet̉ ſurſum aūt deorſum ſi eſt corpus ſimplex habens motū rectum. ⁊ quodmouet̉. mouet̉ ſurſum vel deorſuꝫ In corpore ꝟo infinito ⁊ loco infinito nihil magis eſt ſurſum vel deorſum. qꝛſurſum ⁊ deorſum ſunt differentie q̄ termināt hic ſitumdeterminatum in loco. Si autem dicatur ꝙ moueaturmotu ꝑtium ⁊ non motu totius. tūc querendū eſt vbiſit motus ꝑtium. qꝛ premiſſum eſt in ſecūda ꝓpoſitione.ꝙ locus totius in tali corpore idē eſt cū loco ꝑtiū et ecōuerſo. ⁊ motꝰ ꝑtis ē motꝰ totius. vbi gͦ gleba mouebit̉ſi gleba ē tal̓ corporis ꝑs Si em̄ idē ē locus totiꝰ ⁊ ꝑtiset totum quieſcit in loco ꝯnaturali ſibi. et gleba quieſcitin eodem. igitur quieſcente toto qͥeſcit ⁊ pars. Eademaūt ratio eſt ſi dicatur gleba manere qͥeta moto toto. qͥalocus glebe ⁊ ſui ꝓprij ⁊ ꝯnaturalis corporis hoc eſt totius infiniti eſt idem. Similiter q̄ri poſſet. An corpusillud totū locū occupat vel non. ſi non totū locū occupattūc̄ locus maior eſt locato. ſi vero totū locū occupat. tūcnō poteſt moueri. qūo ergo occupat locū. qꝛ non implet̉quod eſt infinitū nec circūdat̉ loco. Similiter q̄ri poſſꝫque et vbi eſt māſio ipſius ſi maneat. et quis eſt. ⁊ vbimotus ip̄ius ſi mouetur. qꝛ nullo loco capit̉ ⁊ ideo oportet ꝙ vbiqꝫ maneat etiam pars eius. ſi ideꝫ eſt locus totius et ꝑtis. aut in infinitum moueant̉ ꝑtes eius. qꝛ noneſt ratio quare magis moueatur ſunſum in loco totiusqͣꝫ deorſum. ptꝫ ſcd̓ꝫ aliā loci drām. qꝛ nullā ratiōem p̄tquis oſtendere niſi in loco totius quieſcat pars ⁊ moueatur. cū om̄is locus totius ſit ſibi equaliter naturalis vl̓innaturalis. ſi eſt pars ſimilis ſpēi. Nec poteſt quis oſtēdere qͥs ſit motus ꝑtium ip̄ius. aut qͥ quietes in vno loco plus qͣꝫ in alio Si aūt ponat̉ iſta pars diuiſionis ⁊ dicatur corpus infinitum ꝯponi ex infinitis nūero ſpēꝝ q̄oportet eſſe finita magnitudine. tūc etiam oportet. ꝙ loci ſint infiniti per prius. qꝛ qd̓libet corpus in ſpecie locūhabet ſibi reſpōdentē. tūc pͥmū incōueniens qd̓ ſequiturex illo eſt. ꝙ infinita corpora ꝑ numerū ſpēꝝ ſe ꝯtingantvſqꝫ in infinitū. igitur mūdus nō habet vniuerſitateꝫ abvniuerſitate circūdantis oīa corpora alicuius ⁊ ꝯtinentis: ſꝫ potius vniuerſitas eſt aggregatio ꝯtingentiū corporum ſe in infinito tm̄. ſꝫ hoc falſum eſt. vt patet primoceli ⁊ in libro perigeneſeos. ſcd̓m incōueniens eſt illa diſſimilia ſpecie. aut erūt finita. aut nō infinita ꝑ ſpēm. cumtamē finita ſint magnitudine ⁊ nō poteſt dari hic ꝙ ſintfinita. cū totum ſit infinitum. qꝛ nihil infinitū ꝯponit̉ exoīno finitis Si aūt det̉. ꝙ quedam ſunt infinita magnitudine cū ſint diſſimilia ſpecie. ſicut ſi ignis et aqua dicātur eſſe finita ⁊ alia infinita vl̓ ecōuerſo. ſꝫ hoc eſt impoſſibile. qꝛ dictū eſt ſuperius ꝙ infinita corruperēt finita ꝓpter ꝯtrarietate q̄ eſt in corporibꝰ ſimplicibꝰ q̄ habēt motum rectum. et ideo antiqui cauerūt ſibiine dicerent extrema elemēta eſſe infinita. qꝛ illa magis habent qualitates actiuas. et locū et motū determinatos ad vnā ꝑtetm̄. ⁊ ideo ꝑ qualitates corrūperent alia. ⁊ per motus diſtarent ⁊ diſtraherent̉ ab inuiceꝫ in infinitū. ſꝫ media elementa quidam dixerūt eſſe infinita. qꝛ de facili mutant̉in qualitatibus. ⁊ loca et motum habēt indeterminata ⁊emanāt. ſicut humidū fluens mō ſurſum mō deorſum qmotus ꝯpetit generationi et corruptōni corporuꝫ. Aerem̄ grauis eſt in vno ſcꝫ in igne in quo emanat deorſum

et leuis eſt in duobus. ſcꝫ in aqua et terra. in quibꝰ emanat ſurſum. laqua aūt ecōuerſo grauis eſt in duobꝰ .ſ. inaere ⁊ igne in qͥbꝰ emanat deorſum. et leuis eſt in vno iuquo manat ſurſum hoc eſt in terra. Dixerūt aūt qͥdamphyſiologorū hec duo eſſe infinita et principiū omniuꝫEt alij dixerūt corpus infinitū mediū inter hec propterhoc ꝙ videbant. ꝙ aer et aqua non omnino ſeparant̉ acontrarijs. Si aūt dicatur. ꝙ ſimplicia diſſimilia ſpecieſunt infinita ꝑ nūeꝝ ſpecierū diuerſarū. tūc ſequit̉ ex hocꝙ loca ſunt infinita et elemēta locata ſint infinita. ſꝫ hoceſt impoſſibile. eo ꝙ ſi loca finita ſunt. tunc neceſſe eſt ꝙtotum infinitum ex diuerſis ſpeciebus ſimpliciū ꝯfectuſit finitū. Non em̄ poteſt eſſe ꝙ locus et locatū nō torquentur. et ideo ſi loca ẜm nūeꝝ drāꝝ loci ſint finita. tūcoportet ꝙ corpora in eis locata ꝑ ſpem ſint finita. et ſi locus eſt tantus tantum eſt et corpus in eo locatum. quiaimpoſſibile eſt. ꝙ locus maior ſit qͣꝫ qͣntū eſt corpus. neccorpus maius ſit qͣꝫ locus. ſi em̄ locus maior eſſet qͣꝫ corpus locatum. tūc oportet ꝙ aliqͥd eſſet vacuū. hoc auteꝫimpoſſibile eſt vt patebit quarto huius. Si aūt corpꝰlocatum eſſet maius loco. tunc oporteret ꝙ corpus aliquod nuſqͣꝫ eſſet. et hoc eſt impoſſibile et p̄cipue de corpore ſimplici habente motū rectū. de quo hic ꝯſideratioAt dicit dn̄s Albertus. ꝙ om̄ia hec ſunt impoſſibiliade corpore infinito ẜm actu accepto. qꝛ hoc nec equale ēalicui nec maius nec minus aliquo corpore. equale em̄non eſt. qꝛ nō eſt infra terminos aliquos ſua quantitas.maius em̄non eſt. qꝛ om̄e maius in aliqua ꝑte maius ēet ſimiliter minus in aliqua ꝑte minus eſt. et infinitumad infinitum nulla rōne pōt ꝯparari. Anaxagoras aūt inconuenienter dicit de infiniti māſione Fulcire em̄ ſeipſum dicit infini/tum. hoc aūt eſt. qꝛ in ſeipſo eſt. Aliud em̄ continet nihil tanqͣꝫ vbi vtiqꝫ aliquid ſit aptum natum ſit ibi eſſe. Hoc aūt nō verū eſt Erit enimaliquid alicubi vi et nō vbi aptū natū eſt eſſe Hic ph̓s interponit opinionem anaxagore quā etiaꝫaliquot rōnibꝰ improbat. Anaxagoras em̄ euadere intendēs rationes predictas. incōueniētem aſſumpſit cauſam de manſione et quietē infiniti dicens. ꝙ totū infinitum. quod mixtum eſt ex oībꝰ infinitis homogenijs iōquieſcit. qꝛ tp̄m fulcit ſeipſum. et ipſum eſt locus ſuus.In ꝑtibꝰ em̄ que hōgenie ſunt vna ꝯtiguat̉ ad aliā in infinitū. ita ꝙ non ſit locus extra ipſum ad quē poſſet moueri. eo ꝙ vna ſemper ꝯſtringit̉ ab alia. ⁊ iō neceſſe eſt qͥeſcere. qꝛ ſicut in ſeipſo eſt infinitum. et ipſum eſt locusſuus. vt dictū eſt. qꝛ tamen extra infinitū nihil ſit nō potuit habere locū extra ꝯtinētem. et ideo nihil aliud cōtinet ip̄m qͣꝫ ip̄m infinitum. ⁊ ſic anaxagore opinio fuit. ꝙomnis res ſit apta per naturam eſſe vbi eſt. eo ꝙ ip̄e d̓tnō eſſe aliquam naturam locati aūt loci que facit rem alicubi eſſe. ſed in illo loco erit res vbi ꝯſtringitur circūpoſita ꝑtibus infiniti. et nō habet aliam aptitudinem ad locum. ſed hoc nō eſt verum. qꝛ ſic om̄is res ẜm dictū ſuuꝫeſſet in loco vbi eſt vi. hoc eſt ꝑ violentiam et nō habetaptitudinē ad ip̄m in quo eſt. cuius cauſa eſt. qꝛ ꝯſtructum eſt in loco et vi aliena detinet̉ in loco et nō ꝑ aliquanaturam mouentem ad locum in quo eſt. Si igitur qͣꝫ maxime non mouetur totū qd̓