TerciusLiber

actio et paſſio non ſunt diuerſi motus. Nec p̄t ſumi aliaꝑs diuiſionis. ſcꝫ ꝙ paſſio ſit in agēte. ⁊ actio in patienteqꝛ ſi agens vocaret̉ noīe patientis. ⁊ patiēs noīaret̉ noīeagentis tūc eſſent eqͥuoca Preterea ſi agens eſſet patiēsẜm ꝙ agens. tūc oppoſitā ineſſent eidē ẜm idem. Et eadem rō eſt quare actio nō ineſt patienti ꝑ ſe ſolā.Sed ſi hoc eſt in mouēte motus erit. eademem̄ rō eſt in mouente et in moto. Quare aut oēmouēs mouebit̉. aut hn̄s motū nō mouebit̉Hic ph̓s ꝓbat minorē p̄dicte rōnis qͣꝫtū ad duo mēbraſil̓ ſcꝫ ꝙ actio nō ē in agente. nec actio et paſſio ſunt ī agte. qꝛ actio eſt motus gͦ ſi actio eſt in agēte. igit̉ motus ēin agente aut mouēte. ſꝫ ſi ꝯcedat̉ motū eſſe in agēte tūcſequit̉ alterū duoꝝ impoſſibiliū .ſ. aut ꝙ oē mouēs mouet̉ eo ꝙ cui ineſt motus ncc̄ario illud mouet̉ ſicut neceſſario eſt albū cui ineſt albedo. aut ꝙ hn̄s motū nō mouetur. ſꝫ hoc eſt impoſſibile. qꝛ ſicut dictū eſt. cui ineſt motus illud mouet̉. hoc aūt ſeqͥtur illis duobꝰ que dicta ſtiſuppoſitis ſcꝫ ꝙ mouere ⁊ moueri cū diuerſa ſint. ſunt tn̄vnus motus et mouere in mouēte ſicut in ſubiecto. pereandē em̄ rōem ſupponit̉ deſtructū eē mēbrū diuiſionisp̄habite ſcꝫ ꝙ actio et paſſio ſint in agente¶ Si āt vtraqꝫ in moto ſunt et in patiēte. et actio et paſſio. et doctio et doctrina cuꝫ duo ſintin addiſcente. Primū quidē ꝙ actus vniuſcuiuſqꝫ nō in vnoquoqꝫ erit. poſtea et inconueniens eſt ꝑ duos motus ſimul moueri. Quedaꝫnāqꝫ erūt alteratōnes due vnius et in vnā ſpeciem ſed impoſſibile eſt.¶ Hic ph̓s ꝓbat ꝙ actio et paſſio nō ſint in patiente.qͥa tūc agens eſſet patiens. et doctio actiua eſſet doctiopaſſiua. ſꝫ ad hoc ſequit̉ duplex incōueniēs. igitur actioet paſſio nō ſunt in patiēte. Primuꝫ eſt ꝙ actus ꝓpriusvtriuſqꝫ ſcꝫ actiui ⁊ paſſiui eſt in altero ſicut in ſubiectoquod eſt īpoſſibile. qͥa ſicut agēs ⁊ patiēs opponūtur itaactōnes eoꝝ et ꝑfectōnes eoꝝ opponuntur. et ita actusactiui nō eſſet in paſſiuo ſicut in ſubiecto qd̓ eſt īpoſſibile. igit̉. Scd̓m incōueniens eſt. ꝙ vnū ⁊ idē duobꝰ motibus moueret̉ ſimul ad vnū ⁊ eundē fineꝫ qꝛ vnius ẜmſpēm eſt moueri ad vnū et eundem finem. ſꝫ patiens eſtvnū ẜm ſpēm. ergo vnus erit finis. ſꝫ ſi mouere ⁊ moueri eſſent in moto ſiue patiente tunc hꝫ duos actus ſcꝫ actum actiui et paſſiui qui duo motus dicūtur. eo ꝙ in duplici rōne et ſpē exiſtentia dicūtur eſſe motus vniꝰ differens ſpē agentis ⁊ ſpē patientis. et ẜm hoc due erūt alteratōes ꝗdā vniꝰ et eiuſdē et in vnā ſpem ducentes tāqͣꝫ in finē. qꝛ vnius et eiuſdē patientis erit alteratio q̄ eſtmotus agentis qui eſt alterare. ⁊ alteratio que eſt motpatientis qui eſt alterari. et vterqꝫ motuū ducit adnāſpēm. ſicut ad albū vel muſicū vel aliā hmōi qͣlitateꝫ. ſedhoc eſt impoſſibile. igit̉ ⁊ illud īpoſſibile ſiue incōueniēsfuit qd̓ mouere ⁊ moueri cum ſint diuerſa ſit vnus motus conueniens eis.¶ Sꝫ vnus erit actus. ſed irrōnabile eſt ⁊ duoeum et alteroꝝ ẜm ſpēm eūdem et vnū eſſe actūEt erit ſiquidē doctio et doctrina idem. paſſioet actio. et docere cū addiſcere idē. et agere cuꝫpati. Quare neceſſe eſt oēm docentem addiſce

re et agentem pati.¶ Hic ph̓s arguit ad aliā ꝑtē. ſcꝫ ꝙ actio et paſſio nonſint idem motus. qꝛ tūc ſeq̄rent̉ quatuor incōuenientia.Quoꝝ primū eſt. ꝙ idē eſſet actus diuerſoꝝ ẜm ſpēm.qꝛ agens et patiens ſunt diſtincta ẜm ſpēm ẜm ꝙ hmōiet hn̄t vnū actū ſcꝫ motū. Scd̓m incōueniēs eſt. ꝙ actio et paſſio eſſent idem. qm̄ actus agentis eſt actio. ⁊ actus patientis eſt paſſio. ſꝫ actus agētis eſſet idē cū actupatientis. gͦ actio et paſſio ſunt idem. ⁊ ſic doctio q̄ tenetſe ex ꝑte docētis erit eadē cū diſciplina q̄ tenet ſe ex ꝑteaddiſcentis. Tertiū incōueniēs eſt. ꝙ agere et pati eēntidē. ⁊ docere ⁊ addiſcere. qꝛ ſi albedo et nigredo ſint ideꝫigit̉ albū eſſe. et nigrū eſſe. cū igit̉ ī incōueniēti p̄cedēti dictum eſt ꝙ actio et paſſio ſunt idē. gͦ agere ⁊ pati Quartum incōueniens eſt. ꝙ oē docens addiſceret. ⁊ oē agespateret̉ ⁊ ecōtra. qꝛ quecūqꝫ ſunt eadē qͥcqͥd attribuiturvni etiā et alteri. ſꝫ in tertio incōuenienti dcm̄ eſt ꝙ ideꝫſunt docere ⁊ addiſcere. igitur quicqͥd conuenit docentihoc etiam conuenit addiſcenti¶ Aut neqꝫ alterius actū in altero eſſe incōueniens eſt. Eſt em̄ doctio actus docentis. in qͦdam tn̄ et nō deciſus ſꝫ huius in hoc. Neqꝫ eivnus in duobꝰ prohibent̉. Nihil em̄ eūdē eſſeactū nō ſicut eſſe idem. ſed ſicut eſt ꝙ potentiaeſt ad aliqd̓ agēs. Neqꝫ neceſſe eſt docentē addiſcere. neqꝫ ſi pati et agere idē eſt. nō tn̄ tanqͣꝫrōem eſſe vnā ꝙ quid erat eſſe dicentē. ſicut tunice ⁊ indumenti. ſꝫ ſicut via a thebis ad athenas. et ab athenis ad thebas quēadmodū dictum eſt prius Nō eī oīa eadē inſunt qͦlibet mōeiſdē. ſꝫ ſolū qͥbꝰ eē idē eſt. Atuero neqꝫ doctioet doctrina idē. et docere ⁊ addiſcere idē. ſicutneqꝫ ſpaciū vnū diſtātiū ſic ⁊ diſtare hinc illucvnū et idē ē. Oīno aūt idē dicere ē neqꝫ doctiocū doctrina. nec actio cū paſſione idē ꝓpͥe eſt ſꝫcui inſunt hec motus Ꝙ eī huiꝰ in hoc. et ꝙhuius ab hoc actū eſſe rōem alterū eſtHic ph̓s ſoluit ſcd̓m dubiū dicēs ſentential̓r. ꝙ actio etpaſſio ſunt vnus motꝰ ẜm re ſiue material̓r. qꝛ eadē ē for)ma materialiter qͥ prius eſt in agēte ⁊ poſtea recipit̉ īpaciēte. ſꝫ nō ẜm rōem ſiue formaliter. qꝛ actio ⁊ paſſio ſtꝭin diuerſis ſubiectis. qm̄ actio ē formal̓r in agēte. ⁊ paſſioformal̓r in patiēte. ⁊ motꝰ ī mobili. Et ph̓s reſpōditad obiecta ſiue ad incōueniētia q̄ vident̉ ſeqͥ ex hoc ꝙ actio ⁊ paſſio ſint vnꝰ motus. Ad pͥmū eī incōueniēs d̓tph̓s ꝙ nō eſt incōueniens eſſe vnū actū diuerſoꝝ ẜm tn̄diuerſas rōnes vt actus mouētꝭ eſt in altero .ſ. in eo qd̓mouet̉. eo ꝙ doctio q̄ eſt actus docētis eſt a docente in qͦactu docēs nō ſubeſt niſi intentōe cauſe ꝓceſſus doctrine ab ip̄o. et hic actus eſt in quodā ſubiecto nō deciſusneqꝫ interruptus inter cām eius et ſubiectū ſuſcipientꝭip̄m qd̓ ſubiectū ē diſcipulus. ⁊ iō eſt actus huius agentis in hoc ſubiecto ſuſcipiente. Simili mō nihil ꝓhibetvnum motuꝫ qͥ eēntialiter eſt ꝯtinuus fluxus ab vno inaliud eūdē nūero eſſe in duobꝰ. Qō idē in eſſe vno. ſꝫ ſicut illud qd̓ eſt eēntia vnū ⁊ ẜm eē duo. ⁊ hoc modo cōparatur potentia ſuſcipiens actum illum qui eſt motus

S. EyI6.

L