TerctusLiber

¶ Hic idem facit ph̓us indirecte dicens definitiōnesquibꝰ alij definiūt motū incōuenientes. igit̉ iſta eſt bonaEtiaꝫ nō eſt facile motu aliter definiri qͣꝫ definitus eſt. qꝛnon poteſt poni motus in aliquo genere qͣꝫ ꝑfectionis ſiue entelechie. igit̉ definitio motus eſt bona Et d̓r iſta oſtēſio indirecta. qꝛ eſt ex remotione definitionū quas ponebant alij ph̓i. aut ex ꝯparatōe ad alias resManifeſtū aut intēdentibꝰ quēadmodumponūt quidē ipſum alteritatē ⁊ inequalitatē. etqd̓ nō eſt dicentes eſſe motū. Quoꝝ nullū neceſſariū eſt moueri. neqꝫ ſi altera ſint. neqꝫ ſi inequalia ſint. neqꝫ ſi nō ſint. ſed neqꝫ mutatio neqꝫ in hec neqꝫ ex his magis eſt qͣꝫ ex oppoſitis¶ Hic ph̓s ponit tres definitōes motꝰ ab antiqͥs poſitas. Prima eſt. aliquoꝝ dicentiū motuꝫ eſſe alteritatē velalietatē ẜm ſuuꝫ genus. et hoc ex eo. qꝛ videbāt ꝙ mmotu ad formā ꝯtinua eſt quadā formarū variatio. In motu aūt locali ꝯtinua eſt reuocatio ⁊ variatio vbi. quare dicebāt motū eſſe alietatē vel alteritatē. Secūda eſt alioridicentiū motū eſſe inequalitatē. ſiue exitū ab equalitate. qꝛres variata ꝯtinue nunquā remanet ſtatui ſuo equalis etideo ineqͣlitatē ꝯmuniter acceperūt ꝓ ſil̓itudine diſſil̓itudine ⁊ ineqͣlitate. Tercia eſt alioꝝ dicentiū motū eē nonens ſiue indefinitū inter ens ⁊ nō ens. qꝛ id qd̓ ꝑmixtū eſtpͥuatōi nō eſt. ſed motus eſt priuationi ꝑmixtus. ⁊ qꝛ eſactus exiſtētis in potentia ⁊ nō exiſtentis in actu. ideo heſſe ꝑmixtū cū nō eſſe. ideo dixerūt ip̄m eſſe indefinitū inter eſſe ⁊ nō eſſe. ſed nihil hoꝝ eſt motus. qꝛ cuicūqꝫ ineſtmotus illud mouet̉. ſed nō quibuſcūqꝫ inſunt q̄ dicta ſimouētur. igit̉ nullū iſtoꝝ eſt motus. Manifeſtū em̄ eſt ꝙnō mouet̉ aliqͥd ꝓpter hoc ꝙ ip̄m eſt aliud vel alteruꝫ velinequale vel nō ens. igit̉ nihil hoꝝ eſt motus. Sil̓iter indefinitū inter ens ⁊ nō ens. licet ſit motus. non tn̄ ꝓpter h̓eſt motus qꝛ eſt indefinitū. qꝛ tēpus hoc mō eſt indefinitum. ⁊ etiā ipſum infinitū hoc mō eſt indefinitū. ⁊ tn̄ nullum horū mouet̉ ncc̄e. Etiam motus ſiue mutatio nō eſtmagis in hec vel ex illis qͣꝫ in oppoſita ex oppoſitis iſtoruꝫqꝛ nō magis eſt motus ex alio vel in aliud qͣꝫ ex oppoſitoeius qd̓ eſt idem. ⁊ ſic de alijs. igit̉ iſta nullo mō intrant indefinitōe motus. cū nec genera motus ſint nec termini. definit̉ em̄ motus in genere ẜm genus ⁊ ſubiectū ⁊ in ſpeciedefinit̉ ꝑ non ens Qanifeſtū igit̉ eſt ꝙ iſta accidentalia ſtmotui. ⁊ nō eſſentialia ꝑ que ꝯſtituit̉ motus¶ Cauſa aūt in hoc ponere ꝙ indetermīatumquiddā videt̉ eſſe motus. Alteriꝰ aūt coordinatiōis pͥncipia. ex eo ꝙ ſunt pͥncipia pͥuatiuaet indetermīata ſunt. neqꝫ em̄ hoc neqꝫ tale neqꝫ vnū ipſoꝝ. qꝛ neqꝫ alioꝝ p̄dicamentoꝝ. Uderi aūt indeterminatū eē motū cā eſt. qꝛ neqꝫin potentia eoꝝ que ſunt generū neqꝫ in actu ēponere ip̄m. Neqꝫ em̄ poſſibile eſt qͣꝫtitatē potētia moueri ex neceſſitate. neqꝫ qd̓ actu qͣꝫtū ē.¶ Hic ph̓s oſtendit cām quare antiqͥ ſic definiebāt motum. qꝛ motus eſt qͥddā indeterminatū in eſſe. eo ꝙ nonhꝫ eſſe ꝑmanens. neqꝫ fundat̉ in eſſe vel nō eſſe. Huiꝰ ſnīeautores p̄cipue fuerūt pictagoras ⁊ almeon cromates. qꝛilli dicebāt ꝙ eoꝝ que ſunt duplicia pͥncipia eſſe. et duasfecerūt coordinationes pͥncipioꝝ quas greci ſitichias ap

pellauerūt. Eoꝝ em̄ que ẜm habitū ſiue ẜm modū habitus dicūtur. dixerūt eſſe decē pͥncipia ꝑ modū habitꝰ dicta. que ſunt finitū. par. vnū. dextru. maſculū. qͥeſcēs. rectūlumē. bonū qͣdratū. Dixerūt em̄ qͥeſcēs ꝑ modū habitꝰ eēqꝛ optimū eſt qd̓ ſine motū eſt ꝑfectu. ⁊ cauſas motus eēex malicia ⁊ imꝑfectōe. Priuatoꝝ aūt deceꝫ. his oppoſitadixerūt eſſe pͥncipia ſcꝫ infinitū. impar. plurale. ſiniſtrū. femineū motu. curuū. tenebras. malū. ⁊ altera ꝑte longiꝰdrangulū. Hanc aūt opinionē pictagoricoꝝ recitat Areſtoteles pͥmo metaphiſice. ⁊ ꝯmentator Euſtacius ſuꝑt̓mū ethicoꝝ. Et ideo cauendū eſt a dicto auerrōis qͥ motum ponit ꝓ pͥncipio habituū. ⁊ hoc nō facit pictagoraset ideo dictū auerrōis dicto Areſto. hic nō ꝯcordat. quiaAreſto. hic intendit dicere ꝙ motus ſit indeterminatuꝫqͥddā. cū ſit pͥncipiū pͥuatiue dictoꝝ. Et ideo dixerunt ꝙalteriꝰ coordinatōis pͥncipia indeterminata ſunt. eo ꝙ ſtiuatiua. Altera aūt coordinatio determinata eſt. eo ꝙ ēhabitualis ⁊ ꝑmanentiū in eſſe Indeterminatā aūt dixitpictagoras ordinatōem in eſſe. qꝛ neqꝫ ſub̓am ẜcat neqꝫaliqͥd alioꝝ p̄dicamētoꝝ. ſꝫ potius pͥuatiōem ab eē. Oīsaūt definitio eſt alicuius eē. ⁊ ideo ſic ſyllogiſauit pictagoras. Quecūqꝫ pͥuatiua ſunt nō hn̄t definitōem. ſed altera iſtaꝝ coordinatōum eſt pͥuatiua. igit̉ nō hn̄t definitōeꝫMaior em̄ bn̄ vera eſt loquēdo de definitōe qͥdditatiuaet eēntiali. nō tn̄ loquēdo de definitōe ꝯmuniter acceptaquare ipſa maior non eſt vl̓iter vera. Etiaꝫ nec verū eſtꝙ oīa q̄ ponūtur in illa coordinatōe ſint pure pͥuatiua Uident em̄ motū eſſe qͥddā indeterminatū. Et cā eſt. qꝛ nōp̄t poni in pura potentia reꝝ ſicut in genere. nec ſicut in actu puro. vt in genere poni p̄t. qm̄ id qd̓ eſt in potentia qͣꝫtum nō ncc̄ario mouet̉ ꝑ hoc qd̓ eſt potentia qͣꝫtum. neqꝫqd̓ eſt actu qͣꝫtū. ncc̄ario mouet̉ ẜm ꝙ eſt actu qͣꝫtū. Et ſimiliter de potētia qͣli ⁊ actu qͣli. ⁊ de pon̄a vbi ⁊ actu vbiEt motus qͥdē actus qͥdā videt̉ eſſe imꝑfectus aūt. Cā aūt eſt qm̄ imꝑfectuꝫ qd̓ poſſibilecuius eſt actus. ꝓpter hoc igit̉ difficile eſt ip̄macciꝑe qͥd ſit Aut em̄ in pͥuatōem nccē eſt ipſuꝫponere. aut ī potētiā aūt in actū ſimplicē. Hoꝝāt nullū videt̉ ꝯtingens Relinquit̉ āt p̄dictusmodꝰ actū qͥdeꝫ quēdā eē. ſꝫ hmōi actū qualeꝫdiximus difficile qͥdē videre ꝯtingenteꝫ āt eſſeHic ph̓s ſoluit rōnem antiquoꝝ dicēs. ꝙ motꝰ non eſtſimpl̓r qͥd indeterminatū. qꝛ licꝫ nec ſit actꝰ purꝰ neqꝫ pura potētia. eſt tn̄ actꝰ qͥd ā imꝑfectꝰ. Et ideo difficile ē inuenire definitōem ipſius. Qꝭ aūt ſit in genere actꝰ ⁊ nōin alio genere. ꝓbat̉ ꝑ diuiſioneꝫ. qꝛ aut motꝰ eſt in generepͥuatōis. aut in genere potētie. aut in genere actꝰ ſimplicꝭet puri. aut in genere actus imꝑfecti. ſed nullū iſtoꝝ ꝯuenitmotui p̄ter vltimū. igit̉ relinqͥtur ꝙ ſit actꝰ qͥdā ſcꝫ imꝑfectꝰ. hoc em̄ difficile ē videre ⁊ tn̄ ita ē. vt ex dictꝭ patuit.Mouet̉ aūt ⁊ mouēs oē ſicut dictū eſt. cuꝫſit pon̄a mobile. ⁊ cuiꝰ īmobilitas qͥes eſt. cuiem̄ motꝰ ineſt huiꝰ īmobilitas quies eſtIſtud eſt ſecūdū capl̓m in qͦ ph̓s inueſtigat definitiōemmaterialē ipſius motꝰ dicēs. ꝙ motꝰ ꝯuenit mouēti noninqͣꝫtū hmōi. ſed inqͣꝫtū eſt moues mobile. id eſt mouensphyſice igit̉ motus eſt actus mobilis. Scd̓a ꝑs an̄tis ꝓbat̉. qꝛ oē mouēs ph̓yce mouet̉. qm̄ ip̄m eſt potētia mobile eſt. ſꝫ tale mouēs eſt eiuſdē materie cū mobili. et iōcorꝑa ſuꝑ iora eo ꝙ nō ſunt eiuſdē materie cū inferioribꝰ

5 S0

Nō

56L7cj

So k. x. xxx.xx.qj . c.o

S A0 50