Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSetudus

et per conſequens non inuenitur fortuna in inanimatiset beſtijs cum in eis non eſt actio ẜm ꝓpoſitum niſi forte metaphorica.CSexIIIM duoluli ui.An vnus homo poſſet eſſe melius alio fortunatus Etvidetur ꝙ no. qꝛ fortuna eſt intellectus practicus in homine. intellectus aūt practicus cum ſit potentia animeratōalis non eſt magis in vno qͣꝫ in alio. igit̉ fortuna noneſt magis in vno qͣꝫ in alio Solutio duobꝰ modis accipitur fortuna. Uno modo ex parte cauſe ẜm ꝙ fortuna ẜcat ipſum intellectum practicū aut ipſum agens ꝑintellectuꝫ. et ſic in vno non eſt magis fortuna qͣꝫ in alioqm̄ ſubſtantia et qualitates de ſecūda ſpecie non ſuſcipiunt magis neqꝫ minus. Alio modo accipitur fortunaex parte effectus fortuiti. et ſic eſt magis in vno qͣꝫ inalio. quia vni accidunt plures effectus fortuiti qͣꝫ alteri.Et hoc ex duobus ꝯtingere poteſt. vno modo ex parte agentis ex quo em̄ effectus fortuitus accidit ei preter intentōnem. ſic illi agenti accidunt multa a fortunapreter eius intentōem Alio modo ꝯtingit ex parte illorum que concurrunt ad actionē hominis. et ſic ſunt triaſcꝫ corpus. intellectus. et voluntas. Ex parte corporispoteſt aliquid accidere vni ꝙ ipſum inclinet̉ ad aliquidagendū. et ex illa actōne euenit aliquid fortuitū preter intentōem. vt ſi aliquis ex influentia corpoꝝ celeſtium minuatur ſanguine minutio ſanguinis ē fortuita. qꝛ homoper ſe mouetur ad calorem per talem influentiaꝫ. et ex tali calore euenit ꝙ minuitur ſanguis. Ex ꝑte intellectquia boni angeli poſſunt mouere noſtrū intellectum mouent igit̉ qn intellectum ad aliquid operandū cui coniungitur aliquid preter intentōem operantis et hoc fitafortuna. et cum hoc non omnibus equaliter accidit. igit̉nec̄ fortuna. Ex parte voluntatis que mouetur efficaciter a deo qui poteſt mouere voluntatem ad aliqd̓ opcui accidit aliquod bonū preter intentōem voluntatis ⁊pōt contingere vni et nō alteri vt a deo aliquādo voluntas pauꝑis mouet̉ ad foſſionem in aliquo loco ita ꝙ p̄ter intentōem foſſoris inueniat̉ theſaurus Et ꝑ hoc patet ad obiectū in oppoſituꝫ.Septimum dubtuꝫ eſt.An fortuna bene diuidatur in bonū et malam. cū tamēbonū ⁊ malum ſunt differentie finis. Solutio ꝙ ſic.vt patet per Areſto. in textu. Nam ſicut materia ſpecificatur per formam. ita cauſa efficiens ꝑ finem. Et ſicutcauſa efficiens duplex eſt. ſcꝫ ꝑ ſe et per accidens. ita etiāſpecificatio cauſe efficientis per fine duplex eſt. fortunaaūt eſt cauſa efficiens ꝑ accidens ad cauſam efficientemper ſe reducibilis. ideo ſpecificatur ex fine qui habꝫ ſe inrōne boni aūt mali ⁊ ẜm hoc fortuna dicit̉ bona vl̓ malaEt licet malum in eo ꝙ malum non habeat rationem finis vti ꝙ tamē in ratione boni. Etiam caſus poteſt ſic̄ꝓportionabiliter diuidi.Sctauum duorum el.An modica differentia apud rōem reputetur nulla Etvidet̉ ꝙ non. quia ratio eſt ſubtiliſſima vis diſcernendi.igitur modica differentia apud eam reputatur Solutio eſt duplex ratio ſcꝫ ſpeculatiua et practica. ſpeculati-

ua quidem ratio cognoſcit verum abſolute. practica aūtcognoſcit bonū ẜm ꝙ a nobis eſt operabile. Per hoc dicendum eſt. ꝙ ratio ſpeculatiua quod modicum eſt vtqꝫ reputat. cum ip̄a vnūquodqꝫ diſcernit ẜm eius naturam. ſed ratio practica quod modicū eſt non reputat hoceſt non apprehendit ſub rōne finis qui poſſit mouere appetituꝫ et intentōem agentis. et ſic verificatur dictū ph̓ide rōne practica. non autem ſpeculatiuaAonum dubtum eſt.An fatum ⁊ diuina ꝓuidentia imponāt oībꝰ rebꝰ neceſſitatem. Et videt̉ primo ꝙ ſic̄. qꝛ dicit gregorius abſita fidelium mentibus vt fatum eſſe credatur. igitur noneſt. Scd̓o ſi fatum eſſet ponendū. vel eſſet vnū vel multa. mobile vel immobile Nō vnū tm̄ dicēte poeta te tuafata trahunt. Neqꝫ plura. quia fatum idem eſt cū ꝓuidentiā diuina īmobili. Nec etiam mobile qꝛ fatum ē diſpoſitio inherens rebus mobilibus et per conſequens ēmobile. Tertio ſi aliquid eſſet fatum videtur eſſe in rebus creatis. ſꝫ hoc non. vt dicit Augꝰ. dei volūtas ſeuptās fatum appellatur. ſed illa non eſt in rebꝰ creatis igitur nec fatum Quarto qͥcqͥd preuiſum eſt a deo neceſſario eueniet. ſꝫ qͥcqͥd euenit in rebus a deo prouiſum eſt.igit̉ oīa q̄ eueniūt ex neceſſitate eueniūt Sol̓o ꝙ nō vtpatuit circa vltimā cōcluſionē ſecūdi diſcurſus. ad obiecta Ad pͥmū dd̓m eſt. ꝙ fatū eſſe ponēdū duobus modis intelligi pōt. vno modo ꝙ ſit diſpoſitio inherens rebus mobilibus et illo modo eſt ponenduꝫ. Alio modoinqͣꝫtum eſt diſpō neceſſario obligās iſta inferiora ad immobiles euentus qūo poſuerūt ip̄m ſtoijci quos nō inſequimur. ⁊ illo mō fatum non eſt ponendum. Ad ſecūdum dd̓m eſt ꝙ tribꝰ modis conſideratur fatū. vno mōconſideratur in ordine ad primam cauſam a qua contrahit originē. ⁊ ſic fatuꝫ dicitur q̄dā lex vel regula ꝑ quameſt vniuerſitas entiuꝫ. ⁊ ſic̄ ipſum eſt vnum ⁊ immobileAlio modo ꝯſiderat̉ ꝑ reſpectum ad illa in quibus primo recipitur vt ſunt orbes celeſtes. ⁊ ſic ipſum eſt visquedam ex ꝯnexione cauſarū inferiorum ⁊ ſuperiorumprocedens. et illa vis cauſalitatis habet neceſſitatē. quiavt recepta eſt in corporibꝰ celeſtibꝰ nōdū ſuſcipit aliquaꝫꝯtingentiam. Tertio modo conſiderat̉ ẜm ꝙ recipitur.in cauſis inferioribus. ⁊ illo modo qꝛ recipitur ad modūrecipientiū q̄ ſunt mobilia ⁊ variabilia. recipit variabilitatem mobilitatem et contingentiam in illis que reguntur fato. ⁊ ſic poteſt dici mobile ⁊ etiam plura. Et definitio quā dat Seneca ſcꝫ ꝙ fatū ē diſpoſitio cauſaruꝫ etactionū quā nulla vis corrupere poſſit intelligitur de fato conſiderato ẜm ſe vel ꝑ reſpectum ad prima cauſam. ⁊ſic habet neceſſitatem de ſe. non tn̄ ſequitur ꝙ neceſſitatem importet in effectibꝰ mobilibꝰ in quibꝰ recipitur admodum recipientium. Ad tertiū dd̓m eſt. ꝙ ordinatioſecūdarū cauſarū nō habet rōem fati niſi ẜm ꝙ a deo dependet iō volūtas ⁊ ptās dei pn̄t cauſaliter dici fatū tn̄fatū eſt ſeries diſpoſitio ſcd̓aꝝ cāꝝ Ad quartū dd̓m ēꝙ quicquid preuiſum eſt a deo de neceſſitate eueniet. eomodo quo preuiſum eſt euenire. Et ad minorem dicendum eſt. ꝙ aliqua ſunt prouiſa neceſſario. et aliquacontingenter. ideo non oportet contingentia ſimpliciterneceſſario euenire. ſed bene conceditur. ꝙ contingentianeceſſario habent inclinationem vt eueniant cōtingenter. habere autem neceſſitatem ſue contingentie non eſt

C. c