PhyſicorumAreſtotelis.

in talibus operibꝰ nature ꝙ habundātia materie deditoccaſionem producendi ſextum digitum ⁊ diminutio fecit diminui in aliquo mēbrorū ⁊ debilitas caloris naturalis vel intēperantis que fiunt in ſemine alterius. occaſionem corruptionis fecit. ⁊ aliquādo diuiſio ſecūdine fecit ꝯiungi duo corpora ⁊ cōglutinari. ⁊ iō ſcd̓m veritatem qua tradit ptholomeus ī libro de natiuitatibꝰ Natiuitates tales occaſionate ſunt ī cauſa ꝑticulariter agete ſiue mouēte que eſt vis formatiua ſeminis ⁊ preparatio. materie ad formam. ſed cum ſint intēte a natura vniuerſaliter mouente que eſt qualitas ꝓueniens ex ſitu ⁊reſpectu ſtellarū in hora qua ſemen cadit in matricē nōdicuntur occaſionate Et ſic differentia ſtat in hoc. ꝙ caſus eſt in his que ſunt a natura fortuna āt in agentibusẜm ꝓpoſitum. Ex qua ſumitur etiam alia ſcꝫ ꝙ caſuseſt in illis agentibꝰ quorū principiuꝫ agendi eſt intra qꝛnatura eſt principiū mouendi ⁊ quieſcendi eius in quoeſt. ſed fortuna eſt in his quoꝝ principiū agēdi eſt extraquia agentia ẜm voluntatem accipiunt ſpem et formaꝫab rebꝰ ad extra. Alia differentia patuit ſupra.¶ Sed modorum quidem cauſarū in quibuseſt vnde principium motus. vtrūqꝫ ipſoruꝫ eſtaut enim eorum que ſunt natura cauſa aliquaeſt. aut eorū que ſunt ſub intellectu cauſa ſemper eſt. ſꝫ eoꝝ multitudo indeterminata eſt¶ Iſtud eſt capitulū quartum in quo ph̓s docet reducere caſum ⁊ fortunam ad cauſas per ſe. poſtqͣꝫ determinatum eſt de fortuna et caſu que ſunt cauſe per accidēsEt rō ordinis eſt. qꝛ omne per accn̄s neceſſario habetreduci ad ꝑ ſe. fortuna autē et caſus ſunt cauſe ꝑ accidēsigitur neceſſario ad aliquod genus per ſe reducunt̉. Etdicit. ꝙ fortuna et caſus reducuntur ad genus cauſe efficientis. quia caſualia aūt ſunt de numero eorum q̄ fiunta natura. ita ꝙ natura large ſumatur ꝓ om̄i eo qd̓ mouet motu nature in hoc ꝙ nō deliberat. aut ſunt ab intellectu operāte. ita tamē ꝙ ambo ſunt incerta facienti. ſedvtrūqꝫ iſtoꝝ facientium ſcꝫ natura ⁊ intellectus ſunt degenere cauſe efficientis igitur fortuna ⁊ caſus ad genꝰcauſe efficientis reducuntur¶ Qm̄ autem ſunt fortuna et caſus cauſe eorūquorum vtiqꝫ aut intellectus fiat cauſa aut natura tamen ẜm accidens cum accidens cauſaaliqua fiet horū ipſorum. Nihil autem ẜm accidens prius eſt his que ſunt per ſe. Manifeſtum eſt ꝙ neqꝫ ꝑ accidens cā prius eſt ea queeſt per ſe poſterius vtiqꝫ eſt fortuna et caſus intellectu et natura Quare ſiquidem maxime celi cauſa eſt caſus neceſſe eſt prius intellectuꝫ etnaturā eſſe et aliorū multorū et hmōi omnis¶ Hic ph̓s excludit ſecundā opinionem antiquorū premiſſam de fortuna ⁊ caſu dicens ꝙ inconueniens eſt dicere. ꝙ fortuna et caſus ſint cauſe celi et omnium mundanorum. quia caſus et fortuna ſunt cauſe per accidenseorum que ſunt quorum intellectus et natura ſunt cauſe per ſe ſuorum effectuum. ſed nihil eoruꝫ que ſunt ẜmaccidens poteſt eſſe prius eo qd̓ eſt per ſe. eo ꝙ om̄e acci

dens reducitur ad aliquod per ſe. Naꝫ manifeſtum eſtꝙ cauſe per accidens habēt ante ſepriorem cauſam autpriores cauſas per ſe. igitur caſus ⁊ fortuna poſterioresſunt intellectu cauſante per ſe. et natura per ſe aliqͥd cauſante. et ideo incōueniens eſt dicere. fortunam et caſuꝫ eēcauſas celi et omniū mūdanorum. qm̄ oportet an̄ fortunam et caſum eſſe aliquam cauſam celi ⁊ motus per ſe qeſt natura vel intellectus. et ſic ponit̉ natura cauſare ante caſum ⁊ fortunam multitudinē generatorumUtrū definitiones fortune et caſus et eorum differentie ſint bene aphyloſopho aſſignate.¶ Et videtur primo contra primam partem queſiti ꝙdefinitiones fortune et caſus non ſint bene aſſignate qͥacaſus et fortuna ſunt cauſe per accidens cum fiant extra ſemper et frequenter. ſcientia autem et definitio ſuntillorum que ſunt ſemper pͥmo poſteriorum. igitur definitiones caſus et fortune non ſunt bene aſſignate Cōfirmatur qꝛ Areſto. non definit caſum. igitur Secūdoqꝛ cauſa ꝑ accidens eſt que accidit alicui cauſe per ſe. vtalbum nigrū accidit edificatori. ſic aūt non eſt de fortuna. igitur non eſt cauſa per accidens Tertio ea q̄ fiūtẜm propoſitum et ꝓpter finem ſunt ſemper et frequēterQuarto ſic cōtra ſecūdam ꝑtem queſiti ⁊ hoc ſic. quecūqꝫ ſunt eadem eſſentialiter ẜm nūerum illa non differunt inter ſe. ſed caſus ⁊ fortuna eadem ſunt eſſentialiter nūero. igitur non differūt inter ſe. Qinor ptꝫ in quocunqꝫ eſt fortuna in eodem numero eſt caſus. igitur. Inoppoſitum eſt ph̓s in textu. pro intellectu iſtius queſtionis ponūtur duo diſcurſus quoꝝ maior primi eſt iſta.¶ Circa mobilia conuenienter contingunt caſus et fortuna. Minor. In quibus ſuntcauſe ꝑ accidēs ad cās ꝑ ſe reducibiles Concluſio Igitur in phyficali ſcientia eſt mētiofienda de caſu et fortunaPro intellectu maioris eſt ſciendū. ꝙ duplicia ſunt vtſufficit propoſito entia. quedā em̄ ſunt neceſſaria. illa ſcꝫque vniformiter ⁊ īmobiliter ſe habent. ſicut entiā perpetua. ſcꝫ celum et motus celi et hmōi. Alia ſunt contingentia que non habent ſe eodē modo ſꝫ mobiliter ⁊ trāſmutabiliter. ⁊ hoc differēter ẜm triplex genꝰ ꝯtingētiūvt patebit infra. Iſto em̄ ſuppoſito. qm̄ caſus ⁊ fortunaſunt in his que eueniunt aliter qͣꝫ nata ſunt euenire ⁊ qͣꝫintendebant̉ ab agente. et talia ſolum ſunt in mobilibuscum īmobilia ſꝑ eodem modo ſe habent ⁊ ſunt neceſſaria. igitur caſus et fortuna ſolū locū habent circa mobilis hoc eſt ꝯtingentia ⁊ non circa qd̓libet genus ꝯtingētium ſꝫ circa genus ꝯtingentiū raro. vt patet in quadamconcluſione queſtionis ſecunde. Qinor patet per Areſtotelē in textu. Nam reducuntur ad cauſam efficientemſed caſu efficiens eſt cauſa per ſe. igitur. Concluſio ptꝫ.quia in phyſicali ſcientia de mobilibꝰ cōnderatur. caſusautem et fortuna habēt fieri circa mobilia tanqͣꝫ cauſe ꝑaccidens. igitur. Etiam in phyſicali ſcientia determīatde cauſis. ſed fortuna ⁊ caſus ſpectant ad cauſas igit̉ ⁊c̄Sed diceres ſexto metaphiſice dicit ph̓s. ꝙ de enteper accidens non eſt ſcientia. caſus auteꝫ ⁊ fortuna ſunthmōi. igitur. Ad hoc dicendum eſt. ꝙ dupliciter de ali

L ij

f