PhyſicorumAreſtotelis.

Eſt enim in effectu propinquum ⁊ remotum ſecūdumpropinquitatem ⁊ cōmunitatem cauſati ſumptum. ſicutdicitur cauſa ſtatue ⁊ imaginis. ⁊ ſecundum cauſam naturalem dicitur effectus es ⁊ materia. Et in accidentibus effectuum ſimiliter eſt ſicut in accidentibus cauſarūẜm ꝓpinquitatem ⁊ longinquitatem. ⁊ ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidenset ẜm potentiam ⁊ ẜm actum.¶ Amplius autem complexe. et iſte ⁊ ille dicuntur vt non policletus neqꝫ ſtatuam faciensſed policletus ſtatuam faciens. Sed tamenomnes he ſunt multitudine quidem ſex dicteautem dupliciter. aut tantum ſicut ſingulare.aut ſicut genus. aut ſicut accidēs. aut ſicut genus accidentis. aut ſicut complexe. He autemſicut ſimpliciter dicte omnes actu operantesaut ẜm potentiam ſunt¶ Hic philoſophus ponit quartam diuiſionem cauſarum dicens. Cauſarum quedam eſt complexa. quedam eſt incomplexa. eo ꝙ ſolitarie. vt cauſa ſtatue nondicitur policletus tantum qui eſt cauſa per accidens. necſtatuarius tātum qui eſt cauſa per ſe. ſed dicitur cauſa ſtatue policletus ſtatuarius complectendo cauſam per accidens cum cauſa per ſe. ⁊ in talibus non quecunqꝫ cauſarum facit complexum modum cauſarum. quia multa cōueniunt ad mixtum que tamen non faciunt complexamcauſam mixti. ſed oportet ꝙ in vna ſpecie cauſe ꝯueniantplura ſecundum diuerſum modum cauſarum reſpicientia. ita ꝙ vnum per ſe ⁊ alterum per accidens. vel vnumpropinque ⁊ alterum remote. ſed tamen potentia ⁊ actus non videntur dici diſtincti ab alijs modis. ſed potius ſunt modi modorum omnium cauſe. Et ſecundumhanc conſiderationem cauſarum ſunt ſex modi in cōmuni. ſcꝫ longius ⁊ propinquius. per ſe ⁊ per accidēs. complexa ⁊ incomplexa. et quilibet eorum dupliciter dicitur.ſcꝫ ſecūdum potentiam ⁊ ſecundum actum. Sed propinque ſunt ſicut ſingulares. ⁊ longinque ſicut genus etſpecies continens illud. ⁊ que ſunt ſicut accidens. habentetiam longinquas ⁊ propinquans ſecūdum accidens ſingulare aut genus accidentis. Et complexe ſunt ex duobus modis coniūcte. et que non ſunt tales ſunt ſicut ſimpliciter dicte. ſine ꝯplexione diuerſoꝝ numerorum. ⁊ omnes iſte ſunt dicte ſicut operantes ẜm actum. aut ſicut inpotentia exiſtens actum operans aut ẜm potentiaꝫ. Exquibus patet ꝙ ſunt duodecim modi cauſandi. quia mēbra prime ſecūde ⁊ quarte diuiſionum ſubdiuiduntur penes actum ⁊ potentiam.¶ Differunt autem in tantum ꝙ operantesquidem et ſingulares ſimul ſunt et non ſunt. etquorum ſunt cauſe. ſicut hic quidem medicāscum hoc qui fit ſanus. et hic edificator cū hocedificato. Que autem ſunt ſecundum potentiam non ſemper Corrumpūtur em̄ non ſimuldomus et edificator¶ Hic ph̓us oſtendit ꝙ ſunt tria conſequētia. hoc eſtꝯcomitantia ad cauſas ſiue correlaria. quorum primumeſt. ꝙ cauſe in actu exiſtentes ponunt ſuū effectum. cauſeaūt in potētia non de neceſſitate ponūt effectū Edificator

em̄ ⁊ curator actu exiſtentes ponūt ſuos effectus. hoc eſtedificationem ⁊ curationem. ſed edificator ẜm potentiamnon de neceſſitate ponit edificationem. Et eſt bene attendendum in propoſito. ꝙ ſicut cauſa ẜm actum ponit effectum. ita effectus ẜm actum ponit cauſam. ⁊ ideo domusnon eſt effectus immediatus edificatoris ẜm actum. ſedpotius edificatio Et ſi aliquando dicatur domus effectdomificatoris. hoc eſt intelligendum de domo ẜm ꝙ eſtin fieri. quia ſic eſt ſub actione edificatoris. ⁊ hoc modo poſita cauſa ponitur effectus. ⁊ corrupta ipſa corrumpitureffectus ⁊ econuerſo¶ Oportet autem ſemper cauſam vniuſcuiuſqꝫ ſummam querere. ſicut et in alijs. vt homo edificat quoniam edificator eſt. edificatorautem ẜm edificatiuam. Hec autem prima cāeſt. et ſic in omnibꝰ¶ Fic ponit ph̓us ſecūdum conſequens ſiue correlarium dicens. ꝙ in naturalibꝰ oportet ſemper ſupremā cauſam inquirere ⁊ eam reddere que eſt prima in vnoquoqꝫgenere. vt cum queritur. quare homo edificat. reſpondet̉ꝙ ideo. quia eſt edificator. hec em̄ eſt cauſa proxima. ⁊ ſicdeinceps queri poteſt. quare eſt edificator. reſpondetur ꝙeſt edificator ẜm artem edificatiuam quam educit. et ibieſt ſiſtēdum. quia nobis manifeſtuꝫ ē ꝙ ars edificatiua facit edificatorem. et ex illo ſcitur primū queſitum. ꝙ edificat quia eſt edificator. Sed ſuprema eſt. hoc eſt pͥma quenullam habet ante ſe cauſaꝫ. quia ſcꝫ inſtitutus ē ẜm edificatiuam artem. ⁊ eodē mō procedendum eſt in alijs¶ Amplius autem alie quedaꝫ genera ſuntgenerum. alie autem ſingulares ſingularium.vt ſtatue ſtatuam quidem faciens. hic autemhuiuſmodi et dicimus quidem poſſibiliū operantes autem ad operata. Quot quideꝫ igiturcauſe et quomodo cauſe ſunt. nobis determinatum eſt ſufficienter¶ Hic ph̓us ponit tercium ꝯſequens dicēs. ꝙ cauſe debent effectibꝰ proportionari. ita ſcꝫ ꝙ cauſe generales ſuntadaptande ad effectus generales. ⁊ cauſe particulares adeffectus particulares. Eſt em̄ artifex in genere cauſa ſtatue in genere. ⁊ hic artifex eſt cauſa huius ſtatue. Et ideofalſuꝫ dixit plato qui poſuit cauſas generales eſſe cauſaseffectuū particularium. cum ipſe poſuit ydeas ſeparatasid eſt formas vniuerſales eſſe cauſas eſſentiales particularium. Similiter cauſe dicte ẜᵐ potentiam reddende ſtꝭad effectus dictos ẜm potentiam. ⁊ cauſe dicte ẜm actuꝫreddende ſunt ad effectus dictos ẜm actum. ita tamenſemper in omnibus his reſolutio fiat in primaꝫ cauſaꝫDeinde philoſophus epilogando dicit. quot ſunt cauſeet que ſunt. ⁊ quomodo ſunt cauſe quantum ad modosearum eſſentiales ⁊ accidentales. et qualiter reſoluendaeſt queſtio in cauſam. iam patet ex dictis.Incidunt dubia quorum primum eſt Quot modis poſſunt exponi membraprime diuiſionis in qua dicitur. cauſaruꝫ alia eſt prior. aliapoſterior. ¶ Et arguitur ꝙ illa diuiſio non valeat. quiacauſa debet precedere ſuum effectum. igitur nō eſt aliqua

K iij.

A oQv

I

CevO53vA

C. .l.q.6