Areſtotelis.Poylicorum
Incidunt dubia circatextū expoſitū. Quoꝝ pͥmū ē. An entia naturalia dicant̉ ila q̄ fiūt a nat̉a Et videt̉ ꝙ nō. qm̄ ſi entia nat̉alia fierētanatura vel fierēt a materia vel a forma aut priuatōe. nullum aūt hoꝝ eſt dicendum. igit̉ entia naturalia non fiunta natura. Maior patet. qͥa natura ſolū dicit̉ de forma materia ⁊ priuatōne. Minor patet. qͥa entia naturalia dicūtfieri a principio extrinſeco vt apparet ex textu areſtotelisibi dicit ꝙ entia naturalia fiunt a natura. Solutio ꝙ ſic vtdicit Areſto. in textu exemplificando de corporibꝰ mixtisvt de aīalibus plantis ⁊ corporibꝰ ſimplicibus ſcꝫ elemētis Et ad obiectū in oppoſitū dd̓m eſt. ꝙ duobꝰ modisaccipitur natura. Uno mō ꝓ principio intrinſeco mouendi ⁊ quieſcendi. ⁊ ſic capitur natura qn̄ dicit̉ ꝙ eſt pͥncipiūmouendi ⁊ quieſcendi ⁊c̄. ⁊ ſic diuidit̉ in formā materiā⁊ priuatōnē vt patebit in capitulo ſequenti. Alio mō accipit̉ natura ꝓ pͥncipio naturali ꝓductiuo extrīſeco. ⁊ ſiccapitur natura in diuiſione textus in qua dicit̉ ꝙ entia naturalia fiunt a natura .i. a principio naturali ꝓductiuo extrinſeco ⁊ ſic diuidit̉ in naturam vl̓em ⁊ particulareꝫ. ⁊ ſientia naturalia fiunt ab vtraqꝫ natura ſcꝫ vniuerſali etparticulari tamen differenter īmediate em̄ a natura particulari. ⁊ mediate a natura vl̓i.Secundum dubiumeſt. Que dicūtur entia artificialia. Solutio illa que per artem ſunt facta. Et poſſunt illa tribꝰ modis accipi. Unopro materia tm̄. vt ſedes ꝓ ligno ſolū. ⁊ ſic artificialia a naturalibus nō differūt. ⁊ ſic non loquit̉ hic ph̓s de eis. Secundo modo ꝓ forma artificiali ab artifice in materia introducta. ⁊ ſic differūt a naturalibꝰ. qm̄ naturalia ſūt ſubſtantie. artificialia vero accidentia. Tercio mō accipiunt̉pro toto cōpoſito ex materia ⁊ forma accidentali. ⁊ ſic accipit ea ph̓s in textuTertium dubium etiAn naturalia differant ab artificialibꝰ in hoc ꝙ hn̄t in ſeprincipiū ſui motꝰ. alia ꝟo nō. Et videt̉ pͥmo ꝙ nō qꝛ quecunqꝫ ſolū mouēt̉ a pͥncipio extrinſeco nō hn̄t in ſeip̄is pͥncipiū ſui motus. entia aūt naturalia ſolū mouent̉ a principio extrinſeco ſcꝫ a generante. igit̉ nō hn̄t in ſeip̄is pͥncipium intrinſecū ſui motus. Secūdo quicqͥd mouet̉ nullo extrinſeco ſibi dante motū. hꝫ in ſe pͥncipiū ſui motus. entiaaūt artificialia ſunt hmōi vtꝫ de ſede ſi ſurſuꝫ ponat̉ caditdeorſuꝫ. Cōfirmat̉ de horologio qd̓ ē ens artificiale. ⁊ tamenhꝫ in ſe pͥncipiū ſui motus. Tercio quecūqꝫ ſunt eadem inter ſe illa nō diſtinguunt̉. entia aūt naturalia ⁊ artificialia ſunt eadem inter ſe. igit̉ nō diſtinguūt̉. minor patetqm̄ quecūqꝫ in vno ſingulari ſingulariter tento ꝯueniuntilla ꝯueniūt inter ſe ⁊ ſunt eadem. ſed ens naturale ⁊ artificiale in vno ſingulari ꝯueniūt ⁊ ei ſūt eadē. igit̉ ip̄a interſe ſunt eadem. minor pꝫ de ſede q̄ eſt ens naturale ⁊ artificiale. Solutio ꝙ ſic vt patet per Areſtotelem in textu.Et ad obiecta in oppoſitū Ad primū dd̓m eſt. licet entia naturalia non habeant intra ſe principiū ſui motus effectiuū. habent tamē intra ſe principiū paſſiuū ⁊ inclinatiuūformaliter. Aut dd̓m eſt qͣꝫuis entia naturalia pͥmo ⁊ pͥncipaliter moueant̉ a generāte. tn̄ ſubeffectiue ⁊ inſtrumētaliter a forma que datur ip̄is a generante. quia generās
formā dans. etiam dat illa que ſequūtur formam. Et iōdicit dn̄s Albertus. ꝙ tam forma qͣꝫ materia ſunt principium motus. ſed forma eſt principiū effectiuū ẜm ꝙ potētia actiua definit̉ in qͥnto prime ph̓ie ꝙ eſt pͥncipiū primūtranſmutatōnis in aliud qd̓ eſt ſubiectū ẜm ꝙ eſt aliud. ⁊materia ē principiū motus ⁊ quietis ẜm rōnem potētiepaſſiue ẜm ꝙ ibidem virtus paſſiua definit̉ ꝙ eſt pͥncipiūtranſmutatōnis ex alio in ſeip̄m ẜm ꝙ eſt aliud. Ad ſecūdū dd̓m eſt licet entia artificialia. moueant̉ nullo extrinſeco adueniente. hoc tamē nō eſt inqͣꝫtum artificialia ſuntſed inqͣꝫtum naturalia. qm̄ ſi forma lectuli aut ſedis per ſeſtare poſſet ſine aliquo ſubiecto. tunc lectulus aut ſedesnullo modo moueret̉. Et ad cōfirmatōnem dd̓m eſt. ꝙhorologiū nō hꝫ in ſe principiū motꝰ niſi ẜm ꝙ includit aliquod graue pondus qd̓ ē ens naturale. ⁊ facit ip̄m moueri ꝓpter eius grauitatem. ⁊ ſic motō horologij quo adſubſtantiam motus poſſet dici naturalis qͣꝫtum tamen qͦad ꝓportōnem partium eius. ſic dicit̉ eſſe artificialis. Circa hoc eſt notandū. ꝙ entia mobilia ſunt in triplici differētia. quedā em̄ ſunt pure naturalia. ⁊ taliū motus eſt a pͥncipio intrinſeco vt patꝫ de grauibꝰ ⁊ leuibꝰ. Alia vero ſūtpure artificialia. vt domus lectus ſedes ⁊ talia vt hmōinon habent intra ſe principiū ſui motus. Alia vero ſūt medio modo ſe habentia. ſcꝫ partim naturalia. ⁊ partim artificialia. vt ſanitas horologiū. ⁊ ideo talia ẜm diuerſam cōſideratōnem habent principia intra ſe ⁊ extra ſe. Ad qͣrtum dicendū eſt. ꝙ ens naturale ⁊ artificiale ſint bene eadem ſubiecto. qm̄ vnum eſt alterius ſubiectū. tamen eſſentialiter ⁊ ẜm ratōneꝫ differentiam habēt. Et qͣꝫuis ī vnoſingulari conueniant. tamen illud ſingulare non eſt vnuꝫniſi per accidens. Neqꝫ etiam conueniunt in eo ẜm idemſed ẜm diuerſa. quoniā naturale ineſt ſibi ratōne ſubiectiet aliud ratōne forme ⁊ ideo non oportet ꝙ ipſa inter ſe cōueniant. cum in tali argumento cōmittatur fallacia accidentis. quia propter conuenientiam duoꝝ in vno tercioẜm diuerſa infert̉ conuenientia illoꝝ duoꝝ inter ſe.Quartum dubium eliAn naturalia habeant in ſe principium actiuū ſui motusEt videtur ꝙ non. qm̄ dicit̉ quinto phyſicoꝝ. ꝙ forma neqꝫ mouet neqꝫ mouetur igitur forma nō eſt principiumintrinſecum actiuū motus ſui. quia ſic ipſa moueret. Solutio ꝙ ſic. vt dum graue mouet̉ deorſum forma grauiseſt principiū actiuū illiꝰ motꝰ. ⁊ dū leue mouet̉ ſurſuꝫ for̄aleuis ē pͥncipiū actm̄. ⁊ ſic naturalia hr̄e ī ſe pͥncipiū actm̄motus intelligit̉ nō de quocūqꝫ motū ſꝫ ſucceſſiuo ⁊ noninſtātaneo. qꝛ nihil generat ſeip̄m lꝫ bn̄ ſaluet ſcd̓o de aīa.Quidā tn̄ dicūt. ꝙ entia naturalia tm̄ hn̄t in ſe pͥncipiumpaſſiuū ſui motus. īmo pͥncipiū actiuū ē oīno extrinſecū. ⁊hoc ꝓbāt ꝑ Areſto. octauo phyſicoꝝ. ꝙ grauia ⁊ leuiamoueant̉ a generante vel remouēte ꝓhibens. ſꝫ generanset remouens ꝓhibens ſunt extrinſeca illi qd̓ mouet̉. Et illā rōnē dicūt alij vt dictū ē. ꝙ lꝫ habeāt pͥncipiū actiuū extra ſe. tn̄ cū hoc vtiqꝫ ſtat ꝙ etiā habeāt pͥncipiū actiuū intra ſe. pͥncipiū em̄ actiuū d̓r id a quo res naturalis ē nataſic vel ſic moueri. Sꝫ paſſiuū pͥncipiū ē id a quo res naturalis hꝫ ꝙ ſit apta natura ſic vel ſic moueri. Et ad obiectū dd̓m ē ꝙ forma neqꝫ mouet neqꝫ mouet̉ illo motu perquē acquirit̉ poſtqͣꝫ tn̄ ip̄a ē acqͥſita bn̄ p̄t eſſe pͥncipiū actiuū alicuiꝰ alterius motꝰ. Aut dd̓m ē ꝙ forma neqꝫ mouꝫneqꝫ mouet̉ tanqͣꝫ mouēs qd̓ vtiqꝫ tn̄ tanqͣꝫ mouens quo