LiberSetudus

lectus eſt in genere figure cuiuſdam domus ⁊ cetera quefiunt ab arte inciſionis ⁊ edificatiue. Nullum em̄ taliumẜm ſuū nomen habet aliquē modū motus innatū lectꝰ em̄nō deſcēdit deorſū neqꝫ qeſcit deorſū inqͣꝫtū lectꝰ ē ſꝫ īqͣꝫtūlecto accidit lignū eſſe. qd̓ quia plus terre eſt ideo motumet quietem terre ſequens deſcendit ⁊ quieſcit deorſū. Exhis patet. ꝙ naturalia differunt ab. artificialibus qͥa hn̄tprincipium ſui motus innatū qd̓ nō hn̄t artificialia.Tanqͣꝫ exiſtēte natura principio aliquo. ⁊ cauſa mouendi ⁊ quieſcendi in quo eſt primuꝫ ꝑ ſeet non ẜm accidens. Dico autem non ẜm accidens. cum fiat vtiqꝫ ipſe ſibi aliquis cauſa ſanitatis cum ſit medicus. ſed tamen non ẜm ꝙſanatur medicinam habet. ſed accidit eundeꝫmedicum eſſe. ⁊ ſanari vnde et diuidūtur aliqn̄ab inuicem. Similiter autem ⁊ aliorum vnūquodqꝫ que arte fiunt. Nullum enim ip̄oꝝ habet in ſeipſo factionis principium. ſed alia qͥdem in alijs et ab exteriori. vt domus ⁊ aliorum manu inciſorum in vnūquodqꝫ. Alia aūtin ſeipſis quidem. ſed non ẜm ſeipſa quecunqꝫẜm accidens cauſe fiunt vtiqꝫ ipſis. Eſt ergonatura quod dictum eſt.Hic ph̓s ponit definitōnem nature que potius aſſignatio dicenda eſt qͣꝫ definitio. dicens. ꝙ natura eſt principium ⁊ cauſa mouendi ⁊ quieſcendi eius in quo eſt pͥmūper ſe ⁊ nō ẜm accidens. Et qd̓ additur per ſe ⁊ non ẜmaccidens. ideo ē vt intelligatur mouēs illud eſſentiale motui. ⁊ motus eſſentialis mobili. vnde quia natura mouet̉motu qui eſt eſſentialis. ideo dicitur per ſe. ſicut calidi motus eſt calefacere. ⁊ ſeminis motus eſt pullulare vel germinare. Et quia motus etiam eſſentialis debet ineſſe mobilia natura. ideo dicitur. ⁊ non ẜm accidens. Dicitur enimmobili ineſſe motum ẜm accidens. qui eſt ſimilis motui qͦmedicus dicitur ſanari cum ipſe medicus ſanat ſeipſumNon enim ſanatur inqͣꝫtum habet medicinam in habituet vt eſt medicus. ſed potius inqͣꝫtum eſt egrotus. Et iōſanari accidit medico inqͣꝫtum eſt medicus. licet ip̄e medcus agat in ſe ſanitateꝫ. ⁊ hoc oſtenditur ex eo. quia aliqn̄diuiduntūr medicus ⁊ ſanus. ⁊ vnus eſt operans ⁊ mouens ẜm medicinam. alter autem ſanatus ex egrotatōneſimiliter oportet eſſe opus nature tale ꝙ ſit eſſentiale virtuti que natura dicit̉. ⁊ non ſit accidentale ſubiecto virtutis eiuſdem. Ex quibus patet. ꝙ nullū artificialiū operūprincipium ſue factōnis habet in ſe niſi per accidens. vtꝫde medico qui ſanat ſeip̄m ẜm medicinam quā habet in ſeipſo. ſed omnia artificialia ab alijs qͣꝫ ab eſſentialibus pcipijs accipiunt virtutem factōnis ſue. ⁊ accipiunt ea abexteriori niſi hoc contingat per accidens ſicut domus etalia quecunqꝫ manu inciduntur vel fabricantur. Et ſi q̄dam artificialia talem virtutem habeāt in ſeip̄is. hane tamen non habent ẜm ſeipſa eſſentialiter ſed accidentaliterſicut alia que per formam artis inducunt in ſeipſa. quādocontingit idē eſſe artificē ⁊ artificiatū. vt patet de medicoſeipſum ſanaute.Naturam autem habent quecunqꝫ huiuſmodi principium habent. ⁊ ſunt hec omnia ſub-

ſtantia. Subiectum enim quoddam ⁊ in ſubiecto eſt natura ſemper. ẜm naturam autē ſunthec et quecunqꝫ his inſunt ẜm ſe. vt igni ferriſurſum. hoc enim natura quidem non eſt. neqꝫhabet naturam ſed a natura. et ẜm naturam ēQuid quidem natura ſit dictum eſt. ⁊ quid eſthabere naturā ⁊ quid a natura ⁊ qͥd ẜm naturāHic ph̓s oſtendit differentiam inter naturam habētiaet ea que dicuntur ẜm naturam. Naturam em̄ habentiaſunt omnia talia corpora quecunqꝫ habent intentonem inſeipſis ſiue in ſuis principijs eſſentialibus hmōi principiūmotus ⁊ quietis. Sunt autem omnia talia. ſubſtantia ⁊precipue ſubſtantia prima que dicitur ſubſtātia indiuiduaquia natura ſubiectum eſt inqͣꝫtum materia dicitur. ⁊ natura que dicit̉ forma eſt in ſubiecto. non quidem vt accidens. ſed vt quedam pars eſſentialis dans eſſe ſubiectoet compoſito. igitur cum tam ſubiectum ſit ſubſtantia qͣꝫforma ⁊ natura dicatur de his. natura erit ſubſtantia ſi ꝓprie accipiatur. Scd̓m autem naturam dicūtur dupliciter aliqua. Uno modo quecunqꝫ ex principijs nature eēaccipiunt. ſicut ea que habent naturam. Alio modo dicūtẜm naturam eſſe quecunqꝫ conſequentes ſunt paſſioneset operatōnes naturales ex natura que eſt in ipſis. ſicutigni ẜm naturam eſt aſcendere ſurſum. Cum enim aſcēdere ſurſum ſit motus rei naturalis. ip̄m non eſt res habens naturam. quia ſic eſſet ſubſtātia compoſita. ſed aſcēdere ſurſum eſt a natura ⁊ ẜm naturam. Hec autem queſic qͣſi per denomīatōnē a natura de rebꝰ naturalibꝰ dicūt̉.Ꝙ autem eſt natura tentare demonſtrare ridiculum eſt. Manifeſtum enim eſt ꝙ huiuſmodi rerum ſunt multa. Demonſtrare autem manifeſta per immanifeſta non potentis iudicareeſt propter ipſum. et non propter ipſum cognitum. Ꝙ autem contigit hoc pati non īmanifeſtum eſt. Syllogiſet enim aliquis. cum natusſit cecus de coloribus. Quare neceſſe eſt huiuſmodi de nominibus habere ratōnem. nihilautem intelligere.Hic oſtendit ph̓s ꝙ nō eſt neceſſarium inueſtigare denatura an ip̄a ſit. qm̄ ridiculū ē tentare demōſtrare naturāeſſe. qꝛ ridiculū ē illd̓ demōſtrare qd̓ ē manifeſtū ad ſenſuꝫnaturā āt eē ē manifeſtū ad fenſū. igit̉ nō p̄t demonſtrarinaturā eē. Minor pꝫ. qꝛ ad ſenſū nobis manifeſtū ē. ꝙ mita ſūt naturalia in quibꝰ inuenit̉ pͥncipiū motus ⁊ quietꝭper naturā. ꝑ illa āt nō poſſumꝰ demōſtrare an nat̉a ſit niſi a poſteriori Cū em̄ ip̄a ſit pͥncipiū motꝰ ⁊ qͥetis. ī ip̄is ꝑip̄am naturā cognoſcimꝰ ea q̄ naturalia ſūt. ⁊ ſic ip̄a cognita ſūt ꝑ naturā. Si auteꝫ ecōtra natura eſſe ꝓbaret̉ pernaturalia eſſet idem principium cognoſcendi naturalia etcognitum ꝑ naturalia. ⁊ ſic idem eēt ꝑ ſe cognitū ⁊ ꝑ alid̓cognitū ſꝫ hͦ ē incōueniēs. igit̉ ea q̄ manifeſta ſūt. ⁊ pͥncipiaad alia ꝯgnoſcēda demonſtrare ꝑ ea q̄ ad eē nō ſūt manifeſta eſt proprium eius qui adeo rudis eſt ⁊ ineruditusꝙ non habeat potentiam apprehenſiuam et cognitiuamadeo potentem vt ſciat iudicando diſcernere. qͥd ē qd̓ cōgnoſcit̉ per ſeip̄m. ⁊ eſt principium cognoſcendi alia. etqd̓ eſt cognitum nō ꝑ ſeip̄m. ſꝫ ꝑ alid. manifeſtū enim eſt