Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiperPrimus

modo ſe a ſuo ꝯtrario. vt calor corrumpitur frigusSecūdo modo accidens corruptōem ſui ſubiecti. vtalbedo in pariete corrumpit̉ ad corruptōeꝫ parietis. Tercio modo accn̄s ꝓpter defectum cōſeruantis. vt lumenin aere corrumpitur ꝓpter ſolis abſentiaꝫ. ſic pͥuatio eſtpͥncipium corruptibilitatis ꝓprie. quoniā corruptibilitasſignificat aptitudinem ad corruptionem. talis aduenitalicui ꝓpter ſuam pͥuatōem. Sed ſi actualis corruptio alicui ineſſet ꝓpter pͥuatōem ibi actu exiſtentē. tūc vbicūqꝫuatio eſſet ibi eſſet actualis corruptio. quod eſt falſum. ſꝫverum eſt vbicūqꝫ eſt pͥuatio ibi poteſt eſſe aptitudinalis corruptioAd obiecta in oppontum. Dicēdū eſt ad pͥmum. duobꝰ modis aliquid eſtnaturale. Uno ex parte forme que eſt pͥncipaliter natura. vt d̓r ſecūdo huius. ſic omnis corruptio eſt innaturalis ſit ad eſſe. ſed forma dat eſſe. Alio aliquiddicitur naturale ex parte materie que etiam eſt natura. etſic corruptio dici poteſt naturalis. et hoc duobꝰ modistingit. Uno. qꝛ prouenit ex natura materie ſub pͥuatione accepte. ſic iſta inferiora ſunt corruptibilia. qꝛ hn̄tmateriā pͥuationi ꝯiūctam. Alio eſt corruptio naturalis ex parte materie. qꝛ ſcꝫ ꝓuenit ẜm diſpoſitōem queeſt in materia. illa vero que ꝓuenit ex materie diſponed̓r eſſe violenta. vt qn̄ aliquis gladio interficit̉. Sed diceres. idem non eſt cauſa ꝯtrarioꝝ. pͥuatio aūt eſt cauſa generationis. vt dictum eſt. igit̉ eſt corruptōis. Addicendū eſt. de rōne pͥuationis ſunt duo. ſcꝫ materialepͥuationis formale. gratia pͥmi eſt ſe cauſa generatōisqꝛ pͥuatio facit materiam ſuſcipere nouā formā. tn̄ accidens p̄t eſſe cauſa corruptiōis. inqͣꝫtum ſcꝫ acquiſitōeꝫvnius forme alia corrūpit̉. ſed gratia formalis eſt per ſecorruptōis. accn̄s ca generatōis. Ad ſecūdū dd̓meſt duobꝰ modis accipit̉ materia. Uno abſolute.ſic eſt ꝯtingentie. qm̄ in corporibꝰ celeſtibꝰ eſt materia. tn̄ nulla eſt ibi ꝯtingentia. Alio accipit̉ inqͣꝫtumeſt pͥuationi ꝯiūcta. ſic materia eſt ꝯtingētie. talisreperit̉ in iſtis inferioribꝰ in quibꝰ aliqua ꝯtingenter euentunt. venit em̄ ꝯtingentia in rebꝰ ex diſpoſitōe materie queoriginatur ex priuationeQuartum dubium eſt.An materia pͥma ſit de ꝯſideratōe phyſica. Sol̓o.duobꝰ modis d̓r materia pͥma. Uno d̓r pͥma ſimpl̓iaccipiendo ipſam in ꝯmuni quacūqꝫ potentia quocūqꝫ ſubſtat actui. aut accipiendo eam materia ſecluſa pͥuatione forma corporeitatis. hoc materiaeſt de ꝯſideratōe naturalis ph̓i ſe. ſed ſolū accn̄s inctum hꝫ ordinē ad materiā motui ſubijcit̉ mutationi.Alio d̓r pͥma in genere phyſico. inqͣꝫtum accipit̉ ſubpriuatōe. hoc cadit ſub ꝯſideratōe phyſicaQuintum dubiun ei.Quotuplicia ſunt noīa quibꝰ materia eſt noīabilis. Solutio duplicia. ſcꝫ ꝓpria metaphorica. ꝓpria ꝟo nominaſunt ſex. ſcꝫ yle. ſubiectū. maſſa. materia. origo. elementūEt illoꝝ ẜm Auicennā eſt iſta. qm̄ ip̄a d̓r yle ẜᵐ ip̄aeſt. ſuſceptibilis formaꝝ vel forme in potentia. Subiectū

aūt d̓r ẜm eſt in actu ſuſtinens formā aut motū ad formam. aūt d̓r ſubiectū eo intellectu quo d̓r ſubſtantiapͥma vel ſecūda ſubiectū in logicis. qꝛ videlꝫ ſubſtat ſecūdis ſubſtantijs actibꝰ. vel qꝛ ſubſtat accidentibꝰ tm̄. ſicut ſubiectū in p̄dicamentis accipit̉. ſed potiꝰ hoc. qꝛſubſtat forme gratia ipſius ſubſtare hꝫ om̄e qd̓ ſubſtat.ꝓpter qd̓ etiam ipſa vocat̉ ſubiectū pͥmū ſub̓a ꝯpoſitama. vel ſecūda d̓r ſubiectū ſecūdū. materia auteꝫ eſt ẜmoīa reſoluūtur in illā ſicut in alterū ꝯponentiuꝫ. Maſſavero ẜm ipſa vna pͥma exiſtēs per diuiſionem formarūeſt in omnibꝰ ꝯpoſitis ſubſtantijs diuerſificata. ſicut vaſafiguli ex vna maſſa figuli fingūtur diuerſificata formis artificialibꝰ. Origo aūt d̓r inqͣꝫtum ab ipſa eſt motus. ſic aūteſt pͥuationi immixta. qm̄ pͥuatōem que īmixta eſt ei efficitur pͥncipiuꝫ rei origo. in qua ſi intelligeret̉ abſtractapoſſet qͥdem eſſe in ꝯpoſito alterū ꝯponentiū cum forma tn̄ ſubijci poſſet motui. cum ipſa ſit vnū numero pͥncipium motus priuatione. licet ſpecie differat ab ipſa eomodo quo ſpēs eſt materie ſpēs. Elementū aūt d̓r ẜmeſt in reſolutōe vltimū. in ꝯpoſitōe pͥmū. in ipſa ſtat reſolutio. qꝛ ipſa reſoluit̉ in aliquid aliud aliquo reſolutōis. qꝛ elementuꝫ ſimpl̓r eſt pars ꝯpoſiti. vnoſimplicior eſt qͣꝫ forma. qꝛ formā ſpēi que eſt in indiuiduodeterminato ꝯtingit reſoluere in definientia. vt docet̉ inſeptimo metaphyſice. Qateria aūt in nihil omnino reſolubilis eſt. Noīa vero metaphorica ſunt quatuor. ſcꝫ ſilua. mater. femina. turpe. Silua aūt ẜm expoſitores platōnis d̓r ẜm ipſa eſt prima indeterminata diſpōnesquaſi dolabilis in omne edificium. hoc vocauit Empedocles mixtum in quo germana capita ſunt ſine ceruiceeo illa que germana ſunt principia ꝯpoſitorum non habent ibi diſpoſitiones facientes ea germana. hoc mododicebant Platonici omniū eſſe materiā vnam. ſicut ſiluaeſt vna ex qua fit omne edificium. Mater aūt dicitur. eo ipſa in ſe recipit formam et quaſi pariendo ex ipſa educitur ad actum quando de potētia educitur. hoc eſt nomen quod inter tranſſumptiua nomina magis competit ei. quia materia continet in ſe omnes formas tanquaꝫin potentia habituali. Femina autem dicitur inqͣꝫtum eſtimperfecta ad formam habens tamen potentiam habitualem ad ipſam. quoniam ſicut femina ad partum indiget maſculo mouente materiam aliter parit. ita materia indiget efficiente mouente materiam. aliter enimnon educitur de potentia ad actū. Femina em̄ eſt que parit in ſe mouente alio. in ſe habet principia partus confuſa imperfecta que per ſemen maſculinum adunantur etducūtur ad perfectionem. Unde qͣꝫuis in quibuſdam ſicut in animalium generatione aliquid de materia deſcēditur a maſculo. in hoc tamen natura non intendit daremateriam. ſed facit diſpoſitionem propter virtutem quāſubiectum ex quo in feminam traijcitur habere oportet.et hoc modo etiam adaptatur ei nomen quod eſt turpe. turpe em̄ in ſe habet habitum moris potentia habituali. ſicut in ſecundo ethicoruꝫ probatur. quia ſi ſibi virtuseſſet omnino contra naturam violenta. non plus aſſueſceret morem qͣꝫ lapis in proiectione ſurſum. ſi autem eſſetecontra perfectum ad virtutem. non indigeret aſſuetudine operum que formaliter generant habituꝫ. ideo ſicutturpi innatum eſt ſuſcipere morem non habens ipſum niſi aſſuetudine operū. ita materia īmixta priuatiōi nata eſthabitualiter habere formas. non habens tamen ipſas niſiex generāte mouente.