LiberPrimus

per ſuū poſſe ſubſtantiuatur. ¶ Sed diceres. priuatio eſtcauſa maleficij. igitur non eſt cauſa deſiderij vel appetitꝰmaterie. Ad hoc dicendū ꝙ illud argumentū fefelle Platōnem vt diceret pͥuatiōem non eſſe pͥncipium ⁊ non eſſecauſam deſiderij. ꝓtendebat em̄ plato intellectum in priuationem ẜm ꝙ pͥuatio eſt. ⁊ nō in hoc quod relinquit inſubiecto. Et cum ipſa ẜm ꝙ pͥuatio pͥuet formam eaꝫ nōeſſe credebat cauſam rerum. ſed magis impediret eſſe etgenerationem rerum. Si aūt ꝯtraxiſſet intellectum ſubtiliter recolligendo ea omnia que ſunt pͥuationis. inueniſſꝫꝙ ꝑ aptitudinem formalem quam in ſubiecto relinquit.eam eſſe cauſam deſiderij ⁊ tranſmutationis materie Etlicet dicatur. ꝙ materia deſideret formam. ⁊ cauſa deſiderū ſit priuatio. tamen abſurde dicitur formam appeteremateriam. quia quicquid appetit aliud eſt ens imperfectu ⁊ habet perfici per aliud. forma autem non eſt ens imperfectum ſed perfectum. Neqꝫ habet perfici per materiācum per eam imperficitur ẜm ꝙ materie immergitur. cuꝫforma in ſe ſit eſſentia quedam ſimplex diuina ⁊ optima ꝑreceptionem in materiafit corporalis. et pͥmo erat incorruptibilis ⁊ fit corruptibilis. quare magis imperficitur amateria qͣꝫ perficiatur. ¶ Sed contra quicquid habetſuum eſſe completum ⁊ ſuum actuꝫ vltimum in materiaappetit eam. forma auteꝫ eſt huiuſmodi. igitur. Ad hocdicendum eſt ꝙ ſi forma poſſet per ſe ſtare ſine materiamagis haberet eſſe completum ⁊ actum perfectiorem extra materiam qͣꝫ in ea. ſed quia nō poteſt per ſe ſtare. ideoper accidens recipitur in materia. non tamen perfectōemab ea vel in ea accipit. Alij tamen dicunt ꝙ dupliciter aliquid dicitur appetere aliud. Uno modo directe. ⁊ ſic materia appetit formam. cū forma ſit materie perfectio. Aliomodo indirecte. ⁊ ſic forma bene appetit materiā. quia nōpoſſet ſine materia ſubſiſtere. ¶ Sed contra. anima rationalis habet naturalem reniſum ad corpus ſuuꝫ. igiturvidetur ꝙ forma appetat materiam ¶ Ad hoc dicitur ꝑinteremptionem conſequentie. quoniam ille reniſus noneſt per modum appetitus importantis carentiam. ſed eſtper modum naturalis perfectionis. quo perfectio naturaliter perficit id cuius eſt perfectio. Etiam deſiderium nōeſt niſi ad duo. ſcꝫ vt continuetur eſſe. ⁊ hoc eſt deſiderium rei perfecte. ⁊ vt tranſmutatio fiat ad eſſe. ⁊ hoc deſiderium eſt rei imperfecte. neutrum autem horuꝫ formeconuenite poteſt. ſicut per ſe patet. quia cōtinuari non deſiderat niſi qd̓ indiget continuatione. hoc auteꝫ eſt corruptibile per ſeipſum. ⁊ hoc non eſt forma que niſi per accidens eſt corruptibilis. ⁊ non per ſuam eſſentiam. Q autem tranſmutetur ipſa non deſiderat. quia nūquam tranſmutatur. ſed tranſmutatio imperfecta eſt ad ipſam.¶ Et quando dicitur. priuatio contrariatur forme. igitur videtur ꝙ ipſa nō ſit cauſa quare materia appetat formam. Conſequentia probatur. quia vnum contrariorū.magis habet expellere aliud qͣꝫ ſuum ſubiectum inclinaread aliud contrarium. ¶ Ad hoc dicitur. quāuis priuatio contrarietur forme habite. non tamen habende. Et licet vnum contrariorum inquantum cōtrariatur alteri nōinclinat ſuum ſubiectum ad alterum. inquantum tamenvnum contrariorum relinquit aptitudinem in ſuo ſubiecto ad ſuum oppoſitū. bene eſt cauſa inclinationis ſui ſubiecti ad reliquum. Aut dicendum eſt. ꝙ duplicia ſuntoppoſita. quedam ſunt oppoſita quorum ambo extremaſunt poſitiua entia. ⁊ in illis vnum oppoſitorum non eſtcauſa appetendi reliquum. Alia ſunt oppoſita quorum al

terum extremorum non eſt poſitiuum. ⁊ in illis vnuꝫ eſtratio appetendi reliquum. vt patꝫ de priuatione ⁊ forma¶ Et eſt notandum ꝙ materia etiam appetat animamrationalem. quia ipſa appetit omnem formam poſſibilemſibi ineſſe. ⁊ per quam ipſa eſt nata perfici. ſic autem eſt deanima ratiōali. ergo ⁊c̄. Maior alterius diſcurſus¶ Principium tranſmutationis eſt formahic conueniēter ab Areſtotele definita Minor Quāuis aliqualem habent conuenientiam priuatio et materia. inter ea tamen principia multiplex reperitur differentia. Concluſio Igitur ipſa dicitur ab Areſtotele qd̓/dam diuinū optimū et appetibile.¶ Maior patet quo ad primā eius parteꝫ. quoniamſermones ſunt intelligendi ẜm materiam ſubiectam. in ꝓpoſito autem ſermo eſt de principijs motus ſeu mutationis aut fieri rerum naturalium. igitur conuenienter forma definitur ſicut principium ab alijs ſuis cōprincipijsdiſtinctum. que ſunt materia ⁊ priuatio. ⁊ ita non definitur in propoſito forma vt preciſe ſit principium eſſendi ⁊actus materie. quia ſic forma eſt que dat eſſe rei. ſed definitur per reſpectum quem habet ad motum ⁊ tranſmutationem. ⁊ ſic definitur hic. ¶ Et eſt notandum ꝙ forma inquantū eſt tranſmutationis principium tripliceꝫ habet habitudinem. Primo quidem ad cauſam agenteꝫ inquantum ſcꝫ eſt finis ipſius agentis propter quem agēsoperatur. omne em̄ agens inquantum huiuſmodi agitꝓpter finem. Secūdo modo habet habitudinem ad motūcuius finalis ⁊ intrinſecus terminus eſt. trāſmutatio em̄rei naturalis eſt ad formam tanquā ad terminum. Tercio habet habitudinem ad ipſam materiam que eſt tranſmutationis ſubiectum inquantum eſt materie perfectioac pulcritudo. Sed primo modo accipiendo formā nonhabet triplicem habitudinem. cuꝫ ipſa ſic refert ſiue reſpicit ſolum eſſentialem effectum qui eſt dare eſſe. Secūdapars maioris patet. quia datur per quaſdam forme conditiones que ſimul accepte poſſunt formam definire. hoceſt notificare. Dicitur em̄ quoddam diuinum inquātuꝫeſt finis intentus ab agente per relationem ad primā cauſam. cui in eſſe ſe aſſimilat quātum poteſt. cum aſſimilationem intēdat in ſuo cauſato. quare dicit philoſophus ſecundo de anima. ꝙ quecūqꝫ ẜm naturam agunt propterparticipationem diuini eſſe agunt. Dicitur optimū inqͣꝫtum eſt abſolute finis motus ſeu mutationis. ipſa em̄ adepta tanquam in vltimo ⁊ optimo ceſſat motus. in principio ergo eſt malum priuatiōis. prout immutari eſt in participatione quadam vtriuſqꝫ in acquiſitione habitus. etin abiectione priuationis. ⁊ priuatiōe expulſa eſt res in optimo. Et dicitur appetibile reſpectu materie appetentisinquantum appetitus eius quietat. Ex quo patet ꝙ hecdefinitio eſt bona eā intelligēdo ad ꝓpoſitū de aliquo pͥncipio nature. ¶ Minor quo ad primam partem patꝫquia ipſa eſt eadem numero cum materia. quia principium motus eſt duplex. ſcꝫ ex quo fit motus. ⁊ in quod Exquo autē ſicut materia. ⁊ ſicut priuatio non poteſt eſſe materia ex qua fit motus niſi ſit mixta priuationi per quamefficitur ſubiectuꝫ motus. quia niſi hoc eſſet deſtruereturmotus propter hoc ꝙ non eſſet ibi aliquod ens fluens depotentia ad actum. ⁊ ideo materia eſt vnum numero pͥn