PhyſicorumAreſtotelis.

apprehendendo quod non eſt infinitum. ¶ Ad quartum eſt dicendū. ꝙ tribꝰ modis d̓r aliquid ꝯfuſum Unomodo negatiue ꝓpter carentiam negatiōis ⁊ aptitudinisad determinationem. ⁊ tale confuſuꝫ eſt ſimpliciter ignotum. ⁊ ꝯuenit infinito in actu. ⁊ de illo non intelligit̉ textus allegatus in principio huius. Alio modo d̓r aliquidꝯfuſum poſitiue. ⁊ hoc duobꝰ modis. Uno modo quia ſetenet ex parte potentie. ⁊ tale ꝯuenit infinito in potētia.quod ſe tenet ex parte materie. et tale confuſum nō eſt nobis magis notum qͣꝫ determinatum. ſed magis ignotuꝫAlio modo eſt ꝯfuſum quod tenet ſe ex parte actus. ⁊ illud eſt idem ꝙ ꝯmunitas forme vel alicuius actus. ⁊ detali intelligitur ꝙ magis ꝯfuſa ſunt nobis magis nota.¶ Ad quintum dicendū eſt negando ꝯſequentiam. quiaibi ꝯmittitur fallacia ꝯſequentis. licet em̄ eſſe notum ⁊ infinitum ꝯueniant in illo tercio qd̓ eſt ꝯtinuum. hoc tamēnon eſt ẜm idem. ideo non oportet ꝙ inter ſe ꝯueniant. cōtinuum em̄ rōne forme cōtinuitatis eſt nobis notum. ſedẜm ꝙ diuiſibile eſt in potentia eſt nobis ignotumQuartum dubium eliAn entia naturalia ſint ad maximū ⁊ minimū determinata ſicut dicit Areſtoteles ꝯtra Anaxagorā in ſecundaratione. Et videtur pͥmo ꝙ non. qꝛ entia naturalia ſuntꝯtinua. ſed ꝯtinuū eſt diuiſibile in infinitum. ergo nō eſtdabilis minima caro. ⁊ per ꝯſequens entia naturalia nōſunt ad maximū ⁊ minimū determinata. ¶ Secūdo ſicnos videmus in ſpecie humana ꝙ homines differentesſunt in qͣꝫtitate. ergo nō eſt ibi ad maximuꝫ ⁊ minimū determinatio. ¶ Tercio intellectus humanus eſt ens naturale. ⁊ tn̄ non eſt determinatus ad maximū ⁊ minimūPrima pars aſſumpti pꝫ. quia eſt forma in materia. Secunda pars patꝫ. qꝛ non poteſt intelligere tot quin plura. ¶ Quarto motus et tempus ſunt entia naturaliaet tamen non ſunt ad maximum ⁊ minimū determinataPrima pars probatur. qꝛ ſunt paſſiones entium naturalium. ¶ Quinto ph̓us ſecūdo de anima dicit. ſi igni apponerentur infinita ꝯbuſtibilia creſceret in infinitum. ſedignis eſt ens naturale. ergo nō ſunt om̄ia entia naturaliaad maximū ⁊ minimū determinata. ¶ Sexto ſi ignis eſtdeterminatus ad maximū dato tunc maximo igne queripoſſet ſi tūc ſtuppula ſibi apponeret̉ an eam cōbureret velnon. ſi ſic tūc generaretur ignis ⁊ eſſet in maiori qͣꝫtitate qͣꝫp̄fuit. ſi non tūc agens debite applicatum paſſo diſpoſitoſuam nō produceret actōem qd̓ eſt impoſſibile in agentibus naturalibꝰ. ¶ Septimo. ſi entia naturalia eſſent determinata ad minimū detur minima caro. et tunc querat̉an ſit diuiſibilis vel indiuiſibilis. nō indiuiſibilis. qꝛ adhūc eſt corpus qͣꝫtum cum in ſe includat corpus de genere ſubſtantie ⁊ eius ꝓpriam paſſioneꝫ que eſt qͣꝫtitas. ſi ſitdiuiſibilis tūc diuidatur dabitur minor caro. ⁊ ſic nō eritminima. ¶ Octauo ſi daretur materia in minori qͣꝫtitateqͣꝫ requiratur ad formam aſini que eſſet ſufficienter diſpoſita ad talem formam qualitatiuis diſpoſitionibꝰ. aut illaintroducetur in materia vel non. ſi ſic tūc non eſt minorqͣꝫ requireretur ad talem formam. ⁊ ſi nō tūc materia ſufficienter diſpoſita forma nō introducetur qd̓ eſt impoſſibile. qꝛ materia ſufficienter diſpoſita forma ſubſtantialisin inſtanti ꝓducitur¶ Solutio ꝙ ſic. vt patet autoritatibꝰ ⁊ ratōnibꝰ Primoautoritate Areſtotelis ꝯtra Anaxagoram dicentis ꝙ im

poſſibile eſt animal aut plantam qͣꝫtancūqꝫ eſſe ẜm magnitudinem ⁊ paruitatem. Preterea d̓t ph̓s ſecūdo de anima. ꝙ omniū natura ꝯſtantium poſitus eſt certus terminus augmenti ⁊ decrementi. Primo ꝓbatur generali rōne quo ad maximū. qꝛ res naturales non ſunt infinite. ergo ſunt ad maximū determinate. qꝛ omne finitum habetterminū ſue qͣꝫtitatis. Quo ad minimum patꝫ. quia ẜmph̓m eſt dare minimā carnem que ſi diuideretur non amplius poſſet exercere operatōnem carnis. ſed reſolueret̉ inꝯtinentia aerem ignem ⁊ aquam Spēaliter vero probatur ꝑ ea que inueniūtur in rebꝰ naturalibꝰ. que ſunt tria .ſ.qͣꝫtitas. virtus actiua ⁊ paſſiua. ⁊ qualitatiue diſpōnēs. ſꝫin omnibꝰ iſtis inuenitur determinatio ad maximuꝫ ⁊ minimū. ergo. In qͣꝫtitate aūt dupl̓r. ſcꝫ vl̓ ter accipiendo totam naturam corpoream. ⁊ in determinato genere accipiendo quācunqꝫ naturam determinate ſpēi. quo ad totaꝫnaturam corpoream eſt dare aliquam qͣꝫtitatem tantamꝙ ſub maiori non inuenitur natura corporea. vt pꝫ de vltima ſphera. que eſt maximū corpꝰ quod dari poteſt Similiter eſt dare aliquam qͣꝫtitatem tam paruaꝫ ꝙ ſub minori non ſaluatur quecūqꝫ natura corporea. Secundo eſtdeterminata qͣꝫtitas rerum ad maximum ⁊ minimū ẜmvnāquāqꝫ ſpem inqͣꝫtuꝫ vnaqueqꝫ res ſicut habet formādeterminatā ꝑ quaꝫ reponitur in ſpecie ita habet determinata accn̄tia inter que eſt qͣꝫtitas que in vnaquaqꝫ re mēſuram accipit ẜm exigentiam finis inqͣꝫtum ꝯgruit ad debitum exercitiuꝫ ſuarum operationū. ſicut in arte mechanica inſtrumenta aptant̉ ẜm exigentiam agendorū ꝑ artem. Huiuſmodi aūt determinatio non eſt accipienda invnaquaqꝫ re ẜm aliquod indiuiſibile. ſed ẜm certam latitudinem ſub qua ꝯtingit inuenire diuerſos gradus indiuiſibiles ẜm quos ꝯtingit ſub ſpecie indiuidua eſſe equalia in qͣꝫtitate. ⁊ hec latitudo attēditur inter duo extraneaquoꝝ vnū dicitur maximū ⁊ alterum minimū. ⁊ inter hecduo fit motus augmentatiōis ⁊ diminutōis. Uerbi gratia in ſpecie humana eſt aliqua magna qͣꝫtitas vltra quānō porrigitur. ⁊ aliqua tam parua ꝙ infra eam non inuenitur. et inter iſtas ſunt alie multe differentie ẜm magis ⁊minus. Sic etiam in virtutibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis inuenit̉determinatio ad maximū ⁊ minimū. ⁊ hoc dupl̓r. ſcꝫ intrinſece ⁊ extrinſece. Intrinſece accipiendo exceſſum ⁊ defectum ẜm certam menſuram. puta ponderum ⁊ librarūſiue talentoꝝ. Extrinſece accipiendo exceſſum ⁊ defectuꝫẜm diminutionem ꝯtinui in partes eiuſdem ꝓportionis.Inde intrinſece determinari ad maximū eſt dare maximū in quod poteſt potentia actiua. vel minimū in quo poteſt potentia paſſiua. Extrinſece autem determinari admaximū eſt dare minimū in quod nō poteſt potentia actiua ⁊ in quodlibꝫ minus illo poteſt. vel maximum a quonon poteſt pati potentia paſſiua. ſed a quolibet maiore poteſt. Huius eſt exemplum primo in potentijs actiuis. qꝛeſt dare maximū pondus cui potentia ſortis eſt ꝓportionata vltra quod non poteſt. ſicut ſi potentia ſortis eſt determinata ad portandum centum libras tunc non poteſtportare centum ⁊ vnam. Si vero accipiatur exceſſus ẜmdiminutionem continui in partes eiuſdem proportionisſic eſt dare minimum pondus quod ſortes nō poteſt portare et quodlibet minus poteſt. non autem eſt hoc mododare maximum quod poteſt. immo ſic eſſꝫ dare infinitumpondus quod ſortes poteſt portare. quia cum actio nō fiat a proportione equalitatis oportet virtutem ſortis excedere reſiſtentiam ponderis. hic autem exceſſus eſt ꝑ ali-

D i.