LiberPrimus

res. cum igitur intellectus noſter circa rem ſignificatamper hoc nomen ens eſt certus ⁊ dubius de rebus ſignificatis per nomina in quibus res ſignificata per nomē inuenit̉. ergo ens eſt commune nomine ⁊ ratōe. certuꝫ em̄eſt ꝙ ens ſit. cū ſit ſimplex vt dicit Algazel primo metaphiſice ⁊ ſimiliter auicenna. ⁊ certus eſt intellectus dealiquo ꝙ ſit ens. et tamen dubiuꝫ eſt an ſit deus vel creatura. Et ſimiliter antiqui certi fuerūt de lumine ꝙ ſitaliquid ſed dubiū apud eos fuit. an ſit ſubſtantia vel accidens ¶ Secundo ſic. prima dignitas nō eſt multiplex. ergo nec ens. Antecedēs patet. quia ip̄a eſt certiſſima ⁊ firmiſſima. Cōſequētia probat̉. qꝛ prima dignitas ex ente ꝯſtituit̉. ſed conſtitutū ſapit naturam conſtituentium. ¶ Tertium ſignum diſtributiuum nō diſtribuit terminū equiuocum pro ſuis equiuocatis. ſedens ꝑ ſignum diſtributiuum diſtribuitur pro omnibusſuis ſuppoſitis. ergo nō eſt equiuocum. ¶ Quartovnius potentie ⁊ vnius habitus ſcientifici eſt vnū obiectum certū. ſꝫ intellectus eſt vna potentia cuius ꝑfectioeſt ſapientia. ergo obiectum eius erit vnum ſꝫ primumobiectum eſt ens quod cadit in intellectum noſtruꝫ primo. ſicut dicit Auicēna. ergo ipſum eſt vnū ¶ Quinto omnis multitudo reducitur ad vnitatem. ſꝫ p̄dicatioequiuoci eſt multiplex. ergo ad aliquaꝫ vniuocam eſt reducibilis. ſed primū p̄dicatum oīm eſt ens. ergo vniuoce predicatur ¶ Sexto ſic ſi diceret̉ equiuoce de deoet creatura nihil ꝯtingeret ꝯgnoſcere de deo. probat̉. qꝛvnū equiuocoꝝ nō ꝯgnoſcit̉ per reliquū. qꝛ omnis ꝯgnitio eſt rōne ſimilitudinis. equiuoca auteꝫ equocata omnino ſunt diuerſa. ſecūdo etiam nihil poſſet de deo demōſtrari propter equiuocationem impedientem demōſtrationis virtutem. Tum tertio qꝛ ſic per nomina deo attributa nihil in re ſignificaremus et ẜcatōes nominū nōpoſſent extendi vltra ea q̄ imponendo noīa in rebus creatis inuenimus. ⁊ ſi nihil deo et creaturis ſit communenihil per noīa ẜcare poterimus ea deo attribuendo.¶ Septimo ens eſt primum creatū primi precedēs predicamēta formaliter. eſt em̄ informe. Alia vero formataſꝫ informe precedit formatum. ſed principium formalevniuoce ſe diffundit et nō equiuoce vel analogice. ergoens dicitur vniuoce de ſubſtantia et accidēte ¶ Octauo dicit autor libri cauſarum. ꝙ ens eſt ex finito ⁊ infinito ꝯpoſitum. ita ꝙ verſus ſuperius eſt finitū ⁊ ſimplexet vnitiſſimum. ergo verſus ſuperius eſt maxime vniuocum ¶ Nono eſſe per ſe et in alio aūt ſunt differentieoppoſite. aut modi oppoſiti ipſius entis. vel ergo amboſunt de intellectu entis. vel alterum eorum. vel neutruꝫQon primum quia oppoſita non ſunt de eſſentiali ⁊ intrinſico intellectu alicuius. Non ſecundum qꝛ ſi fuerit ꝑſe tunc non poteſt verificari de accidente. ⁊ ſi fuerit eſſein alio tunc non poteſt verificari de ſubſtantia. qꝛ ſi vnūoppoſitorum fuerit eſſentiale reliquum nō erit eſſentiale.relinquitur ergo vltimum ꝙ neutrum ſit eſſentiale enti. ⁊ ſic ens poterit abſtrahi ꝑ modū generis ⁊ de accidēte ⁊ ſubſtantia.¶ In oppoſitum arguitur per ph̓m quarto metaphiſice dicentem. ꝙ ens dicitur de entibus ſicut ſanū diciturde ſanis. Et primo ethicorum vbi ph̓s reprobat platōnem ponētem vnam ideam oīm bonorum dicēs ꝙ nōpoteſt eſſe vna idea oīm bonorum propter multitudinēentis ⁊ boni in diuerſis predicamentis. Et in predica-

mētis. ſi quis omnia entia vocet nō vniuoce ſed equiuoce ea nuncupabit. ¶ Pro ſolutione dubij ꝯſiderandum eſt. ꝙ differentia eſt inter cōmune vniuocū. equiuocum. ⁊ analogum. qꝛ vniuocū dicitur qd̓ vno noīe vnamrem pluribꝰ ꝯmune ẜcat ⁊ eque principaliter Uniuocūem̄ vniuocans non ẜcat ſua vniuoca vniuocata. ſꝫ ſignificat rōem pluribus cōmunem pluribus dicitur eſſentialiter ſicut genus ſpēs et differentia. Equiuocum verodicitur quod vno nomine plura ẜcat eque principaliteret hoc vocatur equiuocū a caſu. differens ab vniuoco inhoc. quia vniuocū vniuocans nō ẜcat īmediate ſua vniuocata. ſꝫ immediate ẜcat cōem ꝯceptum qui eſt cōmunis eis ẜm rōnem alicuius predicabilis. vt aīal non ſignificat īmediate hoīem ⁊ aſinū. ſꝫ ꝯceptū genericū. Sꝫeqͥuocum equiuocans ẜcat īmediate ſua equiuoca equiuocata. vt patet in primo antepredicamēto. vt canis imediate ẜcat canē latrabilem. ſidus celeſte ⁊ beluam marinam. Analogū vero eſt medium inter equiuocū ⁊ vniuocū. vocatum alio nomine eqͥuocum a conſilio. Et ſignificat vno nomine plura quodam ordine. et hec vnitaseſt quodāmodo maior. ⁊ quodāmodo minor vniuocatione. Qaior quidem eſt ex ꝑte illius pͥmi ad quod analogata cetera referuntur quod eſt vnum nūero. In vniuocis vero ẜcatū vniuoci vniuocantis eſt vnum ſpecievel genere. Qinor vero eſt. ex ꝑte referibilium analogatorum que plus differūt plerūqꝫ qͣꝫ vniuocata. Iſta aūtanalogia prioris ⁊ poſterioris nō ſumitur ẜm habitudinem forme communicabilis. qꝛ forma eſt principiū vniuocationis. ſed ſumitur penes habitudinem aliarū cauſarū. ſcꝫ efficientis finis ⁊ materie. Exemplum primi.vt militare dicitur analogice de multis ẜm ꝙ ordinē habeat ad primum efficiens. ſcꝫ militem. Exemplū ſecundi. vt ſanum dicit̉ de multis habentibus ordinem ad ſanitatem ſicut ad finem. Exemplū tertij. vt ens dicit̉ demultis accidentibꝰ ordine quodam ẜm ꝙ diuerſimodereferuntur ad ſubſtantiam q̄ eſt ſubiectum ⁊ materia inqua ipſorum. Iſtis igitur ſuppoſitis dicenduꝫ eſt ꝙ ensnon dicitur vniuoce de ſubſtantia et accidēte ⁊ de deo etcreatura ⁊ hoc probatur primo ex ſignificatione noīs. qꝛomne vniuocum vere ⁊ proprie dicitur de vniuocatis etnon incōpacte et īproprie. ſed ens nō dicit̉ vere de deo.ergo non eſt vniuocum quacūqꝫ vniuocatōe Minor eſtdioniſij dicentis negationes de deo dicte ſunt vere. affirmationes vero incōpacte. vnde verius et magis propriedicitur ꝙ deus non eſt ens. qͣꝫ deus eſt ens. Secundodicit autor libri cauſarū. Prima cauſa eſt ſuperior omninarratione. narramus autem per hoc nomen ens. ergoeſt re ſignificata per hoc nomem ens ſuperior. ergo nonſignificat naturam communem vniuoce deo ⁊ creaturꝭconuenientem. Tertio vniuocata que vno nomine ſignificantur ꝯueniunt in vna natura ⁊ ratione rei ſignificateſed in nullo ꝯueniunt deus ⁊ creatura. qꝛ in eis eſt ſumma diuerſitas ex quo deus eſt ens illimitatum ⁊ infinitum per ſe ſubſiſtens. creatura aūt ens per participationem. ſed finitum et infinitum non habent conuenientiaꝫSecundo probatur idem ex predicatiōe nominis entisquicqͥd em̄ p̄dicat̉ vniuoce hoc predicat̉ vt genus ſpēsdrā ꝓprium vel accidens. qꝛ non ſunt plura predicabiliavniuoce p̄dicabilia. ⁊ ſic ibi diſtinguit̉ p̄dicatio vniuocaſolum ꝯtra p̄dicatōem eqͥuocā. ⁊ nō denoīatiuā ſed ensnō p̄dicat̉ vt ſpēs. nec vt drā. nec vt ꝓpriū. nec vt accn̄s.