PhyſicorumAreſtotelis

ꝯuenit vni ⁊ nō alteri qͣꝫ vni ⁊ hoc verū eſt qꝛ ens ⁊ vnūꝯuertūtur. eſt tn̄ ſic falſa ſi vnū accipiatur vt prīcipiumqͣꝫtitatis diſcrete. qꝛ ſic multa ſunt preter hoc vnuꝫ. ſicutdeus ⁊ ſubſtātie ſeꝑate que nō habēt ꝯtinuitatem. ⁊ ſicnō ſunt vnū. vel exponitur gratia pluralitatis. ⁊ ſic ſemꝑeſt falſa. qualitercūqꝫ accipiatur vnū. qꝛ ſenſus eſt ꝙ eſſeꝯuenit vni et nō pluribꝰ qͣꝫ vni. et hoc ſꝑ eſt falſum. ⁊ adillum intellectum reprobatur antiqui. Ex qua propoſitione patet. ꝙ hoc ſignū excluſiuuꝫ tm̄ p̄t accipi tripliciter. vno modo vt facit propoſitōem de excluſo ſubiecto.et ſic virtus ſua cadit ſupra ſubiectuꝫ excludēdo oīa aliaa ꝯſortio ſubiecti. ſꝫ nō a predicato. ⁊ ſic ſenſus huius ꝓpoſitionis eſt. tātū vnū eſt ens id eſt vnū eſt ens qd̓ vnūnō eſt plura qͣꝫ vnum. ⁊ hoc modo infertur hec propoſitio. ex vniuerſali affirmatiua. Scd̓o modo accipit̉ vt facit ꝓpoſitōem de excluſo predicato. excludēdo ꝯſortia p̄dicati a ſubiecto. ⁊ ſic ſenſus huius propoſitionis eſt. tm̄vnū eſt ens id eſt vnum eſt ens quod vnum nō eſt pluraTertio modo poteſt accipi vt facit propoſitionē excluſiuā. ꝓut excludit p̄dicatū a cōſortio ſubiecti. ⁊ hoc velgratia alietatis exponēdo in terminis nō nūeralibꝰ. velpluralitatꝭ in terminis numeralibꝰ. et ſic hec ꝓpoſitio tm̄vnum eſt ens debet ſic̄ exponi id eſt vnū eſt. ⁊ nō pluraqͣꝫ vnum. et ſic eſt falſa propoſitio niſi improprie exponatur gratia alietatis. et vnū capiatur trāſcedēter. et ſic ſenſus eſt. vnum eſt. et nihil ab vno tranſcendēter acceptoquod eſt verum. primo modo tamē debet exponi ex quoponitur cum termino numerali. Et per idem ptꝫ ſolutio quo ad ſecundum. ¶ Sed cōtra predicta arguit̉ſic. Ens quod de omnibꝰ dicitur eſt ſubſtantia omniuꝫergo cum in hoc omnia conueniunt. videt̉ ꝙ omnia ſintvnum ens. quod em̄ eſt in rebus quo ens diſtinguiturnon videtur eſſe ens ſimpliciter. ſed potius accidens. ergo ſimpliciter erit vnum ens. Ad hoc reſpondet dominus Albertus. primo metaphiſice tractatu quarto ⁊ capitulo quinto ⁊ in alijs tribus ſequētibus in cōcluſionehac cōueniunt omnes innaturaliter loquentes zenophanes Alexander peripotheticus melliſſus ⁊ permenides. qui tamen in hoc differunt. quia zenophanes dicitoīa eſſe vnuꝫ ens. ſed non explanat. quid ſit illud. an materia. vel forma. Sed alexander grecus vt ex libro eiuscolligi poteſt. dicit omnia eſſe materiam quam dicebateſſe deum hyliatim ⁊ noīs quē imitati ſunt quidam quihanc tanqͣꝫ deum venerabantur ſub idolo palladis circa quod inſcriptum fuit ꝙ pallas eſt quicqͥd eſt. quicqͥdfuit. quicqͥd erit. cuius pepulum nullus vnqͣꝫ ſapientumreuelare potuit. Similiter quidam dauid de dinanto inquodam libro niſus eſt probare. ꝙ omnia ſunt vnuꝫ qd̓eſt materia. Et in hanc opinionem videtur conſenſiſſemelliſſus. licet non eiuſdem motiuis. Sꝫ dixit rationabilius his permenides omnia ſcꝫ eſſe vnum ſubſtantialiter per formam ⁊ non per materiam. ⁊ illud vocabatlumen prime cauſe. Qd̓m eſt ergo ad obiectum. ꝙ ensquod de omnibus dicitur eſt ſubſtantia omnium originaliter non ẜm eſſe ſed ẜm rationem. ea autem que conueniunt ẜm rationem genericam vel analogicam ſpecieet ratione diſtinguuntur quīimo predicamentaliter. vnde omnes in hoc peccauerunt ꝙ dixerunt primum perſecundum non multiplicari quod falſum eſt. quia cumhuiuſmodi vniuerſalia ſunt in inferioribus ẜm eſſe multiplicantur in ipſis genere ſpecie ⁊ numero.

¶ Ad tertium eſt dicēdum. ꝙ philoſophus hic ſupponit ſicut antiqui in veritate dixerunt. ꝙ omnia eſſentvnum ens numero. ⁊ ſic bene valet cōſequentia. ꝙ ergoomnia erunt vna ſubſtantia vel vnū accidēs. licet ſimpliciter cōſequētia non dicitur valere. vt patet in ſimili omnia ſunt vna ſubſtantia numero. ergo omnia ſunt vnushomo vel equus quare non cōmittitur fallacia figure dictionis. Et licet ſubſtantia ⁊ accidens ſint vnum numero accidētaliter. nō tamē eſſentialiter ¶ Ad quartum eſt dicendum licet philoſophus cōtra eos diſputādo per principia metaphiſice non probat ſufficienter motum eſſe directe. vtiqꝫ tamen indirecte. quia ipſe deſtruxit eorum fundamentum quo motum eſſe negauerunt.vnum ens immobile ponentes. ¶ Ad quintum eſtdicendum ꝙ triplex eſt definitio. quedam eſt pure eſſentialis que inuenitur in ſubſtantijs data per principia intrinſeca. Secūda eſt data per additamentum eiuſdemgeneris. ⁊ talis eſt definitio forme partis que definiturper materiam ſicut patet de anima in ſecundo de animaTertia eſt que datur per additamentum alterius generis. ⁊ illa locum habet in accidentibus. Et ratio iſtiusdiſtinctionis eſt. quia ſicut ſe habꝫ res ad eſſe ita ad definiri. ergo illa que habent completuꝫ eſſe intra ſe. poſſuntcomplete definiri. que vero habent eſſe incompletum etdependens ad aliud habēt per illud definiri tanqͣꝫ per terminum ſue d̓epēdentie. ⁊ ille terminus quandoqꝫ eſt ineodem genere. quādoqꝫ in alio. In prima igitur definitione ꝑtes definitionis ⁊ definiti idem dicunt in re. ſeddifferunt ẜm rationem. inqͣꝫtum genus dicit formā formabilem. differentia formam formantem. ⁊ ſpecies formam formatam. Et hec differētia nō eſt ſolum ratiōisratiocinantis. ſed etiam rei rationabilis in qͣntum ipſanatura continet in ſe virtute plures gradus. quorumvnus comparatur alteri vt imperfectus ꝑfectiori. et includitur prior in poſteriori. ⁊ nō ecōtra. ⁊ ſic̄ natura ẜmvnum graduꝫ fundat rationem generis. ẜm alium rationem differentie. ẜm tertium vero rationem ſpeciei. ⁊ ergo ph̓s per ꝑtes eſſentiales definitionis cōuenienter arguit pluralitatem entium. licet em̄ idem dicāt in re. tamēſumuntur aliquo modo a diuerſis in virtute ⁊ illa multitudo in virtute arguit cōſequēter multitudinē in actuqꝛ gradus ꝑfectōnis in vno ⁊ eodē ꝑtinent ad vnam naturam. licet in diuerſis diſtinguantur ſubſtātialiter ſicutpatet in queſtione in ſcd̓o de aīa mouenda. In definitionibus vero alijs manifeſtū eſt eſſe multitudinē ⁊ diuerſitatem rei vt de ſe manifeſtum eſt.Incidunt dupiā circatextum expoſitum. Primum An ens dicatur vniuoce de ſubſtantia et accidente. de deo ⁊ creatura.Et videtur primo ꝙ ſic. quia illud dicitur vniuoce qd̓non ſolum eſt commune pluribꝰ ẜm nomē. ſed etiam ẜmrationem rei ſignificate. ſed ens eſt huiuſmodi. igitur.Maior eſt philoſophi in antep̄dicamētis Qior ꝓbat̉quia res ſignificata per hoc nomen ens eſt communisdeo ⁊ creaturis. ſubſtantie et accidenti. quia quādocūqꝫ intellectus certus eſt de re ẜcata ꝑ nomen. et dubiusde illis in quibus res per nomen ſignificata inuenituret. includitur. tunc non ſolum nomen eſt commune ſed

B iiij