Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

AreſtotelisPhylicorum

habens defectū. ſꝫ vno incōuenienti dato aliaꝯtingunt hoc aūt nihil difficile. Iſta eſt tertia pars huius capl̓i in qua ph̓s oſtendit phiſicus hꝫ diſputare ꝯtra innaturaliter loquentes reſpōdendo hoc probat duabꝰ rōnibꝰ. Quaꝝ prima eſt Rōes ſophiſtice litigioſe ſunt in aliqua ſcīaſoluende. ſꝫ rōnes ꝑmenidis melliſſi ſunt ſophiſtice etlitigioſe in materia peccantes falſum aſſumentes vel informa non bn̄ ſyllogizantes. ergo ſunt ſoluendeparant̉ em̄ iſte opiniones inter ſe. qꝛ melliſſi eſt magꝭoneroſa tedioſa cuilibet qͣꝫ ꝑmenidis. qui minoremdefectū hꝫ inqͣꝫtum minus dubitare facit. qꝛ aſſumitꝓpōes veras nec vere ꝯcludētes ꝓpoſitū. ſꝫ vno incōuenienti dato tanqͣꝫ ſuppoſito alia ꝯtingūt ſibi ex illo hocnihil difficile eſt in rōne eius inuenire. Nobis aūt ſubiciant̉ que ſunt natura. om̄iaaūt quedā moueri. eſt aūt hoc manifeſtū ex inductione. ſimiliter aūt neqꝫ ſoluere oīa ꝯuenitſꝫ aūt quecūqꝫ ex principijs aliquis demōſtrāsmentit̉. Quecūqꝫ ꝟo minime vt tetragoniſmum hunc quidē deciſionem geometria eſtdiſſoluere illud āt antiphōtis geometria ē. Hic ph̓s ponit ſcd̓am rōem ad idē dicens. ille rōesſunt ſolū ſoluēde in aliqua ſcīa que procedūt ſuppoſitisprincipijs. et ille que procedūt ex oppoſitis principiorum illius ſcīe. ſꝫ rōnes permenidis melliſſi accipiuntaliquid oppoſitū ſiue ꝯtrariū principijs iſtius ſcīe. ergo ſunt ſoluende. Qaior ꝓbat̉ a ſil̓i. qꝛ geometrie eſtdiſputatio eo negat principia geometrie. vt non habet ſoluere rōem antiphontis de quadratura circuli. qͥadeſtruit principiū geometrie. qꝛ principiū in geometriaeſt. omnis linea ſiue ſit circularis ſiue recta eſt diuiſibilis in infinitū. hoc aūt ipſe negauit. arguebat em̄ ſic.tingit lineā rectam diuidi in ꝑtes. ſꝫ in tali diuiſione noneſt proceſſus in infinitū. tandē deuenit̉ ad circulū in tali diuiſionē. ibi manifeſtū eſt. minor ꝯtradicit pͥncipiogeometrie. cur ipſa non eſt ſoluenda briſſonis vero ratio eſt ſoluenda. quia procedit ex principijs preſuppoſitis in geometria male tamē intellectis arguebat enimſic briſſo. vbicūqꝫ eſt dare maius et minus. ibi eſt dareequale. ſꝫ eſt dare quadratū maius circulo et minus circulo. ergo eſt dare quadratū equale circulo Sꝫ qm̄ de natura quidē naturales defectus ꝯtingit dicere ip̄os fortaſſis bene ſe habetaliquantulum diſputare de ipſis habet enimph̓iam hic reſpectus. Hic ph̓s oſtēdit qͣꝫuis ꝯtra ꝑmenidē melliſſum eſt diſputādū ex iſtius ſcīe pͥncipijs. nec ſic ſunt rōesſoluēde. vtiqꝫ tn̄ ꝯtra eos diſputatio fieri p̄t ꝓpter ſcientie neceſſitatē ſꝫ ꝓpter doctrine bonitate. qꝛ loquūt̉ derebꝰ naturalibꝰ. qͣꝫuis naturaliter Et pn̄t etiā alie cauſe extra textū aſſignari .ſ. ne obſcuritas relinquat̉ volētibus ꝓcedere in pn̄ti ſcientia. p̄terea ne eorum error credatur incorrigibilis.xtru contra negantespͥncipia ſit diſputādū in aliqua ſcientia.

Et videt̉ ſit diſputandū ꝯtra negantes principia qꝛph̓s in textu diſputat ꝯtra negantē pͥncipia puta cōtraꝑmenidē melliſſuꝫ. igit̉ ꝯtra negantē pͥncipia eſt diſputandū Scd̓o pͥma ph̓ia ꝓbat veritatē pͥmi prīcipij irrefragabilē. tn̄ hoc minus videt̉ ꝓbabile. ſi negatu fuerit qͣꝫ pͥncipia ꝑticularis ſcīe. igit̉ phiſica a fortiori p̄t diſputare ꝯtra negantē ſua pͥncipia Tertio in ph̓ia naturali ſepe fiūt demōſtratōes circulares vt inferius patebit. ſꝫ in talibꝰ fit reditus a ꝯcluſione ad pͥncipia itaꝓbantur principia ꝯcluſiones. igit̉ ⁊c̄. Quarto inphiſica ꝓcedēdū ē ex his ſunt ſenſui euidētia. ſꝫ ex euidetia ſenſus oſtendi p̄t motꝰ ſit. igit̉ Quinto. vnuſquiſqꝫ artifex debet remouere illa ex quibꝰ p̄t generari error in ſua ſcīa. ſꝫ ex dictꝭ ꝑmenidis melliſſi plures pn̄tgenerari errores in naturali ph̓ia. igit̉. In oppoſitumeſt ſnīa ph̓i ponūtur iſti diſcurſus.Maior Aliter ꝑticularis aliter cōis ſcīa. ſehabet ad negantes ſua principia MinorParticularis ſcīe principia ſtabiliunt̉ et ꝓbantur in cōi ſcīa Cōcluſio Igit̉ ꝯtra negantespͥncipia ꝑticularis ſꝫ cōis diſputat ſciētia. Pro declaratiōe maioris notandū eſt. ſcīa dicit̉cōis cōitatē qualicūqꝫ. qꝛ ſcꝫ eſt cōis ſubiecti p̄dicabilisde pluribꝰ. qꝛ ſic om̄is ſcīa diceret̉ cōis. ſꝫ d̓r cōis cōitatetrāſcendentie. qꝛ ip̄a eſt oībꝰ alijs applicabilis quō admodū ſciendi alias ſcīas. qꝛ ſic tota logica eſſet cōis quoad oēs eius ꝑtes. ſꝫ eſt cōis alijs ſcientijs quātuꝫ eſt exꝑte ſcibilium aliarum ſcīaꝝ. qꝛ alijs ſcientijs ex cōmunitate ſui ſcibilis medij pōt applicari. Et ſic ſunt ſolumtres ſcientie cōes. vt d̓t ph̓s qͣrto metaphiſice. ſcꝫ metaphiſica dialectica ſophiſtica. que dn̄t ptāte ꝓhereſiqꝛ metaphiſica ex quo eſt de ente ſimpliciter ſapiētialiterreſoluit oīm ſcīaꝝ pͥncipia ea a priori ſtabiliēdo tanqͣꝫ regina et dn̄a ſcīaꝝ oībꝰ influens veritatis euidentiā Alieaūt due que ſolum per habitudines logicales ſcibilibꝰꝑticulariū ſcīaꝝ ſunt applicabiles. dn̄t inter ſe ꝓhereſi.qꝛ dialectica ꝓbabiliter ꝑticulariū ſcīaꝝ pͥncipia oſtēditſicut dicitur primo topicoꝝ. Sophiſtica vero ſolum apparēter ꝓbabiliter. p̄ter hos āt tres oēs alie ſcīe ſunt ꝑticulares. licet vna ſit altera cōior. ſicut cōior eſt ſcīa libriphyſicoꝝ qͣꝫ quecūqꝫ alia librorū naturalis philoſophiset ſic bene dicit ꝓpoſitio. aliter ꝑticularis. aliter cōmunis ſciētia ſe habēt ad negantes ſua principia licet in hocꝯueniant ſicut ꝑticularis ſcientia in lumine proprio poteſt ꝓbare ſua principia. ſꝫ p̄ſupponit ea nota tanqꝫ p̄cognita demōſtrationū. ſic̄ etiam cōis ſcīa preſupponit ſua principia. ita a priori probari poſſunt. Induobus tamē differunt quia ſcientia communis diſputat ꝯtra negantem principia oīm aliarū ſcientiaruꝫ ātſciētia particularis. Inſuper ſcientia cōmunis diſputatad impoſſibile cōtra negantem ſua propria principia.aūt ſciā ꝑticularis. Cuius ratio eſt. quia ſcīa cōmunisdiſputare poteſt omni eo qui aliquid concedit ſaltemad impoſſibile. Qui autem negat principia ſcientie communis aliquid concedit. aliquid ſcꝫ principia non ſintvera ex illo aūt ꝓcedere poteſt ad inferendū ꝓpoſitum.ſi autem nihil ꝯcederet. tunc eſſet plus diſputandum eo qͣꝫ planta. hoc aūt conuenit ꝑticularibus ſciētijs que non ꝓcedūt ex quolibet ſuppoſito. ergo contingit ad impoſſibile diſputare ꝯtra negantem principia