PhyſicorumAreſtotelis.
ad eē exiſtentie. eſt tn̄ actuale actualitate eēntie q̄ eſt actualitas. forme ſeu nature ī ſuis naturalibꝰ ⁊ eēntialibꝰ acceꝑte ⁊ a ꝯditōibꝰ indiuiduātibꝰ accepte Et ſic pꝫ falſitasEracliti dicētis nihil ſciri de phyſicis. Et d̓t dn̄s Albertus ꝙ plus mirabile eſt ꝙ vir multū prudēs ptolomeusꝓpter terciā rōnem d̓t de naturis .i. rebꝰ naturalibꝰ nō haberi ſcīam certā ſꝫ opinionē. cuiꝰ ſignū eē d̓t. qꝛ plurimi denaturis diuerſa opinati ſtꝭ. Excuſant tn̄ qͥdā ptolomeuꝫdicētes ꝙ ip̄e hͦ dixit exaltādo ſuā mathematicā. ita ſcꝫ ꝙphyſica nō hꝫ ita firmas demōſtratōes ꝓpter obſcuritatē. qͥ orit̉ a pͥuatiōe ⁊ materia in naturalibꝰ ⁊ ꝓpter ꝯtingētiā eaꝝ. nō tn̄ vult negare oēm ſcīam ab eis ſicut eraclitani quos arabes loquētes appellāt qͣſi garriētes. qꝛ eoꝝ dicta abſqꝫ dubio nō ſtꝭ recta ⁊ extra garritū nihil vigorishn̄tia. Alij dicūt ꝙ tripl̓r de aliqͦ eſt ſcīa. Unoº vt de ſcibili ꝓpinquo qd̓ eſt demō ſtratōis ꝯcl̓o. ⁊ ſic oīs ſcīa eſt īcorruptibiliū. Alioº vt d̓ ſcibili remoto. qꝛ ſcꝫ ē aliqͥd illiꝰ qd̓vere ſcit̉. Et ſic dupl̓r de aliqͦ eſt ſcīa. vnoº ſicut de illo deqͦ aliqͥd ſcit̉. ⁊ ſic de ſubiecto ē ſcīa. qꝛ d̓ eo ſcit̉ paſſio. Alioſicut de illo qd̓ de alio ſcit̉. ⁊ ſic de paſſiōe eſt ſcīa. qꝛ ſcit̉ deſubiecto ⁊ ꝯcl̓one demōſtrata. ⁊ loquēdo de his q̄ ſciunt̉vltimis modis corruptibiliū p̄t eē ſcīa. qꝛ corruptibile p̄teē palſio demōſtrata de ſubiecto in demōſtratōe potiſſima. vt pꝫ in iſta demōſtratōe. Om̄e ꝯpoſituꝫ ex ꝯtrarijseſt corruptibile. om̄e corpꝰ mixtū eſt ꝯpoſitū ex ꝯtrarijs. gͦoē tale eſt corruptibile Sꝫ iſta ſol̓o nō valet vt videt̉ qm̄ncc̄itas in ꝯcl̓one ſcibili eſt ex ncc̄itate ſubiecti ſcibilis. eoꝙ oīa in demōſtratōe ſint ncc̄aria ⁊ incorruptibilia pͥmopoſterioꝝ ¶ Ad qͣrtū dd̓m ē. ꝙ licꝫ entia naturalia ꝓpterīmerſionē in materia non poſſint intelligi intellectu purovtiqꝫ tn̄ reflexo ad ſenſum. qꝛ qͣꝫto entia magis ſunt potētie ꝑmixta tanto minus ſunt intelligibilia. Et ad ꝓbationē minoris ē dd̓m ẜm dn̄m Alber. ꝙ duplex eſt abſtractioq̄dā eſt abſtractio ꝑ rōnem definitiuā. ſcꝫ qn̄ definientianō ꝯcipiūt motū ⁊ materiā ſenſibilē. ſed ſtꝭ an̄ ip̄a ẜm naturā. ⁊ talis abſtractio in nulloꝝ phyſicoꝝ eſt ſiue ſit phiſicū vt ſubiectū. ſiue ſit phyſicū vt paſſio de ſubiecto ꝓbata. Alia eſt abſtractio vl̓is ab hoc ꝑticulari ſignato. vt qn̄ꝯſiderat̉ lignuꝫ ẜm eſſe ligni ⁊ rōnem. ⁊ nō in eo ꝙ eſt hoclignū. ⁊ talis eſt cōis cuilibet ſcīe. qꝛ oīs ſcīa ē vl̓iuꝫ pͥmopoſterioꝝ. Nec tn̄ talis abſtractio eſt in alijs ſciētijs. ſicutin logica. qꝛ ipſa ē de abſtractis ẜm ꝙ abſtracta. qꝛ ei attribuūtur ꝓprietates rōis q̄ ſtꝭ vl̓itas p̄dicabilitas. ſꝫ alieſcīe reales ſtꝭ de abſtractis nō ẜm ꝙ ſtꝭ abſtracta. ſꝫ ẜm ꝙeē hn̄t in reꝝ nat̉a. ī cꝰ ſignū eis attribuūt̉ reales paſſiōesvt gn̄abilitas corruptibilitas mobilitas ⁊c̄ijs ⁊ ſic abſtractio in logica ē rō ſciēdi ⁊ ꝯditio rei ſcite. ſꝫ in alijs ſciētijseſt ſolū circūſtātia rei ſcite ſine q̄ nō eſſꝫ res ſcita. qꝛ res nōp̄t ſciri niſi abſtrahat̉ a ꝯtingētia ⁊ materialitate Sꝫ ꝯͣvl̓ phyſicū eſt vl̓ in re. ſed tale eſt in ſingularibꝰ. igit̉ noneſt ab eis abſtractū. Ad hoc dd̓m eſt ꝙ dupl̓r aliqͥd d̓r eēabſtractū a ſingularibꝰ. Uno mō ẜm intellectū diuidēteita ꝙ intelligat̉ nō eē in ſingularibꝰ. ⁊ ſic vl̓e phyſicū nō eſtabſtractū. Alio mō aliquid d̓r eſſe abſtractum a ſingularibꝰ ẜm ītellectū ſimplicem. ita ſcilꝫ ꝙ poſſet intelligi ẜm ſenō intelligendo ſingularia. ⁊ ſic eſt a ſingularibꝰ abſtractūEx quibꝰ pꝫ ꝙ naturalis ph̓ia eſt vera ſcīa. ⁊ cū eadeꝫ ſitſcientia ⁊ ſcīa vna. ſequit̉ ꝙ ſit vna ſcīa. qꝛ ſcīa capit vnitatem a ſubiecto quēadmodū potentia accipit vnitatē abobiecto. pͥmo poſterioꝝ. ſed ſubiectum naturalis ph̓ie eſtvnū vt infra dicet̉. igit̉ eſt vna ſcientia. non qͥdem indiuiſibilitate. ſed vna vnitate analogie ſiue attributionis.
¶ Sed ꝯtra. ſcīa eſt habitus ꝯcluſionis. ſed in naturaliph̓ia ſunt multe ꝯcluſiones. cū vnaqueqꝫ demonſfratiogenerans ſcīam habeat ſuā ꝓpriā ꝯcluſionem. Ad hoc d̓rꝙ quecunqꝫ diuerſe concluſiones. non faciūt diuerſas ſcientias. ſed diuerſe ꝯcluſiōes ẜm diuerſas formales rationes ꝯſiderandi accepte faciūt diuerſas ſcientias In vnaquaqꝫ tamen ſcientia eſt vna pͥncipalis ꝯcluſio ad quamalie reducūtur. ⁊ illa eſt hec. ꝙ om̄e corpus mobile eſt mobile. ¶ Sed ꝯtra. in libro phyſicoꝝ agit̉ de īmobili. ſcꝫ depͥmo motore. vt patebit octauo huius. Ad hoc d̓r. ꝙ inhac ſcīa nō determinat̉ de motore īmobili tanquaꝫ de aliquo ꝯtento ſub ſubiecto. nec ꝯſideratur de ipſo ſicut deillo de qͦ paſſiones demōſtrāt̉. ſed inqͣꝫtū ipſe ē cā ⁊ pͥncipium motus. Et eſt notandum ꝙ naturalis ph̓ia non cōſiderat de omnibus rebus directe. quia directe conſiderat res ꝯiūctas materie ⁊ ſubiectas motui ⁊ mutationi. ſꝫclarū eſt ꝙ non oēs res hoc modo ſe habeant. poſſet tn̄ deomnibꝰ ꝯſiderare directe vel indirecte. qꝛ omnia entia velſunt mobilia vel īmobilia. ⁊ qꝛ ꝯſiderat mobilia. ergo indirecte p̄t ꝯſiderare īmobilia. qꝛ oppoſitoꝝ eſt eadem diſcipliua. vnius ꝑ ſe alterius ex ꝯſequenti Et ſil̓iter poteſtdeclarari de om̄ibꝰ entibꝰ qūo poſſunt habere aliquā attributionem ad motū. ſicut pͥma cā que eſt pͥmus motor. etintelligentie que ſunt motrices orbiū iſtoꝝ inferioꝝ. nontn̄ ꝯſiderat omīa ẜm omnē modū. qꝛ ſic alie ſcientie ſuꝑfluerent ⁊ eſſet adeo ꝯmunis vt metaphyſica. qd̓ eſt incōueniens dicere. ¶ Ad queſitū pꝫ ſolutio ex dictisUtrum corpus mobile vel ens mobile ſit ſubiectū naturalis ph̓ieEt videt̉ pͥmo ꝙ non ſit corpus mobile. qꝛ nulla ſciētiaꝓbat ſuū ſubiectū eſſe. ſed p̄ſupponit de ſubiecto ſuo ſi eſtet qͥd eſt. ſed in ſexto phyſicoꝝ ꝓbat̉ corpus mobile eē. ergo nō eſt ſubiectū naturalis ph̓ie Minor ꝓbat̉. qꝛ ph̓usꝓbat ibi ꝯtra Democritū om̄e mobile eſſe corpus. eo ꝙimpartibile ſiue indiuiſibile nō mouet̉. ¶ Scd̓o idē noneſt ſubiectū totius ⁊ ꝑtis eius. ſed corpus mobile eſt ſubiectū totiꝰ naturalis ph̓ie. gͦ nō ē ſubiectū libri phyſicorū¶ Tercio. ꝓpria paſſio dꝫ definiti ꝑ ſuū ſubiectū. ſed mōtus definitur ꝑ ens ⁊ non per corpus. ergo ens mobile eſtſubiectū naturalis ph̓ie. Minor pꝫ ꝑ ph̓m tercio phyſicoꝝ definientē motū. ¶ Quarto corpus mobile eſt qͥdꝯplexū. gͦ nō eſt ſubiectum. qꝛ ꝯplectit̉ ex ſubiecto ⁊ ꝓpriapaſſione. ¶ Quinto. ꝯmentator d̓t ſecūdo phyſicoꝝ ſubiectū ſcientie naturalis eſſe materiam ⁊ pͥncipia naturaliaCuius rō videt̉ eſſe. qꝛ ſcīa debet denoīari a ſuo ſubiectoſed hec ſcientia d̓r naturalis. igitur. ¶ Sexto. nulluꝫ vl̓eſt mobile. ſed ſubiectū naturalis ph̓ie ⁊ cuiuſlibet ſcientieeſt vniuerſale. cuꝫ de ſingularibꝰ non eſt ſcientia. ergo ⁊c̄.Maior pꝫ. qꝛ omne mobile eſt diuiſibile. vt pꝫ ſexto huiꝰnullum aūt vniuerſale eſt diuiſibile. cū ſit forma totius indiuiſibilis. ergo nullū vl̓e eſt mobile. ¶ Pro veritate tn̄q̄ſiti eſt ſententia dn̄i Alberti ⁊ Egidij de romaMaior Triplex eſt corpus metaphyſicummathematicum. et phyſicū. quoꝝ pͥmū precedit ſecūdum et terciū. Minor Om̄e corpus phyſicū ſiue naturale eſt mobile. nō auteꝫquieſcibile ꝯuenitqꝫ ſibi et nō enti talis paſſiopreciſe Concluſio Igitur nec corpus qͥ-
A iij