Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicorumAreſtotelis.

ad exiſtentie. eſt tn̄ actuale actualitate eēntie eſt actualitas. forme ſeu nature ī ſuis naturalibꝰ eēntialibꝰ acceꝑte a ꝯditōibꝰ indiuiduātibꝰ accepte Et ſic pꝫ falſitasEracliti dicētis nihil ſciri de phyſicis. Et d̓t dn̄s Albertus plus mirabile eſt vir multū prudēs ptolomeusꝓpter terciā rōnem d̓t de naturis .i. rebꝰ naturalibꝰ haberi ſcīam certā ſꝫ opinionē. cuiꝰ ſignū d̓t. qꝛ plurimi denaturis diuerſa opinati ſtꝭ. Excuſant tn̄ qͥdā ptolomeuꝫdicētes ip̄e dixit exaltādo ſuā mathematicā. ita ſcꝫphyſica hꝫ ita firmas demōſtratōes ꝓpter obſcurita. orit̉ a pͥuatiōe materia in naturalibꝰ ꝓpter ꝯtingētiā eaꝝ. tn̄ vult negare oēm ſcīam ab eis ſicut eraclitani quos arabes loquētes appellāt qͣſi garriētes. qꝛ eoꝝ dicta abſqꝫ dubio ſtꝭ recta extra garritū nihil vigorishn̄tia. Alij dicūt tripl̓r de aliqͦ eſt ſcīa. Unoº vt de ſcibili ꝓpinquo qd̓ eſt demō ſtratōis ꝯcl̓o. ſic oīs ſcīa eſt īcorruptibiliū. Alioº vt ſcibili remoto. qꝛ ſcꝫ ē aliqͥd illiꝰ qd̓vere ſcit̉. Et ſic dupl̓r de aliqͦ eſt ſcīa. vnoº ſicut de illo de aliqͥd ſcit̉. ſic de ſubiecto ē ſcīa. qꝛ eo ſcit̉ paſſio. Alioſicut de illo qd̓ de alio ſcit̉. ſic de paſſiōe eſt ſcīa. qꝛ ſcit̉ deſubiecto ꝯcl̓one demōſtrata. loquēdo de his ſciunt̉vltimis modis corruptibiliū p̄t ſcīa. qꝛ corruptibile p̄t palſio demōſtrata de ſubiecto in demōſtratōe potiſſima. vt pꝫ in iſta demōſtratōe. Om̄e ꝯpoſituꝫ ex ꝯtrarijseſt corruptibile. om̄e corpꝰ mixtū eſt ꝯpoſitū ex ꝯtrarijs. tale eſt corruptibile Sꝫ iſta ſol̓o valet vt videt̉ qm̄ncc̄itas in ꝯcl̓one ſcibili eſt ex ncc̄itate ſubiecti ſcibilis. eo oīa in demōſtratōe ſint ncc̄aria incorruptibilia pͥmopoſterioꝝ Ad qͣrtū dd̓m ē. licꝫ entia naturalia ꝓpterīmerſionē in materia non poſſint intelligi intellectu purovtiqꝫ tn̄ reflexo ad ſenſum. qꝛ qͣꝫto entia magis ſunt potētie ꝑmixta tanto minus ſunt intelligibilia. Et ad ꝓbatio minoris ē dd̓m ẜm dn̄m Alber. duplex eſt abſtractioq̄dā eſt abſtractio rōnem definitiuā. ſcꝫ qn̄ definientia ꝯcipiūt motū materiā ſenſibilē. ſed ſtꝭ an̄ ip̄a ẜm naturā. talis abſtractio in nulloꝝ phyſicoꝝ eſt ſiue ſit phiſicū vt ſubiectū. ſiue ſit phyſicū vt paſſio de ſubiecto ꝓbata. Alia eſt abſtractio vl̓is ab hoc ꝑticulari ſignato. vt qn̄ꝯſiderat̉ lignuꝫ ẜm eſſe ligni rōnem. in eo eſt hoclignū. talis eſt cōis cuilibet ſcīe. qꝛ oīs ſcīa ē vl̓iuꝫ pͥmopoſterioꝝ. Nec tn̄ talis abſtractio eſt in alijs ſciētijs. ſicutin logica. qꝛ ipſa ē de abſtractis ẜm abſtracta. qꝛ ei attribuūtur ꝓprietates rōis ſtꝭ vl̓itas p̄dicabilitas. ſꝫ alieſcīe reales ſtꝭ de abſtractis ẜm ſtꝭ abſtracta. ſꝫ ẜm hn̄t in reꝝ nat̉a. ī cꝰ ſignū eis attribuūt̉ reales paſſiōesvt gn̄abilitas corruptibilitas mobilitas ⁊c̄ijs ſic abſtractio in logica ē ſciēdi ꝯditio rei ſcite. ſꝫ in alijs ſciētijseſt ſolū circūſtātia rei ſcite ſine eſſꝫ res ſcita. qꝛ resp̄t ſciri niſi abſtrahat̉ a ꝯtingētia materialitate Sꝫ ꝯͣvl̓ phyſicū eſt vl̓ in re. ſed tale eſt in ſingularibꝰ. igit̉ noneſt ab eis abſtractū. Ad hoc dd̓m eſt dupl̓r aliqͥd d̓rabſtractū a ſingularibꝰ. Uno ẜm intellectū diuidēteita intelligat̉ in ſingularibꝰ. ſic vl̓e phyſicū eſtabſtractū. Alio aliquid d̓r eſſe abſtractum a ſingularibꝰ ẜm ītellectū ſimplicem. ita ſcilꝫ poſſet intelligi ẜm ſe intelligendo ſingularia. ſic eſt a ſingularibꝰ abſtractūEx quibꝰ pꝫ naturalis ph̓ia eſt vera ſcīa. eadeꝫ ſitſcientia ſcīa vna. ſequit̉ ſit vna ſcīa. qꝛ ſcīa capit vnitatem a ſubiecto quēadmodū potentia accipit vnitatē abobiecto. pͥmo poſterioꝝ. ſed ſubiectum naturalis ph̓ie eſtvnū vt infra dicet̉. igit̉ eſt vna ſcientia. non qͥdem indiuiſibilitate. ſed vna vnitate analogie ſiue attributionis.

Sed ꝯtra. ſcīa eſt habitus ꝯcluſionis. ſed in naturaliph̓ia ſunt multe ꝯcluſiones. vnaqueqꝫ demonſfratiogenerans ſcīam habeat ſuā ꝓpriā ꝯcluſionem. Ad hoc d̓r quecunqꝫ diuerſe concluſiones. non faciūt diuerſas ſcientias. ſed diuerſe ꝯcluſiōes ẜm diuerſas formales rationes ꝯſiderandi accepte faciūt diuerſas ſcientias In vnaquaqꝫ tamen ſcientia eſt vna pͥncipalis ꝯcluſio ad quamalie reducūtur. illa eſt hec. om̄e corpus mobile eſt mobile. Sed ꝯtra. in libro phyſicoꝝ agit̉ de īmobili. ſcꝫ depͥmo motore. vt patebit octauo huius. Ad hoc d̓r. inhac ſcīa determinat̉ de motore īmobili tanquaꝫ de aliquo ꝯtento ſub ſubiecto. nec ꝯſideratur de ipſo ſicut deillo de paſſiones demōſtrāt̉. ſed inqͣꝫtū ipſe ē pͥncipium motus. Et eſt notandum naturalis ph̓ia nonſiderat de omnibus rebus directe. quia directe conſiderat res ꝯiūctas materie ſubiectas motui mutationi. ſꝫclarū eſt non oēs res hoc modo ſe habeant. poſſet tn̄ deomnibꝰ ꝯſiderare directe vel indirecte. qꝛ omnia entia velſunt mobilia vel īmobilia. qꝛ ꝯſiderat mobilia. ergo indirecte p̄t ꝯſiderare īmobilia. qꝛ oppoſitoꝝ eſt eadem diſcipliua. vnius ſe alterius ex ꝯſequenti Et ſil̓iter poteſtdeclarari de om̄ibꝰ entibꝰ qūo poſſunt habere aliquā attributionem ad motū. ſicut pͥma que eſt pͥmus motor. etintelligentie que ſunt motrices orbiū iſtoꝝ inferioꝝ. nontn̄ ꝯſiderat omīa ẜm omnē modū. qꝛ ſic alie ſcientie ſuꝑfluerent eſſet adeo ꝯmunis vt metaphyſica. qd̓ eſt incōueniens dicere. Ad queſitū pꝫ ſolutio ex dictisUtrum corpus mobile vel ens mobile ſit ſubiectū naturalis ph̓ieEt videt̉ pͥmo non ſit corpus mobile. qꝛ nulla ſciētiaꝓbat ſuū ſubiectū eſſe. ſed p̄ſupponit de ſubiecto ſuo ſi eſtet qͥd eſt. ſed in ſexto phyſicoꝝ ꝓbat̉ corpus mobile. ergo eſt ſubiectū naturalis ph̓ie Minor ꝓbat̉. qꝛ ph̓usꝓbat ibi ꝯtra Democritū om̄e mobile eſſe corpus. eoimpartibile ſiue indiuiſibile mouet̉. Scd̓o idē noneſt ſubiectū totius ꝑtis eius. ſed corpus mobile eſt ſubiectū totiꝰ naturalis ph̓ie. ē ſubiectū libri phyſicorū Tercio. ꝓpria paſſio dꝫ definiti ſuū ſubiectū. ſedtus definitur ens non per corpus. ergo ens mobile eſtſubiectū naturalis ph̓ie. Minor pꝫ ph̓m tercio phyſicoꝝ definientē motū. Quarto corpus mobile eſt qͥdꝯplexū. eſt ſubiectum. qꝛ ꝯplectit̉ ex ſubiecto ꝓpriapaſſione. Quinto. ꝯmentator d̓t ſecūdo phyſicoꝝ ſubiectū ſcientie naturalis eſſe materiam pͥncipia naturaliaCuius videt̉ eſſe. qꝛ ſcīa debet denoīari a ſuo ſubiectoſed hec ſcientia d̓r naturalis. igitur. Sexto. nulluꝫ vl̓eſt mobile. ſed ſubiectū naturalis ph̓ie cuiuſlibet ſcientieeſt vniuerſale. cuꝫ de ſingularibꝰ non eſt ſcientia. ergo ⁊c̄.Maior pꝫ. qꝛ omne mobile eſt diuiſibile. vt pꝫ ſexto huiꝰnullum aūt vniuerſale eſt diuiſibile. ſit forma totius indiuiſibilis. ergo nullū vl̓e eſt mobile. Pro veritate tn̄q̄ſiti eſt ſententia dn̄i Alberti Egidij de romaMaior Triplex eſt corpus metaphyſicummathematicum. et phyſicū. quoꝝ pͥmū precedit ſecūdum et terciū. Minor Om̄e corpus phyſicū ſiue naturale eſt mobile. auteꝫquieſcibile ꝯuenitqꝫ ſibi et enti talis paſſiopreciſe Concluſio Igitur nec corpus qͥ-

A iij