¶ Peri hermenias.

poſſe nō eſſe ſtaret cum neceſſario eſſe. ⁊ ita ſemper ens ⁊ aliquando nō ens ſtarent ſimul. Sꝫquia partem ſubiectiuam ſequitur ſuum vniuerſale quod vt cōmune genus vel analogumpredicatur de ip̄o. Et poſſibile eſt ſicut vniuerſale. ad id quod ē in acctu ſicut neceſſariū. ⁊ adid quod eſt ante actū ſicut poſſibile ad vtrūqꝫ.oportet ergo concedere ꝙ poſſibile vt cōmune⁊ vniuerſale ſequatur ad neceſſariū. qͣꝫuis nonomne poſſibile. hoc eſt pro omni ſpecie poſſibilis. ¶ Et ſic ſicut dictum eſt de poſſibili. itaetiam de contingenti dicendum eſt. Quia iuxta predicta conuertuntur. P. tamen ad parteꝫaffirmatiuam non vult probare ꝙ ad ncēe ſequatur poſſibile in formali conſequentia. ſedvult probare ꝙ cum neceſſe eſſe poteſt ſtare poſſibile eſſe. ⁊ ſic ſequitur. accipitur vt nominatcompoſſibilitatem vnius propoſicōis cū alia.Quartum dubium eſt. An diſtīctio poſſibilis in poſſibile ortum a potentia rationali⁊ irrationali. ⁊ differentia eorundem mēbrorum in textu poſita ſit bona. ¶ Et videtur primo ꝙ non. Quia nulli potentie ſunt oppoſitorum. Quod ſic oſtenditur. quia omnis potentia ducibilis eſt ad actum. ⁊ ita oppoſita ineſſent ſimul eidem quod eſt inconueniens.Secundo viſus auditus ⁊ cetere potentie ſenſitiue ſunt irrationales. ⁊ tamen ſunt oppoſitorum ſicut viſus eſt viſibilis. ⁊ non viſibilis albi ⁊ nigri. ⁊ tactus calidi ⁊ frigidi humidi ⁊ ſicci. ¶ Tercio potentia nature. eſt potentia actiua irrationalis ⁊ tamen eſt ad oppoſita. ergoirrationalis poteſt eē ad oppoſita ¶ Secūdapars antecedentis patet. Quia natura per ſuam potentiam actiuam eſt cauſa motus ⁊ quietis ſiue principium mouendi ⁊ quieſcendi. vtdicitur in principio ſecundi Phiſicorum.¶ Quarto potentia calefactiua ſolis eſt irrationalis. ⁊ tamen eſt oppoſitorum. ¶ SecunDa pars aſſumpti. probatur. Quia ſol ſua potentia calefactiua liquefacit ⁊ indurat que ſūtoppoſita. ¶ Solutio ſic. loquēdo de poſſibilitate actiua. que eſt aptitudo aliquid faciendi.Sed poſſibilitas paſſiua que eſt contingentiatranſmutabilitatis de contrario in contrariumetiam oritur a materia. quoniam dicit philoſophus ſexto methaphiſice ꝙ materia eſt radixcontingentie. ¶ Ad obiecta in oppoſitum adprimum eſt dicendum. Ꝙ licꝫ rationales popoloAyalealis ☞

tentie ſint oppoſitorum. tamen non ducunturad actus oppoſitos. ſꝫ determinate ad alterumEt ita non ſequitur oppoſita ineſſe eideꝫ ſimullicet ſucceſſiue. poſſent eidem ineſſe. ⁊ ſic potentia rationalis poteſt indifferenter hoc vel oppoſitum eius agere. ſed non ſimul agit hoc ⁊ oppoſitum. ¶ Ad ſecundum dicendum eſt. ꝙ potentie ſenſitiue non ſunt actiue. ſed paſſiue. Etiam Philoſophus non vult ꝙ omnes potentie irrationales ſunt ad vnum determinate. vtoſtendit in textu. ſed ꝙ alique puta potētie naturales quomodo dicimus ꝙ ignis ex neceſſitate ſue nature calefacit. ⁊ graue per grauitatēdeſcendit ſiue velit ſiue nolit ſi non ſit aliquodprohibens. ¶ Ad tercium dicendum. ꝙ moueri ⁊ quieſcere quorum natura eſt principiuꝫnon opponuntur. Quia natura eſt cauſa quietis in termino naturali. quieſcere autem in termino motus non contrariatur motui ad illuꝫterminū. quia eſt motus perfectio dicente philoſopho. ꝙ motus eſt eiuſdem eſſentie cum termino ad quem in quo eſt motus. ¶ Ad quartum eſt dicendum. Q potentia calefactiua ſolis non eſt oppoſitorum per ſe. ſed vnus eſt perſe ⁊ alterius eſt per accidens. Quia per ſe ſoſ calefacit. ad calefactionem autem ſequitur in aliquibus liquefactio. ⁊ in aliquibus induratio.⁊ magis per accidens indurat qͣꝫ calefacit. quiaper calefactionem fit conſumptio humiditatꝭ.ad quam ſequitur induratio aliquorum. ſicutpatet in luto. ⁊ ſic etiam ſol per ſe calefacit. ⁊ ꝑaccidens frigefacit puta per antipariſtiſim .i. cōtrarij appoſitionem. ⁊ hoc modo in hyeme putei ſunt calidi ⁊ eſtate frigidi. ſicut docet experientia.Quintum dubium. An diſtinctio entiuꝫper actum purum. ⁊ potentiam ſolam ⁊ per actum potentie permixtum ſit ſufficiens. ¶ Solutio ſic. quia omne ens aut eſt conſtitutum inpuritate actus ⁊ forme. aut in puritate potentie. aut in permixtione media vtriuſqꝫ. primūeſt pure ⁊ ſimpliciter neceſſarium quemadmodum philoſophus exemplificat de primisſubſtantijs quas vocat deum et intelligentias.Secundum ſimpliciter eſt contingens. Tercium eſt contingens verſus inferius. ⁊ neceſſarium verſus ſuperiusSextum dubium. An actus in rebus mobilibus precedat potentiam natura. ⁊ ſequa-