Sex principia
¶ Tunc ibi oportet ergo aliā inuenire¶ Reprobatis opīonibus falſis ātiquoꝝ dicit Gilb̓tus ꝙ oꝑtet aliam cām intēſionis ⁊ remiſſionis aſſignare de hijs que cū magis et minus dicūtur. vn̄ forme accidētales q̄ ſubſtātieadueniūt ꝓprijs noībus deſignātur. et tūc magis et minus nō cōueniūt eis ẜm ſubiectī mobilis augmentū vel diminutōeꝫ. ſed potiꝰ ẜmimpōem noīm que in voce illaꝝ ſunt ſignificatiua formaꝝ. Omnis em̄ impoſitio noīs aforma eſt. et ideo nomē purā ſignificat formā.vt album pura albedine ſignificat coloratumquecūqꝫ igit̉ prime impōni noīs ſunt propinquiora ſimplicitatē et veritatē illius natuē magis attingunt. et cū magis de illis dicūtur. cuꝫminus vero de hijs que remota exiſtunt vt albius d̓r quod nature ſignif̉ cate ꝑ album in ſimilitudine eſt ꝓpinquius. minꝰ aūt albū qd̓tali nature ē diſſimilius. Album em̄ ſimpliciter dicitur in quo ē pura albedo. quāto igit̉ advocis et noīs impōem accidens aliqd̓ purioriinficitur albedine vel afficitur. tanto exiā candidius et albius ꝓnuntiat̉. vel predicat̉ vel aſſignatur. et hoc qͥdem ē in omībus formis adueniētibus ſubſtātie. que cuꝫ magis et minuspredicant̉. Quātitas vero que magis et minꝰno ſuſcipit. ab hac excipit̉. quia ꝑuius ẜm quātitatē eſſe dicit̉. qd̓ alijs ẜm quātitatē vere cōparatū ab ipſis in quātitate deficit. Quicqͥdigitur in quātitatis mēſura ſuꝑatur id continuo ꝑuius eſſe pronūciatur. Et ſimiliter eſt inalijs ẜm quātitatem comꝑatis ſiue ẜm longitudinē ſiue ẜm latitudine ſiue ꝓfunditatē Inom̄ībus alijs in qͥbus eſt intenſio vel remiſſio eſt intēſio vel remiſſio ẜm acceſſum et receſſum ad verā noīs impōeꝫ vt paulo an̄ dictū ē¶ Tunc ibi dubitabit autem aliquis.In hac parte Gilbertus mouet duas dubitationes et ſoluit eas Et diuidit̉ in quattuor ꝑtes quia pͥmo ponit primā queſtionē. ſecūdoſoluit eā. tertio mouet ſcd̓am. quarto ſignificat. ſecūda ibi hec aūt. tercia ibi additur autē.quarta ibi eadē ¶ Quo ad primū dicit ꝙ aliquis dubitabit quare quedā actua ẜm magiset minus p̄dicant̉. vt quedā qualitates. et quedam alia ſicut actio et paſſio et quedā habitꝰſubſtātie vero vl̓ iter minime comꝑant̉ ẜm magis et minusTunc ibi hoc autē contingitHic ſoluit illā queſtionē dicēs ꝙ hoc ex eo cōtingit qꝛ ſub̓aꝝ noīa oīa in termio imponūturvltra quē ꝓgredi ē impoſſibile. Et huius rō eſtẜm Alb̓ium. qꝛ forma ſub̓alis ē actus materie
totā materie imꝑfeōeꝫ t̓minās et iōqd̓ totū terminat terminꝰ eſt. et ideo forma terminꝰ d̓r etnihil int̓minatū remanet ī materia. ideo nō p̄tmagis ſuſciꝑe. propter qd̓ etiā eius acceptio inmomēto eſt. et magis finis motꝰ qͣꝫ motus. forma vero actn̄tal̓ adueīt ſub̓e iā exn̄ti. et nō terminat pon̄aꝫ ſub̓e. vt nō ſit ſuſceptibil̓ ampliꝰmagis et minus. ergo talis magꝭ et minus ſuſcipere non poteſt¶ Tunc ibi additur autē queſtioHic mouet Gilb̓tus ſcd̓aꝫ queſtionē qͣre q̄dāforme actn̄tales nō dicūtur ẜm magis et minus ſicut triāgulus qͣdrangulꝰ et ſimilia. itaꝙ vnus triāgulus nō d̓r magis triāgulus alioAd qd̓ rn̄det ꝙ eadē in eis ē cauſa ſcꝫ qꝛ impōeoꝝ in termīo facta ē. vltra quē eſt impoſſibileprogredi. triāgulū em̄ et qͣdrangulū nō reꝑit̉vnū altero magis et minꝰ inqͣꝫtum figure ſunteo ꝙ noīm taliū impō eſt ī termino. vnū aūt d̓raltero qͣdrangulatiꝰ ſed hoc nō eſt ẜm ꝙ ſuntnoīa figuraꝝ. ſed ẜm ꝙ denoīatōem deſignatiueſunt ſub̓aꝝ que qͣdrangulātur. qͣdrangulū em̄qͣlitas nūcupat̉ que ē forma et circa hoc aliqͥdcōſtans f. gura. ſed cū d̓r quadrāgulū eſt qͣlitasvel figura ſpēs recipit ſui gͦ predicatōem Dicitur etiā corpus qͣdrangulariꝰ et hoc ꝑ denoīationem ẜm ſubiecti maiorē vel minorē diſpōnem ẜm cōmunit̉ loquētes. In hijs igit̉ accidentibꝰ que nō ſuſcipiūt magis et minꝰ eademrō vetat et impedit q̄ dicta ē in ſuꝑioribus. ſcꝫqͥa hmōi noīm impō in termīo facta eſt vltraquē trāſgredi nō poteſt. Quadrāgulū em̄ et qͣoratuꝫ nō niſi oppoſitis āgulis et lateribꝰ formātur ⁊ hoc nō fit niſi vno et eodē mō. qꝛ ſi minus vel plus hēat nec qͣdrangulꝰ nec qͣdratūeē poterit. et ſimilit̓ eſt ī alijs actn̄tibꝰ q̄ cōꝑatione ẜm magis et minus nō hn̄t. Huius etiāſignū eſt qꝛ in hijs q̄ comꝑant̉ ſi qͥd in termīonotat cōꝑatōem. cōꝑari aplius nō p̄t. ſicut eſtvidere ī ſuꝑlatiuis. Albiſſimꝰ em̄ et nigerrimꝰet oīa que ẜm ſuꝑhabūdantiā dicunt̉ vni ſolicōueniūt. et ſine ẜm magis et minus dicūturImpō em̄ ſuꝑlatiuoꝝ ī termīo facta ē quē terminū qꝛ indiuiſibil̓ eſt porrigi vlteriꝰ in magꝭeſt impoſſibile. qꝛ ſi poſſibile eēt id qd̓ in t̓minō ē vlteriꝰ porrigi ī aliqͥd eiuſdē natuē ẜm magis ꝑticipatū. tūc qd̓ ex illo ſequeret̉ poſſet eſſefalſum ſed nō impoſſibile. ſed qd̓ ſeq̄ret̉ eſt impoſſibile qꝛ oīs terminꝰ eſt indiuiſibil̓. ſi igit̉terminꝰ vlteriꝰ porrigeret̉ vt indiuiſibile porrigeret̉. ſed ꝑ indiuiſibile nihil addit̉ et nihil intendit̉ ẜm magis et minus. qͥa ſi oēs pūcti adinuicē copulent̉ nullā faciūt magnitudinē co