¶ Gilberti porritani.
ꝑuitatē ſui. ita ſcꝫ ꝙ accidens ſuſceptū in ſubiecto poſſet creſcere vel decreſcere ſiue diminui¶ Tercia opinio fuit ꝙ accidens ſuſciꝑet magis et minus ꝓpter vtraqꝫ cām. ſcꝫ ꝓpter ſubiecti crementū et decrementū forme in ſubiecto ſuſcepte¶ Tunc ibi A primis inchoantesIn hac ꝑte Gilh̓tus reprobat p̄dictas opiniones. Et diuidit̉ in tres ꝑtes ẜm ꝙ improbattres opīones. ſcd̓a ibi Amplius aut. tercia ibiAmplius et magis et minꝰ. Prima adhuc intres ꝑtes ẜm ꝙ adducit tres rōnes. ſecūda ibiAmplius. tercia ibi Ampliꝰ iteꝝ. ¶ Quo adprimū dicit ꝙ inchoātes a pͥmis maīfeſtabimus que iſtaꝝ ſentētiaꝝ ſit, ſupple veritate etfirma ſupple argumētatōis cōfirmatōe. ſi autēaliqͥs primā et ſcd̓am deſtruxerit deſtruet et terciam q̄ ex duabꝰ primis cōſurgit.Tunc ibi nō autē ẜm ſuſcipientiū.Reprobat primā opinionē ꝑ tres rōnes. Prima eſt ꝙ accidētia nō ſuſcipiūt magis et minꝰrōne ſubiectoꝝ ſiue ſuſcipientiū Quia ſi ſic diteretur aliqͥd cum magis et minus tūc nulla rōeſſet qͥn ſub̓e. vt hō equus et aīal et ſimilia cuꝫmagꝭ et minꝰ dicerent̉ ſiue intēderent̉ et remitterēt̉ qd̓ ē incōueniēs cū ph̓s dicat ī p̄dicamē:tis ꝙ ſub̓a nō ſuſcipit magis et minus. Q āthoc videret̉ patet. quia ſubſtātie ſuſcipiūt crementum et decremētum.¶ Tunc ibi Amplius equusHic ponit ſcd̓am rōem on̄dens ꝙ accidēs nōſuſcipit magis et minus ꝓpter augmētatōemvel diminutōem ſubiecti. et hoc ſic. qꝛ equuset alia aīalia et augmēti et diminutōis motusfrequēter ſuſcipiūt. Et lapis qͥdem nō ſuſcipitaugmentū vel decrementū. quare nō auget̉ niſiviuū et tn̄ equus d̓r maior vl̓ minor lapide qͥnūqͣꝫ augmentū accipit vel decrementū. et hͦ nōfieret ſi ẜm hoc nō eſſet intēſio. quia intēſio eſtẜm comꝑatōem duoꝝ ad inuicem. et nō eſt niſi in eo qd̓ vniuoce in ambobus ē. et iō ſi intēſiue equus eēt maior lapide oꝑteret ꝙ vtrūqꝫ pervnam rōem acciꝑet magnitudinē qd̓ falſum ēergo falſum ē ꝙ propter ſubiectū incrementūaliqͥd recipiat intenſionē et remiſſionē ſiue magis et minꝰ Similit̓ mons alio monte maiorvel minor d̓r. cum tn̄ neuter creſcat vel decreſcat. ergo nō eſt comꝑatio ẜm magis et minꝰ penes crementū vel decrementū ſubiecti¶ Tunc ibi Amplius aūt margaritaPonit̉ ad idē. Tercia rō margarita d̓r albiorequo qͥ tn̄ hēt pedeꝫ albū maiorē margarita. hꝫ
aūt nō p̄t eſſe. qꝛ in qͣꝫtitate ſub̓e equꝰ a margarita ſuꝑetur. cuiꝰ etiā pes maior ē qͣꝫ tota margarita. ſed qꝛ margarite albedo plus cādet qͣꝫ albedo equi vel pedis equi ¶ Ex his igit̉ rōnabiliter colligit̉ ꝙ vel margarita albior ſit equo.eo ꝙ equū vincat magnitudine ſubiecti qd̓ falſum ē. vel dicat̉ ꝙ margarita nō ſit albior equoqd̓ eſt cōtra ſenſuꝫ. vel dicat̉ nihil oīno ẜm magis et minꝰ ſiue ẜm intēſionē ⁊ remiſſionē ẜmſubiectoꝝ magnitudinē vel ꝑuitatē. neqꝫ ẜmincremētū vel decremētū. Palā em̄ ē ꝙ ẜm mgͣnitudinē ſb̓iecti margarita nō ē albior qͣꝫ equet tn̄ nō eſt falſuꝫ ꝙ margarita albior ſit equoigitur relinqͥtur ꝙ nihil dr̄ ẜm magis et minꝰẜm ſubiecti magnitudinē vel ꝑuitatē. conſtatigitur primā opinionē falſam eſſeTūc ibi Amplius aūt nec ẜm ea que¶ Reꝓbat Gilb̓tus ſcd̓am opinionē dicēs ꝙnō p̄t dici magis et minꝰ ẜm qͣꝫtitates qͣlitatūqͣlitates em̄ ſunt qͣꝫtitates ꝑ actn̄s vt d̓t ph̓usin p̄dicamētis que qͣlitates afficiūt ſb̓iecta. vtẜm magnitudinē albedinis vel alicꝰ taliū queſunt forme corꝑales ī maiori maiores et ī mīori mīores fieret ſuſceptio magꝭ et minꝰ tūc ſeq̄retur ꝙ hō vel equus vel qd̓cunqꝫ aliud albumagnū diceret̉ magꝭ albū qͣꝫ margarita qꝛ maior qͣꝫtitas albedīs accidit equo qͣꝫ margarite.¶ Tunc ibi Amplius aūt magis etImꝓbat Gilb̓tus terciā opinionē que ex iſtisduabus reſultat. ſcꝫ ꝙ actus ſuſciꝑet magis etminus ẜm vtrūqꝫ. dicēs actus nō ſuſcipit magis et minus ẜm crementū vel decremētū ſubiecti vt patet ex dictꝭ. nec ꝓpter ampliorē actutis qͣꝫtitatē quā vt formā corꝑalis hēt in ſb̓iecto. qꝛ qͣꝫtitas forme corꝑalis vltra ſubiectū ꝓtendi nō p̄t. qꝛ alias actus eēt nō in ſubiecto.qd̓ eſt impoſſibile ſicut ptꝫ in qͣꝫtitate. qꝛ cummagis videt̉ eſſe ꝑ ſe qͣꝫ aliqd̓ alioꝝ actn̄tiū etilla nō p̄t. ergo nulla alia forma actn̄talis. Qaūt qͣꝫtitas ſine ſubiecto nō ſit ex hoc patet. qꝛterminꝰ qͣꝫtitatꝭ eſt corpus cui ineſt qͣꝫtitas. itaꝙ de qͣꝫtitate nihil inuenit̉ extra corpꝰ qͣꝫtū. qd̓patet ex hoc qꝛ oē qͣꝫtum ꝑuū eſt vel magnū.ꝑuitas em̄ tota qͣꝫtitate ſupponit̉ in ꝑuo corꝑeet vltra ſubiectu ꝑuum nihil de ꝑuitate porrigitur. Quāto em̄ ſubiectū qd̓ eſt ſub̓a ꝑuiusefficit̉. tāto etiā ꝑuitas que ī ſubiecto ē mīorat̉patet igitur nihil cum magis et minus p̄dicari neqꝫ ẜm ſubiecti ſolū augmentū. vel diminutionem. neqꝫ ẜm accidentis augmentū veldiminutionē. Quare manifeſtū eſt ꝙ non eſtſuſceptio magis et minus ẜm vtrūqꝫ iſtorumvt dixit tercia opinio