Sex principia

formā ſiue locū qua fiat actionis principiumſicut inſtrumenta indigent moueri ab artificevt ſuſcipiant virtutē mouendi formā artificiati in materia. ⁊ ideo manus mota prius ad formā motoris mouetur vt motu corporis inducat formā primi motoris impatiens. Animavero dum agit immobilis manet ⁊ non mouetur. mouet tamen corpus viuificando ⁊ mouēdo ip̄m ẜm locum in motu progreſſiuo ⁊ alijsin vite motibꝰ quorum anima per ſe eſt cauſa.quia omīs actio vite ſibi eſſentialis eſt ⁊ ꝑ ſeip̄am mouet motu vite. ⁊ ideo non indiget vtad aliud moueatur a quo accipiat formā vellocum ẜm que fiat motus principiū propterquod agit proprias anime actiones ſine motu quo moueatur ſi ſit anima perfecta. ⁊ ſic nōmouetur motu quo mouet. ⁊ ideo in ſuo ordīeprobatur mouens primū ¶ Ad obiecta in oppoſitum ad primū reſpondet Albertus ꝙ videre audire ⁊ ſimilia potius nomināt paſſionesqꝫ actiones. quia videre dicit duo. ſcꝫ ſpeciē reiviſibilis reciꝑe. ⁊ ſic per ſpeciē receptā de obiecto iudicare. ¶ Quo ad primū dicit ph̓s ſenſus eſt virtus paſſiua ⁊ ſic ſunt in predicamento paſſionis. quo ad ſcd̓m in predicamento attionis. ⁊ propter hoc dicūtur poſſibiles actiones. Ul̓ dicendū ꝙ in talibus id quod mouet̉vt potentia ſenſitiua vl̓ intellectiua non mouetur motu reali ⁊ phiſico qui eſt cum abiectionecontrarie forme apaſſo ſed potius mouet̉ motu intētionis qui ē motꝰ ẜm rationē ⁊. quedāperfectio potentie quomō dicimus obiectumagere in potentiā ſuam ſpeciem cuius ſpeciei receptio eſt generaliter dicta paſſio ¶ Ad ſcd̓mreſpondet Albertus ꝙ corpora ſuꝑiora mouētmotu virtutis ſuoꝝ motoꝝ. ⁊ ideo mouenturmotu virtutis ipſorum. ⁊ ſic agūt mota ⁊ actamotu ⁊ actione ſui motoris. Ul̓ dicendū ꝙ talis motus eſt virtutis que eſt ſpiritualis. ⁊ ſicqͣꝫuis ſit corporis non tamen eſt qualitatis corporalis ſed virtutis incorporee. ⁊ ideo non eſtneceſſe in ip̄o corpus moueri. quia non eſt corporalis actio ſed incorporea. ¶ Ad terciū dicendum ꝙ magnes virtute ſua ſpecifica altēataerem ⁊ ꝯſeq̄nter aer ferrū. ⁊ ſic ip̄m alteratummouetur ad magnetē tanqͣꝫ ad proprium locūQ āt magnes alteret ferrū patet ꝑ al. in librode mineralibus capitulo vndecimo de incipiētibus ab in vbi dicit ꝙ virtus eius eſt mirabilis in attractione ferri. ita ꝙ virtutem ſuamtranſmittit in ferrum in tantū vt illud etiā aliud ferrum trahit ⁊ vnctus allio non trahit. etſimiliter ſi ſibi ſupponatur adamas iterū non16 I

trahit ſic ꝙ paruus adamas magnū ligat magnetem ⁊ addit ꝙ ſuo tēpore inuentus fuit magnes qui ab vno angulo traxit ferruꝫ ⁊ ab aliofugauit ¶ Ad quartū eſt dicendum ꝙ oculusmulieris menſtruate non agit in camelum perſubſtantie contactū. ⁊ ideo non oportet ꝙ oculus mulieris repercutiatur ſed egit ẜm aliquoshumores prauos ⁊ infectos ſicut dicitur de baſiliſco ꝙ prius videns hominē per ſui viſuminterficit inficiendo aerem per humores venenoſos egredientes eius oculos. ſicut teſtanturph̓i. inficit tamen vt dicit Gwilhelmus parifienſis non ad quācūqꝫ diſtantiam ſed ſolumad determinata.¶ Tercium dubium: Utrum diuiſioactionis in actignē anime ⁊ corporis ſit conueniens ⁊ bona. ¶ Et videt̉ ꝙ non. quia aliquaeſt actio totius compoſiti que nec eſt aīme neccorporis. Etiam color agit calefaciendo. ergonon eſt iſta diuiſio ſufficiens. ¶ Scd̓o differentie diuiſiue debent eſſe in eodem genere cumdiuiſo ſed anima ⁊ corpus non ſunt in genereactionis ergo non conuenienter diuidunt actionem. ¶ Tercio omīs actio ẜm ph̓m eſt int̓contraria. ſed anima ⁊ corpus cum ſint ſubſtātie non habent contraria. ergo non eſt aliqͣ talis actio ¶ Solutio ſic. quia mēbra diuidētia euacuant totum poſſe diuiſi ⁊ ſunt aliquomodo oppoſita ⁊ non excedunt ip̄m diuiſum.¶ Ad obiecta in oppoſitū ad primū eſt dicēdum ꝙ omīs actio eſt totius compoſiti ex quoactiones ſunt ſuppoſitorū tamen eſt gratia alicuius principij. ⁊ ſic in motu progreſſiuo totūmouetur ſed ſemper gratia vnius principij. qꝛgratia anime mouet. ⁊ gratia corporis mouet̉¶ Ad confirmationē dicēdū. ꝙ calor ſiue forma accidentalio non eſt id quod agit ſed qͦ qꝛem̄ ignis per calorem calefacit. ¶ Ad ſcd̓m patuit prius quia drn̄e actionis non ſunt formales in ꝓprio genere. ex quo ī ꝓprio genere diuiſibilis eſt differentijs accidentiū ſed iſte diſferentie ſunt actionis inqͣꝫtum eſt accidens reducibile ad ſubſtantiā. ¶ Ad terciū reſpondet Albertus ꝙ actio accipitur hic communiterẜm ꝙ etiam mouere eſt agere. Actio autē anime idem eſt ꝙ motio. Si vero actio capiaturſtricte ꝓ actione ph̓ica tunc eſt contrarioruꝫ ⁊inter contraria. Actione igitur communiter accepta dicitur etiaꝫ ſubſtantia agere qꝛ ſicut d̓tDamaſcenus. nulla ſubſtantia eſt que propͥadeſtituatur operacōe. ⁊ id̓o probat ph̓s ꝙ vnūd̓qꝫ habꝫ actū ſiue actionē ꝓpͥaꝫ ad qua ē ꝟtꝰ¶ Quartum dubium eſt: quomō ima