¶ ¶ Areſtotelis
mō dicimus hō eſt cecitas. qꝛ tn̄ poſſꝫ aliquisputare ꝙ p̄dicta opponerētur alia ſpē oppoſitōnis ſubdit ꝙ pͥuari ⁊ habitū habe̓ opponūt̉ eodeꝫ mō ſic̄ priuatō ⁊ habitꝰ. Quia ſic̄ cecitasoppoſita eſt pͥuatiue viſui. ſic cecū eē oppoſitūeſt ad viſuꝫ habe̓ priuatīe.Circa textū mouet̉ queſtio. vtruꝫ pͥuatiue oppoſtta ſint a petro hiſpāo ⁊ areſtotele conueniēter diffinita.Et videt̉ prīo ꝙ nō. Quia in ceco nato eſt cecitas ⁊ tn̄ ibi nō eſt viſus nec fuerit. gͦ nō habētfieri circa idē ſubiectū. Siml̓r talpa d̓r ceca ⁊tn̄ nō habuit viſuꝫ vnqꝫ. gͦ nō habet fieri circaideꝫ ſubiectū. ¶ Scd̓o ſic ratiōale ⁊ irratōaleopponūtur pͥuatiue. ⁊ tn̄ nō hn̄t fieri circa idēſubiectū. gͦ diffinitō nō eſt ꝯueniēs. An̄s proſcd̓a ꝑte ē manifeſtū. qꝛ fieri hn̄t circa hoīem ⁊brutū. ¶ Tercio ſic a priuatōe p̄t fieri reditꝰ īhabitū. igit̉ nō eſt ſcd̓a ꝑticula diffinitōis ꝟa.An̄s ptꝫ ꝑ ph̓m prīo phyſicoꝝ dicēteꝫ ꝙ pͥuatio eſt prīcipiū trāſmutatōis. Et ꝯfirmat̉. qꝛmotus ⁊ qͥes. ſomnꝰ ⁊ vigilia. lux ⁊ tenebra ſūtpriuatīe oppoſita. ⁊ tn̄ a qͣete in motu a ſomnoin vigiliā. ⁊ a tenebra in lucē fit reditꝰ. igit̉ incōueniēter d̓r irregreſſibili ordine. ¶ Quartoſic. cecitas ē priuatō ꝑfecta. ⁊ tn̄ ab ea pōt fierireditꝰ in habitū. qꝛ multi ceci recuperauerūt viſuꝫ ⁊ ſil̓r claudi greſſuꝫ. ¶ Quinto incōueniēter dicit̉ tꝑe determīato a natura. qꝛ ſi ſic tūc canis an̄ nonū vel duodecimū diē nō diceret̉ cecus vel vidēs. ſꝫ hͦ eſt falſuꝫ. qꝛ canis an̄ nonūdiē vel duodecimū nō videt ⁊ tn̄ eſt aptꝰ nat̉videre. ꝓbat̉ ſcd̓a ꝑs an̄tis. qꝛ ſi an̄ nonū dieꝫvel duodecimū nō eſt aptꝰ natus vidē. ſeqͥturꝙ nūqꝫ videbit. qꝛ impoſſibile fieri nō fit ⁊ nl̓fit niſi ẜm ꝙ aptū natuꝫ ē fieri vt d̓tꝭ ph̓s ſcd̓ophyſicoꝝ. ¶ In oppoſitū ſunt ph̓us ⁊ petrushiſpanꝰ ⁊ ponit̉ iſte diſcurſus.Maior cum materia vna nūero pͥuatio eſt carecia forme ⁊ ad ea naturalisaꝑtitudo p̄ter quā ponit̉ a. ꝑ. rationali quedā alia q̄ vocatur pͥuata ⁊ ꝑfectaMinor Nedū tollit habitū. ſed cumhoc eiuſdē prīcipia ꝓxima ꝑ que ſaluainē ſubiecto vtriuſqꝫ capaci habitustꝑe ſtatuto a natura. ¶ Concluſio. igit̉priuatie oppoſita ſūt bn̄ diffinita cuꝫdr iūt illa q̄ fieri hn̄t circa idē ſubiectuordīe irregreſſibili tēpore determīatoa natura.
Maior ꝓpō innuit diſtinctionē priuatōnisquarū vna eſt cōiter dictā. q̄ eſt prīcipiū tranſmutatiōis ⁊ eſt illa vna nūero cuꝫ materia inqͣꝫtū nūqͣꝫ prīcipiat niſi ī materia. ⁊ poīt ī materia aptitudinē naturalē. Que ē eiuſdē een̄ciecuꝫ ip̄a forma. Alia ē priuatō ꝑfecta de qͣ loqͥtur h̓ ph̓s ⁊ illa nō tm̄ tollit habitu vt d̓t minor. ſed etiā prīcipia ꝑ q̄ poſſꝫ eē reditꝰ in habituꝫ. ſicut cecitas tollit viſum. ⁊ cuꝫ hͦ tollit diſpoſitōꝫ organ viſus ⁊ ſiml̓r mors tollit vitāet cuꝫ hͦ vite prīcipia q̄ vita cōſiſtit in vnioneaīe cuꝫ ſuo diſpoſito corpore. ¶ Et ſic prīcipiaſalua ⁊ ſtancia ſūt cā maxīe habitꝰ. ⁊ coruptaip̄ius pͥuatiōis inqͣꝫtuꝫ idē cau̓ſa ꝯtrariorū ſicut nauta ꝑ ſui p̄ſentiā eſt cā ſubmerſiōis.Concluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis. ⁊ tāgitur diffinitionē priuatīe oppoſitoꝝ quā dat petrꝰ hiſpanꝰin qua prīo dicitur ꝙ priuatīe oppoſita habētfieri circa idē ſubiectu. qꝛ hͦ eſt cōe oībus oppoſitis Et addit̉ ordīe irregreſſibili. qꝛ de priuatiōe ꝑfecta nō pōt fieri reditꝰ in habitū Et additur tꝑe determīato a natura. qꝛ nō dicit̉ ineēpriuato ſubiecto ſi nō inſit habitꝰ. niſi ꝓ eo tēpore qͦ habitꝰ natꝰ eſt ineē Et iō puer mox genitus nō d̓r edētulꝰ. qꝛ materia nō pōt a deo citodiſpōi. ſꝫ manet in talibꝰ prīcipiū generatiōisdentiū Et ſil̓r nō dicit̉ ex eadē ratiōe inbarbis¶ Ad obiecta in oppoſitū ad primū eſt dd̓m.Qꝭ priuatīe oppoſita nō habet ſꝑ fieri circa id̓ſubiectu nūero. ſꝫ qn̄qꝫ circa idē ſubiectu in ſpēvt in ſorte qͥ eſt cecus natꝰ. viſus ⁊ cecitas hn̄tfieri circa idē in ſpē ſcꝫ circa hōiem. qn̄qꝫ circaidē in genē vt viſus ⁊ cecitas circa aīal in talpa Utrū aūt talpa habeat oculos vel nō ⁊ qͣleset qͣles nō inuenies in alb̓to magno in libro deaīalibus. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m. licꝫ ratiōale ⁊ irratiōale priuatie opponatur ẜm nomē. nō tn̄ ẜmtem. ambe ille differēcie ſūt poſitīe alias eī nōpoſſent ꝯſtituē ſpēs. ¶ Ad terciū dd̓m cū ſuaꝯfirmatiōe ꝙ duplex ēpriuatō ſcꝫ p̄cedēs habituꝫ. ⁊ ſeqn̄s habitū. De priuatōe p̄cedēte hītūque ē priuas tantū vt in maiore dictū fuit fitmotus in habitū in oī trāſmutatiōe naturali.Sed de priuatōe ſeq̄nte habitū qͣlis ē cecitasreſpcū viſus. ⁊ mors reſpcū vite̓ nō pōt fieri reditus in habitū. Dicit̉ aūt priuatio ſeqͥ habitū vel ẜm tēpus vel ẜm naturā ad minꝰ qd̓d̓r ſꝑ cecū vel ſurduꝫ a natiuitate ¶ Ad qͣrtuꝫdd̓m ꝙ de priuatōe ꝑfcā nō eſt reditꝰ in habitūꝑ naturā ſiue potenciā naturalē. ſꝫ per potenciāautoris nature qūo multꝭ etꝭ ꝑ miraculū reſtitutꝰ eſt viſus ⁊ claudis greſſus ¶ Ad qͥntū eſtdd̓m. ꝙ canis mox genitus ē natꝰ viderenin