Druckschrift 
Commentaria in Porphyrium, Aristotelem et Gilbertum Porretanum secundum viam Albertistarum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Predicabilia

ſit ſcīa ẜmocionalis. Et videt̉ qꝛ ſi ſichoc eſſet ex eo ip̄a ꝯſideraret ẜmonē ꝓprietates ẜmonis ſed hoc eſt falſum qꝛ gramaticaꝯſiderat ẜmonē et eius ꝓpritates. ſed diuerſeſcīe debēt diuerſa ꝯſiderare. Solutio ſic. vtpatet ex interp̄tatōne noīs dicit̉ em̄ logica a logos qd̓ eſt ſermo quaſi ſcīa de ſermonē. Adobiectum inoppoſitū ē dd̓m ſcīa pōt ml̓tismodis dici ſermocionalis. Prīo īpropͥe qꝛdocetur ſermonē. et ſic quelibet ſcīa pōt diciẜmocionalis. qꝛ quelibet docet̉ ſermonē. Scd̓o d̓r ſcīa ſermocionalis qꝛ ꝯſiderat ẜmo et eius ꝓprietates ꝓut eſt inſtr̄ᵐ exprimendi mētis cōceptuꝫ et ſic gramatica dr̄ ſcīa ſermocionalis. Tercio dicit̉ ſcīa ẜmocionalisqꝛ ipſa eſt directiua ſermonis. et iſto gramatica logica pn̄t dici ſermocionales gramatica em̄ dirigit ẜmonē in exprimēdo mentꝭceptū et logica in accipiēdo noticiā incogniti. Quarto d̓r ſcīa ſermocional̓. qꝛ vtiturſermone tanqͣꝫ inſtr̄o et ſic logica etiā dr̄ ẜmocionalis quia logica docet modū ſciendi quo īomī ſcīa accipi pōt noticia incogniti qd̓ p̄tfieri niſi mediāte ſermōe logica vtit̉ ẜmone tanqͣꝫ inſtrumento. Duodecimum dubium eſt vtrū logigica inſit nobis a natura et videt̉ pͥmo ſic qꝛhypocras habuit logica qꝛ multa ſcripſit ſine logica ſcribere potuit tn̄ habuit eaꝫab arte. qꝛ nunquā ſtuduit a natura ineſt nobis a natura Scd̓o layci hn̄t eaab arte a natura qꝛ layci arguūt ſylogiſanttalia aut ſine logica fieri p̄n̄t. aūt arguunt patet exꝑimētalit̓ in aduocatis cauſidicis. Tercio dās formā dat ꝯn̄a formā. Sꝫdeus dat homī formā .ſ. aīam intellectiuā ergodat ei omīa ꝯſequētia formā videlꝫ virtutes. ſcīas. ſolū logica ſed omēs ſcīe erūt nobis ꝯcreate. Solutō duplex ē logica .ſ. naturalis artificialis. logica naturalis ineſt nobis a natura aūt artificial̓. Primū ꝓbat̉qꝛ logica naturalis eſt aliud quā quedā naturalis abilitas nati ſumꝰ diſcernere int̓ ve falſum ſꝫ talis abilitas ineſt hoī a naturai. ex bn̄ficio generatōis. Qd̓ ꝓbatur autoritate victorini dicētis natura facit abileꝫ ars facilē vſꝰ ꝟo potente verūtn̄ eſt ſi logica natura/lis diceret̉ qͥdā habitꝰ ꝯſuetudīal̓ imꝑfectus in ſuis argumētatōibꝰ vtunt̉ laici ip̄a ineſt nob̓ a nat̉a qꝛ hītꝰ ē qͣlitas acqͥſita innata vt pꝫ in p̄dicamētꝭ Si aūt q̄rat̉ qͣlit̓ acqͥrant layci talē habitu eundē addiſcent.

Dicendū ē quāuis addiſcant in ſcol̓is addiſcunt tn̄ in foro ꝯſuetudinē. Scd̓m ptꝫtribꝰ rōnibꝰ. Primo qꝛ intellectꝰ nr̄ poſſibilis in pͥncipio ſue creatōnis eſt ſicut tabularaſa in qua nihil ē depictū ſicut d̓r in. iij. anima ergo nulla ſcīa pōt nobis ineſſe a natura. Scd̓o videmꝰ exꝑimētal̓r oꝫ nos diſcerelogica ſtudiū laborē ſed illa que inſunt nobis naturā oꝑtet reciꝑe doctrinam.Tercio. ſi ineſſet nob̓ a natura tunc qͥlibetſemꝑ eſſet logicus nec vnqͣꝫ poſſet ignorare.vl̓ obliuiſci ſequela ꝓbat̉. qꝛ dicit ph̓s in ethicis illa inſunt a natura aſueſcut ad oppoſitū vt lapis natural̓r mouetur deorſuꝫ nuquā aſueſcit ad oppoſitū. Ineſt tn̄ nobis logica artificial̓ ẜm imꝑfectū et aptitudinale. Qd̓ ſic on̄dit qꝛ nihil pōt educi de aliquoniſi pͥus aliquē modū fuerit in eo ſꝫ logica educitur intellectu poſſibili aliquē modūfuit in eo. Icd̓o ꝓbat alberthus ſic qꝛ exqͣ q eſt intellectiuꝰ intellectū ꝯpoſitiuꝰ vniꝰ alio diuiſiuus vniꝰ ab alio efficit̉ āmiratiuus eoꝝ que cōponit vel diuidit ꝓpter āmirationē ſuſpēdit̉ ad inqͥſitōem eoꝝ de qͥbꝰ ammirat̉ qꝛ dicit ph̓s pͥmo metha. ꝓpt̓ āmirariinceptū ē ph̓ari inqͥſitōeꝫ ꝯꝑat vnū alteri.ꝯꝑatōem vniꝰ ad alterū deducit̉ de eo qd̓ ētum ad ignoti noticiā ſic qd̓dāmō natu eſt argumētatiuꝰ et logica incipit a natura ꝑficit̉ artē ſiue ſtudiū. exercitiū accipitcōplementū ſicut dicit victorinꝰ hoc oēsartes a natura ſunt ꝓfecte ſic ars ymitat̉ naturā et ad actū deducit qd̓ natura inchoauit. Ad primū dicendū ẜm dn̄m alberhū ca. i.de ancedentibꝰ logicā homerꝰ diſtinguit triplex genus hoīm. Primo ſunt qͥdam homīeseleuati ingenij qͣſi a natura ſunt ꝑfecti vigore ſui intellectualis lumīs p̄n̄t qͣſi oīa ſeintelligere tales hn̄t excellente doctorētem illumīat. vt dicit Alphora. Alij ſunt exſuis ꝓprijs naturalibus pn̄t omīa intelligere ſed a doctoribus magiſtris ml̓ta diſcutin qͥbus doctrinā et artē ꝑficitur qd̓ inchoa eſt a natura. Tercij ſunt deficiētes in vtroqꝫ .ſ. nec ex naͣlibꝰ ſufficiūt omīa apphēderenec etiā a magr̄is diſcē vt dic̄ Al. de intellectu intelligibili venit aliqn̄ ex vicio ꝯplexionis ſicut in mulieribꝰ ſunt laxe carnis cutis. aliqn̄ venit ex longa ꝯſuetudīe attollēdo ſe vltra ſenſibiliū acceptōeꝫ ſicut ſunt ydeote. Etiā illi longo tꝑe ſtuduerūt circa ꝑticularia actꝰ hūanos ſicut ſtudēt hy legibꝰ intendūt et de illis cās rōnes non q̄rūt inabi