Druckschrift 
Summa casuum conscientiae
Seite
136r
Einzelbild herunterladen
 

non eſt adeo purum ſicut verum: nechabet omnino eaſdem proprietates:ſicut proprietatem letificandi: aut ꝙvaleat contra certas infirmitates ⁊ huiuſmodi. Si autem per alchimiaꝫ ficret verum aurum: non eſſet illicitumvendere pro vero: quia nihil prohibetartem vti aliquibus naturalibus cauſis ad producendos naturales ⁊ veros effectus. vt dicit augu. i. li. de tri.Uide de hoc pa. in. c. ex tuaruꝫ de ſor.vbi ẜm oldra. concludit ꝙ ſcientia alchimie non eſt prohibita ⁊ dicit ꝙ inhoc vna ſpecies non tranimutatur inaliam diuerſam. cū omnia metalla procedant ex eodem fonte ⁊ vno principio. vꝫ ex ſulphure ⁊ argento viuo. ſꝫvbi eſt melior influentia aſtroruꝫ. ibiproducitur metallum precioſius vndeper influentiaꝫ aſtrorum ⁊ cū lapidibus ⁊ cū herbis ꝗbꝰ inſunt multe viriutes pōt naturaliter vna ſpecies metalli ꝯuerti in aliam magis p̄cioſam.15 Et circa defectū menſure querituran excuſentur tabernarij dantes menſuras vini diminutas ſcilꝫ vſqꝫ ad collū dolij vel alterius mēiure cū hoc ſitde more tabernarioꝝ. ℟. arch .ſ. dicitꝙ nō excuſantur: qꝛ emētes decipiuntur: cum intendant recipere plenā mēſurā ⁊ ꝯtra volūtatem ipſorū diminuitur. Nec cōſuetudo excuſat que dicenda ē corruptella niſi hoc faciant. vt ſerueni indēnes. vel cum aliquo lucro ⁊irationalibi. vt qꝛ alias nō lucrarēturſi plenas mēſuras darent: qꝛ. oporterꝫprecium augere in quo non inuenirētemptores vel paucos. Sed verte caſū:quid de mulieribus que ẜm morē patrie dant lanam vel linum ad nēdumvel fillan̄. ⁊ cōputant filatum ad rationem .xiij. vnciarū ꝓ lib̓. quando hocſcit qui laborat illa filando. ſi non ſoluit de. xiij. vncijs niſi pro vna libra. ℟.qui. sͣ. ꝙ proprie hic non eſt fraus: qꝛnon decipitur cum ſciat ſic debere ſolui. ⁊ ſic ītelligit̉ pactū cū a pͥncipio ſibibatur opus. Scienti .n. ⁊ conſentientia ſit iniuria. qͣꝫuis turpis videat̉ mos.136 Circa defectū qͣlitatis querit quid 1 Gſiquis vendat equum ⁊ poſt paucosdies morit̉. an vendens teneatur reſtifuere preciū. ℟. Panor. in. c. iniuſtū. dererum permū. poſt Ci. dicit ꝙ aut morbus notus erat vtriqꝫ: ⁊ non competitaliquod remedium qꝛ ſcienti ⁊cͣ. autvterqꝫ ignorabat. ⁊ tunc aut emptornon fuiſſet alias empturus ⁊ competitactio redhibitoria. Si ꝟo alias emiſſet⁊ tunc competit actio quanti minorisnon autem ad totū damnum. aut ſciebat alter tantum Et ſi emptor ſibi imputetur ratione predicta. Si venditortenetur ad oē intereſſe quod inde paſſus eſt emptor. non ſolum ad preciū vtin. l. iulianus. ff. de ac. em. niſi interueniſſet pactum. vt non teneretur. Sed quid ſi emptor fuit minus di 17ligens. ℟. Ci. ꝙ nihilominus teneturvenditor. qꝛ licet emptor fuiſſet in quadam culpa vel negligentia: tamen venditor fuit in dolo: qꝛ nō patefecit vicium: ⁊ dolus preponderat culpe. vt inl. item ſi obſtetrix. ff. ad. l. acqui. Ioan.an. poſt alios dicit ꝙ ſi equus venditus. jͣ. triduum moritur: ⁊ reperitrhēre cor marcidū. p̄ſumendum eſt illūmorbuꝫ tempore venditionis habuitſe ⁊ hoc preſumitur ex paruitate tꝑis.De eo aūt qui vendit equum ꝓ morboſo ⁊ vmbroſo. ⁊ alijs defectibus. vide. sͣ. arbiter. §. vi. Quero de qōne quotidiana. vēdi­ 13di tibi fundū expreſſis confinibus ⁊ d̓clarata mēſura terre. puta dixi ꝙ eratduorum modiorum. nūc aūt reperiturin maiori quantitate an id quod pluseſt cedat venditori vel emptori. oldra.ꝯcludit̉ ꝙ qn̄qꝫ loquēs vtit̉ terminisdenotantibus certū numerū vel menſuram ⁊ agit ad ſuplementuꝫ qn̄ .ſ. exprimit conceptū ſuū. incipiendo a numero vel menſura. qn̄qꝫ vtitur terminis denotātibus ſpeciē ſeu corpus. licꝫadijciat certum numerū vel menſuraꝫ⁊ tunc illud quod eſt plus cedit ēptoriqꝛ hoc caſu numerus. vel menſura videtur adiunctus loco demōſtratōnisii s