Primus
¶ Auitii Manlii Torqͣti Seuerini Boetii Ordinarii Patricii viri excōſulis de cōſolatōe philoſophie liber primꝰ incipit.Metrum primum.Armina qui quondam ſtudioflorente peregi:Flebilis heu meſtos cogor inire modos.Armina qui quōdā. pn̄s liber boetij prīa ſuidiuiſione diuidit̉ in ꝗnqꝫ ꝑtes ẜm ꝙ ponitquinqꝫ libros ꝑtiales quos continet. In prīocōquerit̉ ſe miſeriis ſubiectū. In ſcd̓o ponitremedia ꝯſolatiua. In tertio determīat de v̓afelicitate in quo ſit ſita ⁊ quō ad eā ꝑueniat̉. In qͣrto mouet quaſdā qōnes ipſi ph̓ie. In quinto determinat de caſu ⁊ prouidētia diuina. Primꝰ liber incipit hic. CarminaSecūdus liber incipit. ibi Poſt hec pauliſꝑ. Tertiꝰ ibiIam cantū illa finiuerat: Quartus ibi. Hec cum ph̓ia.Quintus ibi. Dixerat orationiſqꝫ curſū. Quid ⁊ de quoagat̉ in quolibet libro patebit loco ſuo. Primus liberdiuidit̉. in. i3. ꝑtes quia huius primi libri ſunt ſeptem metra et ſex proſe. que ꝑtes patebūt: que aūt ſit materia ⁊ intentio cuiuſlibet ꝑtis ſimiliter patebit. ¶ Notandū auteꝫꝙ primū metꝝ huiꝰ primi libri vocat̉ elegiacū. Eſt āt meꝝ elegiacū: quod cōſtat ex vno verſu exametro .i. ſex pedū⁊ alio penthametro .i. ꝗnqꝫ pedū. Et dr̄ elegiacū ab eleysqd̓ eſt miſeria: elegia enī eſt miſeria. Metꝝ enim elegiacūinuentū fuit ꝓ deſcribēda miſeria. qͣꝫuis eo hodie aliquivtūt̉ ad alia deſcribēda. vn̄ oratiꝰ. vſibus imꝑariter in cūctis querimoniā primū. Poſt hec incluſa ē voci ſententia compos. Ꝙuis aūt fuerit primꝰ adinuētor talis metri elegiaci dubitat̉. vnde oratiꝰ. Quis tā exiguos eleyosemiſerit auctor. Grāmatici certāt ⁊ adhuc ſub iudice liſēEt diuidit̉ hoc primū metrū in qͣtuor ꝑtes. Prīo boetiꝰdeplangit ſtatū ſue miſerie ex ꝑte ꝑmutatiōis ſtudii. ſcd̓oex ꝑte defectus corꝑalis. tertio ex ꝑte prolōgatiōis vite miſerabilis. quarto apoſtrophat cōtra ſuos amicos. ſecūdaibi Gl̓ia felicis. tertia ꝑs ibi. Mors hoīum felix. qͣrta ibi.ꝗd me felicē. Prīo facit. qd̓ dictū ē. ſecūdo approbat dictū ſuū ibi. Ecce mihi lacere. dicit prīo. Ego boetiꝰ: quiquondā. tꝑe ꝓſꝑitatis. ſtudio meo florēte peregi .i. cōpoſui. carmina. ſupple delectabilia ⁊ iocūda. nūc. tꝑe aduerſitatis. flebilis .i. dignꝰ vt defleā. Uel flebilis .i. triſtis. cogor inire .i. īchoare meſtos modos .i. triſtia metra d̓ meamiẜia. ¶ Notādū ſicut dictū fuit prius. boetiꝰ vtit̉ in hoclibro tā ꝓſa qͣꝫ metro. metro qꝛ talis modꝰ ſcribēdi magiſfuit cōueniēs ſue materie. ſicut enī potio curatiua q̄ amara ē delectabilius ſumit̉ ſi fuerit aliqua dulcedine ꝑmixtaſic rōnes ph̓ie in proſa tradite libētiꝰ a boetio ſuſcipiūt̉ ſifuerint iocūditate metri dulcorate. Et iō boetiꝰ nunc vtit̉metro nūc proſa qꝛ alternatis vti d̓lectabiliꝰ ē. Un̄ auctorpoetrie. Quod ſapit inſipidū vitioſa frequētia reddit. Itēnota ꝙ boetius potiꝰ incipit librū ſuū a metro qͣꝫ a ꝓſaqꝛ modus ſcribēdi metricꝰ magis fuit vſitatus apd̓ antiquos qͣꝫ proſaicus. Uel ideo qꝛ metꝝ eſt delectabilius ꝓſa. vt ergo magis alliciat audiētes ad ſuū libꝝ: iō in principio libri ſui vtit̉ metro. Itē nota circa littera. ꝙ carminavno modo dicūt̉ ſcripta metrica certis pedibꝰ mēſurata.Alio modo dicuntur quecūqꝫ dicta vel ſcripta ēt ꝓſaicaq̄ ſūt de re d̓lectabili: boetiꝰ aūt florente ſtudio cōpoſuit vtpl̓imū carmīa ꝓſaica de re delectabili. Edidit enī quedācarmīa ph̓ica. q̄dā logicalia. q̄dā theologicalia ſicut patꝫreſpiciēti eius diuerſos libros. Tempore aūt aduerſitatiscogebat̉. boetiꝰ ad cōponēdū carmina metrica triſtia.¶ Itē nota ſtudiū ē vehemēs applicatio anī ad aliꝗd agendū cum bona volūtate. dico cū bona volūtate. qꝛ ī mali-
uolā aīam nō ītrabit ſapientia hec Salomon. Et ꝑfectiodiſcipuli in tribꝰ cōſiſtit. ex boetio de diſciplina ſcolariuꝫin attētiōe. docilitate. ⁊ bēiuolētia. homini enī nolenti ſciētiam ⁊ vt oportet ſtudenti īpoſſibilis ē poſſeſſio boni. euſtratius prīo ethicoꝝ. ¶ Itē nota ꝙ duplex eſt ſtudiū florens. ⁊ aridum. ad ſtudiū florens tria exigūt̉. Primo reꝗritur iuuētus. quia iuuenes ꝑſpicatiores ſunt ſenibus. ſe.nes aūt magis ſunt immēores. Secūdo requirit̉ habitusneceſſariorū. quia natura per ſe non eſt ſufficiens ad ſpeculādū. ſed oportet neceſſaria exiſtere. ex quarto ethi. Tertio reꝗrit̉ animi tranꝗllitas. que cōtingit per ſedationempaſſionū. qꝛ aīa in ꝗete ⁊ reſidentia ſit prudēs. 7. phiſicoꝝUbi enī paſſiones dn̄ant̉: ibi ītellectꝰ obſcurat̉. Ideo boetiꝰ in fine hꝰ primi libri hortādo nos ad fugā ꝑaſſionū dic̄Gaudia pelle. pelle tīore. Spemqꝫ fugato. nec dolor adſit Nubila mēs ē. vinctaqꝫ frenis. Hec vbi regnāt. Studiū autē aridū ē. ad qd̓ cōcurrūt oppoſite cōditiōes .ſ. ſenectus. neceſſarioꝝ defectus: ⁊ aī ꝑturbatio. ¶ Nota ꝙverſus de miſeria dicūtur meſti modi. dicūtur enī modia modulando qꝛ pedibꝰ modulant̉. ⁊ dicūt̉ meſti rōne materie quia ſunt de triſti materia ſcilicet aduerſitatis.¶ Nota ꝙ in primis duobꝰ verſibꝰ notat̉ antitheſis .i. cōtrapoſitio. dicit̉ enī ī prīo verſu quondā ꝑegi. cui ꝯͣriat̉ inſecūdo verſu cogor inire .i. inchoare. Itē dicit̉ in prīo verſu florente ſtudio. cui ꝯͣriat̉ in ſecūdo flebilis. Itē dicit̉ inprimo verſu. carmina ſupple iocūda. cui ꝯͣriat̉ in ſecūdomeſtos modos. ¶ Itē notādū ꝙ boetiꝰ rōnabiliter deplāgit ſtatum ſuū ex ꝑte ꝑmutatiōis ſtudii ph̓ici qd̓ verſū fuitin ſtudiū poeticū. quo nunc cogebat̉ vti. Propoſuit enimBoctiꝰ dolorē ſuū metrice cōſcribere ⁊ nō ph̓ice ꝯſolari.Nā ſtudiū ph̓icū eſt ſtudiū veritatis. qꝛ ſcd̓o metaphi. vocari ph̓iam ſcīam veritatis recte ſe hꝫ. ſtudiū aūt poeticū ēſtudiū falſitatis. Nā ex ꝓhemio metaphiſice. ẜm prouerbiū mentiunt̉ multa poete. Item per ſtudiū ph̓icū acquiritur beatitudo. ex. io. ethic oꝝ. Per ſtudiū autē poeticūfalſitatis certitudo. ex. 2. metaphiſicę.¶ Ecce mihi lacere dictant ſcribenda camene:Et veris elegi fletibus ora rigant.¶ Ecce mihi lacere dictant ſcriben ⁊c. Hic Boetiꝰ approbat dictū ſuum. dixit enī ꝙ cogat̉ inire meſtos modos. h̓ipſe probat. Secūdo reſpondet queſtioni ibi. has ſaltem.Primo dicit. Bene vixi ꝙ cogor inire meſtos modos. ecce demonſtratio huius ad ſenſum. Nā camene. ideſt muſe poetice. lacere .i. lacerātes mētes hoīum. ille dictāt mihi dicta ſcribēda. ſupple carmina metrica. ⁊ elegi ideſt verſus miſerie quos muſe mihi dictant. illi inqͣꝫ elegi rigātideſt humectant ora .i. faciem meā veris fletibꝰ. ¶ Notandū ꝙ ẜm poetas. 9. ſingunt̉ fuiſſe muſe in monte Eliconeiuxta fontē caballinū. de quo fonte loquit̉. ꝑſius in prīciꝑio libri ſui dicēs. Fonte caballino ⁊c̄. que muſe fingunturpoetis miniſtraſſe ſcīam cōponēdi carmina metrica. ⁊ iſtemuſe poetice vocabant̉ camene: quaſi canētes amene eoꝙ multū delectant hoīes rōne metri. ¶ Nota ꝙ ille muſe poetice dicūt̉ lacere actiue. qꝛ lacerant .i. diſtrahūt mētes hominū ſubijciētes ipſas diuerſis paſſionibꝰ nūc paſſioni amoris. nūc doloris ſicut patꝫ ꝑ Ouidiuꝫ de amoretractantem. ⁊ ꝑ alios poetas. vel dicūtur lacere paſſiue rōne poematū ſuoꝝ q̄ poemata dicūtur lacera: qꝛ nō ſūt firmitate ⁊ rōne ſtabilita. vbi notādū ꝙ q̄dā carmīa dicūt̉ integra: quedā lacera. Integra ſunt carmīa ph̓ica nulla falſitate ꝑmixta: ſꝫ firmitate rationū ſtabilita ⁊ aīum firmāt.Lacera ſunt carmina poetica q̄ nō īſtruūt hoīeꝫ nec cōſolātur: ſed lacerant .i. diſtrahūt mētes hominū nūc reducendo homini ad memoriā voluptates: nūc dolorē nūc aliaspaſſiones. ¶ Item notandū verſus elegi principaliter inuēti fuerūt. propter miſeriā deſcribēdāt. ⁊ qꝛ hos verſusmuſe dictabant Boetio. ꝑ quos boetiꝰ magis ſuam miſeriā reduxit ad memoriā qͣꝫ ꝑ eos cōſolaret̉: iō elegi erantcā ipſi Boetio veri fletus. ¶ Itē notādū. duplex eſt fletusadulatoriꝰ ⁊ verꝰ Adulatorius ꝗ ē fictus qualis eſt fletus