Sextum
Poſtqͣꝫ Boetiꝰ in precedētibus poſuit normā atqꝫ modum magiſtros ipſos regulantes. tam quo ad ſe qua quoad diſcipulos ſuos. ⁊ hoc tam in moribꝰ quā in ſcientiarūadminiſtratiōe. Hic conſequēter ponit modum atqꝫ normā magiſtros regulantes in cōparatiōe ad alios a diſcipulis: Et diuidit̉ hec pars in duas ꝑtes ẜm duo documēta que ponit. ſecūda ibi. Zꝫ āt in ⁊c. Prīa ī duas. naꝫprio pocumētū ponit. ſcd̓o cām ſubiūgit. tertio exēplo corroborat. ſcd̓a ibi. Ne qͣſi. tertia ibi. Maronis ſaltꝰ. Et legēdo hoc totū vſqꝫ in ſcd̓m documētū dicit. prīo cū magiſtro placuerit viſitare loca deliciarū ob īpulſum feſtiui tēporis. diſcretio docentis habeat ſꝑ ſecū nobiliores ſui cetꝰ .ſ. ſuoꝝ ſcolariū atqꝫ etiā eminētiores forma. forma .n.eminēs corꝑis aī ēt excellētiā cōiter repn̄tare ꝑhibet̉. Etiō fiat ne magr̄ ipſe a multis videat̉ eē deſtitutꝰ ſolatio .i.ſolamīe vel ēt iō ne excitetur .i. ꝯmoueatur ī ꝑiculū veh.n. hoī ſoli qm̄ cū ceciderit nō hēbit ſubleuantē. Et malaqexin̄ pn̄t euenire ſi p̄dicta non obſeruentur exemplo on̄dēſdicit. Saltꝰ .n. i. trāſitꝰ ſolitarius. Maronis forte Uirgiliū dicit vl̓ alteꝝ. idoluit .i. valde doluit priuari .i. deſtituicetu .ſ. ſocietate feliciū ſcolariū. forte malū qd̓dā ex ſolitario ſuo tranſitu Maroni euenit: quod quale fuerit Boe.tamen hic non expreſſit.¶ Licet aūt in ſcolis rigidꝰ exiſtere debeat tamēin greſſu ſalutando deuotuſ permaneat in ſermone iucundus tranſmigrantibus: comes alludentibus fidelis āmonitū cōmorantibꝰ: caſtitate cautus affinibus. ne ſuſpirantis naſi fetorem ſi quisaffuerit: amicabilis ebibat affinitas.C Licet aūt ⁊c. Hoc ē ſcd̓ꝫ docummētū quo magiſtros informat qual̓r ſe erga alios a ſcolaribꝰ ſuis gerere debeāt.Et dicit magiſter ip̄e ſcolariū lꝫ debeat eē rigidus in ſcol.ſubaudi quē admodū ſuꝑiꝰ in eodē capi. exp̄ſſum ē vbi dicebat̉ rigidꝰ ⁊c. tn̄ magiſter dꝫ eē deuotꝰ in greſſu .i. trāſitu ſuo corā ppl̓o. ⁊ hoc dico ſalutādo quēlꝫ ẜm cōditiōesſuas. dꝫ ēt eſſe trāſmigrātibꝰ .i. eū pretereūtibꝰ iucūdꝰ ẜmone. atqꝫ colludētibꝰ .i. ſibi ꝯgruētibꝰ comes ⁊ ſociꝰ. ſitqꝫꝯmorātibꝰ .i. ſecū hītantibꝰ fidel̓ admonitu .i. admōitioneſalubri. atqꝫ ēt ſit affinibꝰ .i. vicinis cautꝰ .i. aſtutꝰ caſtitate .i. ī caſtitate: qͣſi dicere velit. ſi nō caſte viuere poſſit corā vicinis faciat tn̄ vt ſi ꝗd ſiniſtrū egerit vicinis nō īnoteſcat vt qd̓ caſte fieri neqͣat ſaltē caute exequetur: ⁊ hꝰ cāmſubdēs iꝗt. Et hoc iō vt dictū ē fieri dꝫ ne affinitas amicabil̓ .i. amica vicinitas ebibat .i. ſubtrahat fetorē ſuſpirātisnaſi. q. d. vt īmediate sͣ ſupletū ē. ⁊ metaphorica locutō ē¶ Extrema pn̄tis voluminis extat compilatio demagiſtrātibꝰ quos liberalibꝰ nouerca diſciplinisegeſtas fines cōpulerit inuadere alienas. Et deillis quos natal̓ patrie reuocat dulcedo aliquidſub compendio dicamus.¶ Extrema pn̄tis. ⁊c. Hec ē ſcd̓a ꝑs prīcipal̓ hꝰ vltimi capituli. In qua poſtqͣꝫ boe. determiauit ⁊ poſuit diuerſā magiſtroꝝ diuiſionē ⁊ moreſ eoꝝ ꝗ ī locis ſtudioꝝ prīcipaliorihꝰ .ſ. athenis ⁊ rome hītāt documētis regl̓auit. hic mō inhac ſcd̓a prīcipali ꝑte hꝰ capl̓i vult oſtēdere quō ſe dn̄t habere illi ꝗ hn̄t curā regēdi ſcolas in caſtris vel in villis p̄fata loca ſtudioꝝ circūiacētibꝰ pauꝑtate ꝯclufi. Et diuiditur hec ꝑs in duas partes. In prīa ꝑte p̄mittit intētū ſuūIn ſecūda ip̄m ꝓſeꝗt̉. ibi. Cū ob egeſtatis cām. Et dicit.extrema .i. vltima cōpilatio pn̄tis volumīs extat .i. eſt vtdicamꝰ ſub ꝯpēdio .i. ſub breuitate de magiſtrātibꝰ illisquos egeſtas .i. pauꝑtas exiſtēs nouerca .i. ꝯͣria ⁊ inimicaliberalibꝰ diſciplinis ꝯpulit inuadere fines .i. regiōes alienas ⁊ ſil̓r de his quos dulcedo natal̓ patrie reuocauit ſubaudi vt ibidē cōmorarēt̉: ⁊ de his in tertia ꝑte prīcipali.¶ Notādū circa hͦ qd̓ dicit liberalibꝰ diſciplinis ꝑ has li
berales diſciplinas. vii. artes liberales ītelligit. liberalesqͣꝫ qm̄ ab alijs illiberalibꝰ ꝓrſus ſunt diſtīcte ipſe nēꝑead aīaꝫ: ille vero ad corpꝰ ordināt̉. liberales e̓t qꝛ ẜm eashō ꝑ ſe diſponit̉ ẜꝫ ītellectū ad optimū finē veluti vſū vittutū moraliū ⁊ intellectualiū vel ad ꝑfecte felicitatis vſūque eſt ſpeculatiua. qui autē talia cōſiderant naturaliter liberi ſunt ⁊ nō ſeruiles cū intellectu vigeant. ideo recte artes ille liberales dicte ſunt. et rurſū liberales quia liberoſexpeditos et exercitatos animos requirunt eo ꝙ ſubtiliterde rerū cauſis diſputant ⁊ de illis plerūqꝫ que a ſenſu remota ſunt. Et inſuper liberales ideo qꝛ antiquitus tantūmodo liberi .i. nobiles et ingenui in eis ſtudere conſueuerūt. Plebei vero in mechanicis ob peritiam operandi q̄quidē peritia et opus plus plebeis cugruit. Ocium vero etſtudiū nobilibus ẜm hugonē. Itē finis incerti generis .i.terminus et a funis dicit̉. quia agroꝝ fines funiculis ſūtdiuiſi. Unde propheta funes ceciderūt mihi in p̄clariſ: Etdicit̉ finis terminꝰ ꝯſumatō. mors. patria. vn̄ Eſt finis patria mors cōſumatio meta. et cōiter incerti generis ē autmaſculini aut feminini.¶ Cum ob egeſtatis cām repellende lucri queratus odorē dulciſſimū: conſideranduꝫ eſt vt ſaluomagiſtratus honore parcitati quātū q̄at inſiſtat:veſtibus mediocribus inhiat. ⁊ ſcolarium regimini precipue indulgeat.¶ Cū aūt ob egeſtatis cauſam etc. Poſtqͣꝫ Boetiꝰ ītentūſuum premiſerat. hic ipſum modo proſequit̉. Et duo facitNā prīo Boetius oſtendit qualiter magiſtri ipſi exiſtentes extra patriā ſuam et in locis ſupradictis vel de propevel de longe adiacentibus ſe regere debeant erga ſcholares. ſecundo qualiter erga alios a ſcolaribꝰ ibi. Cum aūtcena. Prima adhuc in duas primo facit quod dictū eſtquo ad ſe. ſecundo quo ad vicedoctorē. ibi. Aduertēdum.Prima adhuc in duas. primo enim ponit documenta generalia. ſecundo ſpecialia documēta ſubiūgit. ibi. Pueriſqꝫ et dicit primo cum quis magiſtroꝝ ob cauſam repellende egeſtatis. id eſt egeſtate ipſa cogente querat odoremdulciſſimum lucri. ſubaudi ī ꝑtibꝰ alienis. tūc cōſiderandum eſt vt magiſtratꝰ ipſe infiſtat. ideſt intendat qͣꝫtū queat .i. poterit parcitati. ⁊ hoc honore dico ſaluo. qꝫ ꝓ et cōſideret etiā vt ihiat veſtibꝰ mediocribꝰ. ſubaudi tamē honore magiſtrali dignis iuxta premiſſa p̄cepta. atqꝫ indulgeatideſt intendat precipue regimī ſcolariū. ¶ Nota qm̄ oīa hͦgnaͣlia p̄cepta in ſuꝑioribꝰ eodē capl̓o qͣſi deducta ſūt. vꝫmagiſtri ꝑcitas: veſtimētoꝝ honeſtas: atqꝫ iuxta ſcolares debita attentio. iō de eis hic denuo ꝑtractare ſuꝑfluūforet. quare ibi videas. Itē queo quis quiui quītū. quire.ideſt poſſe. et componitur cum nō: et dicit̉ nequeo.¶ Pueriſqꝫ prio prebeat vultū benignū: parentibuſqꝫ eoꝝ benigniorē affatum. docendiqꝫ aditum ſpōdeat benigniſſimū. vt ſic nō ſolum puerorū corda ꝑmolliat: verū ēt parētū pecuniam extrahat famāqꝫ efferat: ſcole v̓o iura regaliter defendet: ordine docendi prius edocto putatur.¶ Pueriſqꝫ vultū prīo. In hac parte pꝰ documēta generalia documēta ſpecialia ponit. Et diuidit̉. nā prīo docet q̄mō magiſter ſe habebit erga ſcolares correctiōi ſubditosſecūdo quō circa alios ibi. Cū aūt habuerit. etc. Itē prīoon̄dit quō ſe habeat corā nouellis et ꝑuis. ſcd̓o qūo corāadultis. ibi. Eiſdēqꝫ aliqͣꝫtulū adultis etc. Et ꝑº dic̄ ꝙ cūmagiſter in alienis ꝑtibꝰ curā regimīs ſuſceperit. dꝫ p̄bereprīo et prīcipal̓r pueris ſupple informādis. vultū bēignū.parētibꝰ āt eoꝝ affatum benigniorē. atqꝫ ſuadeat .i. promittat tā ꝑueris qͣꝫ parētibꝰ aditū .i. ītroitū docēdi benigniſſimū. et hoc iō vt n̄ ſolū ꝑmolliat .i. mollificꝫ atqꝫ moliēdo ad ſe attrahat corda pueroꝝ verū ꝓ ſꝫ extrahat et pe