Capitulum
cūiā ꝑentū ſupple qͦ neceſſiiati ſue mederi valeat. atqꝫ efferat .i. deportet fama. ſupple redolētē ex hͦ .i. ex hac ſua benignitate. Sil̓r āt cū hͦ oīa gerūt̉ defēdat nihilominus regaliter .i. viriliter iura ſcole. ⁊ hoc ordine .i. mō docēdi edocto .i. demōſtrato priꝰ .i. in prioribꝰ. ¶ Notādū lꝫ magiſtroꝝ benignitas tā erga diſcipulos qͣꝫ eoꝝ parētes maximū p̄ſtet attētiōis atqꝫ bēiuolētie diſcipuloꝝ incrementūvti colligit̉ ex canone hoc hꝫ xxvi. di. ⁊ ſil̓r decretali hūilis de maio. ⁊ obe. tn̄ tal̓ benignitas ſic moderari dꝫ ꝙ exh̓ regēdi auctoritas nō frāgat̉: qꝛ ꝓut dicit Aug. in canone qn̄. lxxxvi. di. dū nimiū ẜuat̉ huilitas regēdi frāgit̉ auctoritas. Et in̄ bn̄ Boe. pꝰ benignitatis admonitionemſubiecit. ſcole vero iura ⁊c. q. d. cū hec gerunt̉ nihilominꝰſcole iura manu teneant̉. Et hec de nouellis dicta ſūt.¶ Eiſdē etiā aliquātulum adultis rigiduꝫ ſe exhibeat: ipſoꝝqꝫ ora ad recte loqͥndū cōponat: digitoſqꝫ ad ſcribēdū conſtrīgat: ad legendum oīnocōformet rigore iuſticie cōmittāte: vt ſic nō ſolū īdoctrina: verumētiam in facētia cōueniat. Ludēdiqꝫ ſpatium tempeſtiue cōcedat: docendiqꝫ beneficia nullo caſu ſubtrahat.¶ Eiſdēqꝫ aliquātulū adultis. In hac ꝑte boe. on̄dit qūomagiſter ſe hr̄e dꝫ erga diſcipulos iā adultos. Et duo facit nā prīo facit qd̓ dictū ē circa adultos dociles. ſecūdocirca rebelles ibi. Si v̓o. Et dicit ꝙ ſi magiſter hūerit diſcipulos iā pene adultos: tūc exhibeat ſe eiſdē adultis rigidum quemadmodum de rigore ſupra doctū ē. atqꝫ cōponat .i. ordīet ora eorū .ſ. adultoꝝ ad loquēdū recte .i. ꝯgrueqͦ ad grāmaticā ⁊ ornate quo ad rhetoricā. atqꝫ ꝯſtrīgat.i. diſpōat digitos eoꝝ ad ſcribēdū. atqꝫ ꝯformet eos oīoad legēdū. ⁊ hoc dico cōcomitāte rigore iuſtitie .ſ. ſcolaſtice. Et rōnē qꝛ oīa hec ſic fieri debeat ⁊ ſpāl̓r huiꝰ cū dicitrigore iuſtitie ⁊c. ſubiūgit dicē̓s. h̓ iō fieri dn̄t vt ſcolaresipſi ꝓficiātᶠ nō ſolū ī doctrīa ſꝫ ēt ī facetia hͦ ē morib atqꝫ v̓tutibus. Et ſubdit. Magiſter ēt ꝯcedat tēpeſtiue .i. tē.pore debito ſcolaribꝰ ſpaciū ludēdi atqꝫ ſic vt nullo mōeis abſtrahat bn̄ficiū docēdi. ¶ Nota nō ſolū ſcolares ip̄iī doctrinis ⁊ diſciplinis erudiēdi ſūt ſꝫ qͣꝫ in facetis mori.bꝰ atqꝫ v̓tutibꝰ ſūmis niſibꝰ īſtruēdi: qm̄ ſi ſolū ī doctrinisꝓficiāt ⁊ moribꝰ deficiāt. certe nullo mō ꝓfeciſſe dicūt̉. ꝙn. ꝓficit ī ſciētiis atqꝫ deficit ī moribꝰ plꝰ defeciſſe qͣꝫ ꝓfeciſſe ꝑhibet̉. qꝛ Pau. apl̓s ad eph̓. vi. iꝗt. Educate illos.ſ. iuuenes ī diſciplina. ⁊ adiūxit. ⁊ correctiōe dn̄i. ⁊ Gre. 7.regiſtri ſui. Peto īꝗt vt ꝑuulos q̄s doces moribꝰ erudiaſ⁊cͣ. ⁊ illd̓ aꝑte īſinuās boe. di. Rigore iuſtitie comitāte ⁊c.¶ Si v̓o cōtumacē ſuꝑbūqꝫ īuenerit: dulciter caſtiget: exēplaqꝫ moꝝ ꝓpōat ꝗbꝰ reprimat̉. alioꝗnparētū aſſenſu virgis affliget̉ vt ſic ad vnguē caſtigatꝰ euadat ne deſperatꝰ ī ignominiā cadat.¶ Si vero cōtumace̓ ſuꝑ. ⁊c. Hic on̄dit boe. quō magiſterſe hr̄e dꝫ circa rebelles ⁊ dicit ꝙ ſi magiſter inueniat quē.i. aliquē cōtumace̓ vel ſuꝑbū ip̄m dulciter caſtiget. hoc ēverbis dulcibꝰ et exortabilibꝰ ad bonū corrigat atqꝫ īcrepet. ipſiqꝫ exēpla ꝓponat ꝗbꝰ a ſua cōtūacia atqꝫ ſuꝑbiareprīat̉. ꝙ ſi nullo mō v̓bis ac monitis caritatis et dulcibus ſil̓r ī exēplis: mīme corrigi valeat. affligat̉ .i. corripiatur v̓gis et verberibꝰ. et hoc dico fiat cū aſſenſu parētū. etrōnē ſubdēs īꝗt. vt ſic ſupple ille ꝯtumax euadat caſtigatad vngue̓ .i. ad ꝑfectōꝫ ne cadat oīno in ignominiā .i. infamiā qͣſi deſꝑatꝰ. ¶ Notādū ꝙ magiſter circa ꝯtūaces diſcipulos more prudētis medici vti dꝫ. Medicꝰ .n. ī curādiſmorbis prīo medicinas mīſtrat faciles ne patiēs mediciarū fortiū trahat̉ ī horrorē et vt ꝑ leuitatē medicaīs potiōibus ſalubribꝰ aſſueſcat. ſic quoqꝫ magr̄ prīo rebelles verbis agat dulcibꝰ vt dulcedīe correctiōis allecti a morbo rebelliōis deſiſtāt: ꝙ ſi his mīme retrahi valeā̓t acriori medicamīe ē vtēdū .ſ. virgaꝝ ceſſiōe. eligaturqꝫ h̓ potiꝰ ne ſit
vnū mēbꝝ putridū n̄ īciſū totiꝰ corꝑis īpediat ſāitatē. ſic qꝫne ſcolaris ꝯtumacis rebellio ignominie p̄beat deſꝑatōeꝫ¶ Cū autē magiſtrātis dilectio etate īfrigidatosſtatualeſqꝫ planeticos ſcolaſtici introitus habuerit ꝑticipes: ſi correctiōis lima apd̓ eos vti nequiuerit: ſenio cōfectis arridēdū eſt: ſtatualibꝰ ingemiſcēdū: planeticiſqꝫ fauoris ſimulacro eſt congaudēdū. Calamiſtratos cirris hirſutis purat:fucoqꝫ perfuſos lachrymis irrigantibus gulamperfundat. Molleſqꝫ caute eiiciat ne mētis ſuereatum commoti participent.¶ Cum autem habuerit. etc. In hac ꝑte boe. poſtqͣꝫ documēta p̄miſerat qūo magiſter ſe hr̄e dꝫ circa illos diſcipl̓oſꝗ ſūt correctiōi ſubmiſſi. hic facit idē circa eos ꝗ extra correctiōis limā pēitꝰ reponūt̉ vti ſunt ſenes ſtatuales planetici et alij. Et ponit pl̓a breuia documēta ẜm pl̓itatē et ouerſitatē oīm hoꝝ diſcipuloꝝ. et dicit cū dilectō magiſtratis hūerit etate īfrigidatos hoc ē ſenes ſtatuales .i. beſtia.les et rudes īgēio ve ꝓ vel planeticos .i. errabūdos. et hocdico oēs ſcolaſtici introitꝰ ꝑticipes. ꝗd agēdū īqͣꝫ ſi magineq̄at vti lima .i. rigore correctiōis apd̓ eos h̓ mō agēdū ēvt ſeꝗt̉. Arridēdū .n. i. fauēdū ſenio ꝯfectis .i. ſenibꝰ atqꝫīgemiſcēdū ē .i. ꝯdolēdū ꝑꝑ īgēii ruditatē ſtatualibꝰ .i. redibꝰ planeticis v̓o .i. vagabūdis ꝯgaudēdū ē ſil̓acro .i. ſimilitudinibꝰ et exēploꝝ adductionibꝰ. et ſiꝗ laſciui affuerītvt calamiſtrati fucati atqꝫ molles: tūc purat .i. caſtigꝫ viciū eoꝝ pe̓itꝰ ꝑurādo calāiſtratos exn̄tes hirſutis cirris.criſpatis capill̓: atqꝫ ꝓfūdat ꝑfuſos fuco illo colore ficlachrymis irrigātibꝰ gulā eoꝝ hoc ē tāto eos caſtiget vlachrymas ꝓuocet q̄ gulā ſuā fuco ꝑfuſam lachrymis tirgāt. Molles āt .i. laſciuos et luxurioſos eiiciat caute a cōſortio reliquoꝝ et hͦ alij ꝯmoti ſupple ſuo luxu ꝑticipēt retū .i. viciū. ſue mētis. ¶ Notādū ſicuti ſe hꝫ informatio aīformādū ſic ſe hꝫ correctio ad corrigēdū. ſꝫ alij et alij īfomādi ẜꝫ diuerſitatē moꝝ aliā et aliā reqͥrūt īformatiōem.al̓r .n. īformāt̉ capaces aliter incapaces. al̓r iuuenes. alſenes. al̓r quoqꝫ hi. al̓r quoqꝫ alij gͦ ēt ꝑ locū a ſil̓i alijalij corrigēdi aliā et aliā reꝗͥrūt correctiōem. nō .n. teneacriter neqꝫ fortes tenerrime corrigēdi ſūt. ſꝫ ꝗlibꝫ ẜm ſiꝯditiōis gradū correctōeꝫ reciꝑe dꝫ. ſenes gͦ arridēdi ſūplīe medela valeat ſuffragari. plāetici āt exēplis āmonē.ſūt vt exēploꝝ ꝯtinua maſticatiōe ad ꝗetudinē ꝯͣhāt̉. et ſireliꝗs ſua manerie ꝓut defectꝰ cuiuſlibꝫ exꝗrit diuerſitasdiuerſo medicamīe ſubueniat̉. Itē ſtatualis. rudis et a ſtatua nomē ceꝑit. ſicut enī ſtatua ſꝑ recte ſtat et difficile flecti pōt. ſic quoqꝫ rudes niſi magna adhibeat̉ īduſtria īfomari neq̄ūt. Itē planeticꝰ .i. vagabūdꝰ et errās et nomēſūpſit a planeta qd̓ errātē ſonat. A plāeta .n. plāeticus etplanctaris. Itē cirrꝰ plicatura capilloꝝ ē ī āteriori capitiꝑte. Et dicit̉ a cirrim .i. tōdere. Inde cirritus .i. crinitꝰ. vtde Eſt homo cirritus qui cirrum vertice portat.¶ Aīaduertedū ē ēt ꝙ quoꝝ erogatiōe laborioſuꝫdelinit̉ certamē: ī illis doctrīal̓ ꝯprobet̉ effectꝰ rrū nāqꝫ effectꝰ ex hibitione oꝑis declarat̉. Ordne āt ꝯpetēti viciſſiꝫ ſūt ꝯuocandi vt fideli ſcrutinio pateat quid ſubminiſtrātiū labor diurnꝰ erogauerit. Submīſtrātiū eniꝫ cure nō ſꝑ ē ꝯfidēdūqm̄ illoꝝ cupiditas fractiſ aſſibuſ plerumqꝫ ꝑmolit̓ aut ſpe defraudata tepeſcit fidelitas: aut vt videāt̉ fideles crudeſcit ptās. Sicuti vero paupetati felici miſericorditer deferēdū ē. ſic nō minuip̄ius eruditiōibꝰ attētiꝰ ē inſiſtendum.¶ Aīaduertē.