Primum

res ab eadē remouet ibi. Nōne litteralis. Et dicit. O qͦnium vtilitatis habet̉ in his .ſ. vniuerſalibꝰ ſi cognoſcāturnoticia intrinſeca .i. intranea. Poſtea errorē remouēs dicit. nōne .i. nūꝗd facultas litteralis .i. ſola vocalis doctrina ſofronici illius magiſtri eſt notanda vicio .i. reprehendēda inquā. .i. dico. q. d. doctrina illa ſofronici quoniā ſolas verboꝝ garrulitates docuit que ſophiſtā atqꝫ apparentem faciūt in hoꝝ vniuerſaliū doctrina penitus abolendaeſt atqꝫ verboꝝ vis attēdēda. ¶ Notādū prout refert artiſtoieles in multis paſſibꝰ. opinio Platōnis fuit ipſa vniuerſalia eē eſſentias ꝑ ſe exiſtētes ⁊ ab ipſis ſingularibꝰ ſeparatas ẜm eſſe. dantes tamē nomē ⁊ rōnē ipſis ſingularibus. quā quidē opinionē platōnis tanqͣꝫ erroneam atqꝫvere philoſophie diſſonam Ariſtoteles ipſe in. 7. metha.multis impugnat rōnibus quare ipſam ridiculo tenēs prīmo poſterioꝝ inquit in hūc modū. Gaudeāt genera ⁊ ſpecies. qm̄ ſi ſic fiunt ſubaudi quēadmodū ꝑlato poſuit: mōſtra ſunt. quapropter in prohemio de aīa dicit vniuerſaleſcꝫ platonicū nihil eſt aut eſt poſterius ſuis ſingularibus⁊ ad hoc propoſitū locutus ē Boe. cum dixerat q̄ ab Ariſtotele monſtra vocant̉. ſubaudi in deriſionem Platoniſ¶ Item cathegoria eſt predicamentum vel predicatio vel ſignificatio. vnde predicamenta Ariſto. cathegorie dicūt̉.¶ Noſtra quoqꝫ volumina ſtili ſcemate decoratanon ſunt omittenda.¶ Noſtraqꝫ volumina. In hac parte tangit ẜm ordinē libroꝝ in hac parte adiſcendoꝝ. Et dicit etiam volumīa noſtra .ſ. per nos facta vti eſt liber diuiſionū atqꝫ liber topicorum decorata ſcemate .i. nobilitate ſtili non ſunt omittēī poſt lectionē vniuerſaliū. q. d. qm̄ in his magnū emomentum conſiſtit. vnde ſcema ſcematis neutris generisnobilis honor dignitas corona vel ornamētū ſignificat.vnde iuuenalis. Scemata quid faciunt. ⁊cͣ.¶ Ariſtotelis quoqꝫ tota ſuccita breuitas licet voce tedioſa non tamen infructuoſa. malui eniꝫ potius fideli deſeruire tranſtationi quam arrogantie reprehendi temeritate. Quid enim Ariſtotelis lucida veritate ſerenius.¶ Ariſtotelis quoqꝫ ſuccinta. In hac parte boe. ponit tertiū ordinem librorū in hac parte adiſcendoꝝ. Et diuidit̉duas partes. nam primo facit quod dictū eſt. in ſecundaipſos libros auctoris nobilitate cōmendat ibi. Quid .n.Ariſtotelis peripatetici. Prima in duas. naꝫ primo facitquod dictū eſt. Secūdo cuidā tacite queſtiōi que ex p̄libatis elici poſſet reſpondet ibi. malui vero. Et dicit etiā breuitas. alia littera habet veritas ſuccinta: ſubaudi quoniaꝫplus ſententia qͣꝫ verbis abūdabat licet tedioſa voce .i. tediū generatiua propter duritiam tranſlationis nec tamēinfructuoſa ſubaudi ſentētiarū vbertate ſupple non ē omittenda. Ex his autem verbis poſſet quis occaſionē querendi ſumere. cur tam duro atqꝫ inculto ſtilo tanti philoſohi verba verterit ⁊ ſic equo ſcemate atqꝫ ſtili alacritate ꝙbus in greco iacet haud quaquā trāſferebat. Cui boetiuscerte malui .i. magis volui ſubaudi ego boetius deſeruirefideli trāſlationi vt ſic verbum verbo cōmutarem qͣꝫ rep̄hendi temeritate .i. preſumptiōe arrogantie .i. ſuꝑbie. indecomendat doctrinā ariſtotelis. enim pro qꝛ ꝗd eſt ſereniꝰ.i. tranꝗlliꝰ lucida veritate ariſtotelis. q. d. nihil. ¶ Notandū vti refert Laertius Ariſtoteles ꝑlatōnis diſcipulꝰplurimos libros: tum in logicis: tū in phiſicis. tuꝫ quoqin mathe. atqꝫ alijs ſcripſit vt ſic librorum numerus tricētos aſcendat: atqꝫ alibi dictū eſt ip̄m tractatꝰ mille edidiſſe quorū tamē voluminū aut tranſlatoꝝ inopia aut alia qͣda occaſione copiā oēm non habemus. ex his tamen queId nos deuenerūt ex logicis ſunt liber cathegoriarū perihermenias. priorū. analeticoꝝ. topicorum elencorū. quorū lꝫ fuerit durus īterpres: veritate tn̄ refectiſſimi exiſtūtq̄ ex re dcm̄ ē. ꝗ ab ariſtotele recedit. a ueritate recedit aue

rois. natura enim ⁊ idem inquit auerrois ingenerauit nobis viꝝ illum vt per eū ſecreta philoſophie nobis reuelarent̉ quapropter nō īmerito nature regulam ip̄m appellare phas eſt. De quo vtili ariſtotele Platōnē diuinitatisſecretariū ſepius clamitaſſe legimus cum lectorio nō affuerat. intellectus abeſt. ſurdum eſt auditorium. huiꝰ ergodoctrina nequaqͣꝫ omittenda eſt.¶ Nec dū hec gerūt̉ grāmatice fructuoſitas nullatenus eſt oblinquenda per eaꝫ enim cuiuſlibetartis cōmendabilis redditur poſſeſſio iucunda.Rhetoriceqꝫ lepos: quadriuialiuꝫ quoqꝫ honorſtudii cōꝑatiōe acquiſita pro poſſe nō debēt omitti. In his aūt ſtudii ꝓteruitas florē gna̓t: fructūqꝫ ꝑturit. ſi dubitatiōi ꝑmixta fuerit ⁊ tēpeſtiua.¶ Nec dum hec gerūt̉. In hac parte boetius pꝰ p̄dicta qd̓dā prius dictum repetit vt ip̄m p̄cedētibus addat. Et duofacit. nam primo facit quod dictū eſt. ſecūdo dubiū quoddā remouet ibi. Quadriuialium. dicit ergo cū oīa ſupradicta que logice ſunt gerūt̉ ſcꝫ. aīo. fructuoſitas grāmaticenon eſt relinquenda aliquo modo. Et rationē huius reddit dicēs. qm̄ poſſeſſio cuiuſlibet artis cōmēdabilis .i. laudabilis reddit̉ iocūda ꝑ eaꝫ. ipſa .n. vti ſuperius viſum ē.mater eſt omniū artiū ſine qua omnes alie ſcientie penitꝰobmuteſcūt. qꝫ pro ⁊ lepos rethorice .i. ornatus rhetoriceſubaudi nullatenꝰ relinquēdus eſt ratione ſupradicta. Exīde quoniam dubitari poſſet qm̄ hec oīa que mōſtrata ſūtcirca triuiales artes peragūtur: de quadriuialibus artibꝰꝗd exiſtimandū ſit. quam dubitationē ſoluens dicit. Etiāhonor .i. dignitaſ quadriuialiū artiū .ſ. ariſmetrice geometrie. aſtrologie. atqꝫ muſice acquiſitus comparatione .i.cōemptiōe ſtudii nō dꝫ omitti. Et rōnē reddēs inquit. qm̄ꝓteruitas .i. furioſa curioſitas ſtudii in his .ſ. ſcientiis mathematicis generat florem ſubaudi ſciētiarum. qꝫ pro ⁊parturit fructuꝫ. ⁊ hoc ſupꝑle ſi ſtudii huius proteruitasmixta fuerit dubitationi. quoniam dubitatio magnū ſciētie preſtat incrementū. Ex quo illud philoſophi. Dubitare autē de ſingulis nō omnino inutile eſt atqꝫ etiā ſub. florem fructūqꝫ parturit ſi fuerit tēꝑeſtiua .i. congrua tempore ſuo. quoniā ſicuti decens ⁊ in certuꝫ terminū in mathematicis protenſa occupatio magnū ſcientiarū preſtat documentum. ſic econtra in ipſis aſſiduitas execrabile inducit detrimētū. quoniā vt ſupra dictū eſt cōtinua in illis cōſideratio maxime aut ſimpliciter aut pro parte ab vſu retrahit virtutis. ¶ Notādū Plato in. 7. de republica mathematicas diſciplinas quas quadriuialium nomine cenſemus ad veri cognitionē ⁊ demonſtrationem in primisdixit eē neceſſarias. ſunt enim in primo certitudinis gradu dixitqꝫ eas eſſe tanqͣꝫ gradus ad ſuperiora cognoſcenda. his enim diſciplinis inquit in omnibus anime inſtrumentum ꝑditū: vt ſic dixerim: alijſqꝫ excecatum exercitiisexpurgat ⁊ in melius erigit̉. has Ariſtoteles methaphiſice cōnumerat ⁊ cum illa cōueniūt. vtraqꝫ enim cōſideratde quantitate ſed diſpariter. methaphiſicꝰ .n. omnes quātitates prout ſūt entia cōſiderat quarto methaphiſice. mathematicus vero de ipſa tanqͣꝫ de ſubiecto agit. mathematice autem diſcipline quattuor ſunt. quapropter ⁊ quadriuiales dicuntur. quoniā omnes quattuor circa quantitatem verſantur. inter quas ſubiecti nobilitate aſtrologiaprior ē: quā vti policrates ait: natura induxit: ratio ꝓbat⁊ vtilitatis experientia approbat. ip̄a nemꝑe lex eſt que corporū ſupernoꝝ curſus figuras ⁊ habitudines circa ſe ⁊ circa terram indagabili rōne ꝑcurrens veritates eorū: ⁊ qualiter agant in omnibus infra ſperam lune demonſtrat. pꝰhanc muſica eſt que cōſonam multitudinem ꝓportionuꝫſuaꝝ ī qͣdā equalitate vocum cōſiliat. Hanc plato potentiſſimā artiū nominat. huius .n. in thimeo inꝗt armonia:virtus eſt ad mitigandos dolores animaꝝ humanaruꝫipſaſqꝫ letificādas. hāc Socrates ſenex didicit atqꝫ adole