Alber

ſcentes in ea crudiri iuſſit. Hāc ſequitur ariſmetrica quaꝫdoctrinarū ſcriptores primā fore decreuerunt. quoniamvt ſic ipſa nulla alia indiget diſciplina vt ait Boetiꝰ. Arscerte magne virtutis cum ſuos cultores ad omnes diſciplnas acutiores reddat. Sicuti Plato in. vii. de republicaaiebat. Animaduertiſti enim inquit ſocrates eos ꝗ a natura arifmetrici ſunt ad omnes fere diſcipl̓ias acutiores apparere qui aūt ingenio hebetiores fuerint ſi in hac erudientur etiam ſi nil amplius vtilitatis conſequantur. ſeipſis tn̄ingenioſiores effici ſolent. Ultima inter has Geometriadicit̉ ab egiptiis primū reperta. inundāte nāqꝫ vti Strabo in libro de orbis ſitu pertractat parte. 15. flumine nilo:⁊ oībus poſſeſſionibus eius limo obductis initiū terre diuidende per lineas ⁊ menſuras nomen arti dedit. que deīde latius acumine ſapientum expanſa eſt.¶ Capitulum ſecundumIſis autem ſcolarium rudimentis ⁊ virAſtutum incrementis: nunc de eoꝝ ſubieActiōe erga magiſtros breuiter eſt ordiēdum: quoniā ꝗ ſe nō nouit ſubiici non noſcat ſemagiſtrari. Miſerum eſt enim eum fore magiſtrum qui nunꝙͣ ſe nouit eſſe diſcipulum.¶ Capitulum ſecundum.Iſis autem ſcolarium rudimentis. Hoc eſt ſecūdū capl̓m huiꝰ libri de diſciplina ſcolariū.In quo poſtqͣꝫ Boetius docuit de aptitudinequā ſcolaris habere debet circa ſcīarū oblectamenta ſibi imprimenda que in ordinato proceſſu ad ſcīasipſas conſiſtit nunc conſequenter in hoc ſcd̓o capl̓o determinat de aꝑtitudine q̄ ē reſpectu ſcīam ſcolaribꝰ miniſtrātis. ⁊ hec in ſubiectiōe ſcolariū erga magiſtrū conſiſtit. Etdiuidit̉ totū hoc capitulum in duas partes principales.In prima facit quod dcm̄ eſt. In ſecūda vero ponit impdimēta quedā que euenire poſſunt ad ſcolariū ſubiectionēremouēdā ibi. Non ſit aūt diſcipulus. Prima in duas.nam primo dicta dicēdis cōtinuat. ſecūdo intentū ſuū proſequit̉ ibi. Debēt aūt diſcipuli. Prīa harū adhuc ī duasnā primo dicta dicēdis cōtinuat. ſecūdo huius cōtinuationis cām reddit. ibi. Qm̄ qui nō nouit. Et dicit primo ſic.Uiſis rudimentis hoc eſt leuioribus documētis atqꝫ īcrementis virtutū hoc eſt perfectionibꝰ aliaꝝ ſcīaꝝ ipſoꝝ ſcolariū. ſubaudi. ꝓut in ſuperiori capl̓o expoſita ſunt. Nūcideſt in hoc ſecūdo capitulo eſt ordinandū .i. ordinate edocendū. alia litterra hꝫ ordiendū .i. inchoandū breuiter deſubiectione .i. ſubmiſſione eorum .ſ. ſcolariū erga magiſtrūEt huius ratione ſubiungens dicit. quoniā qui nō nouitſubiici. ſe .i. ſubmiſſum fuiſſe hic ideꝫ neceſſe eſt vt ſe nonnoſcat magiſtrari. quod confirmās dicit. Quod ſi contingat eūdē qui ſe nō nouit eē diſcipulū fieri magiſtrū: h̓ tn̄miſerū eſt .i. deteſtabile. ¶ Notandū prout refert. Hugo.in didaſcolicon parte ſecūda ex his que ſtudendo maximeproſunt mens humilis atqꝫ ſubiecta diſcipulo maxime neceſſaria eſt: que quidē aliud nihil eſt qͣꝫ tradētis ⁊ accipientis iuſta ⁊ approximata concordia. de qua loquens quītilianus lib. .i. inſtitutionū ait. Sicut officiuꝫ preceptorū docere eſt: ſic diſcipuloꝝ dociles ſe prebere. Scia .n. cōualeleſcere nequit niſi tradentis ⁊ accipientis concordia ſociata fuerit. ſic ſub dyogene ſocrates qui vt refert. Tulliuslib. 5. tuſculanarum queſtionū. Philoſophiam deuocauit e celo ⁊ in vrbibus collocauit. ſicqꝫ ſub ſocrate. Plato diuinitatis ſecretariū atqꝫ ſub platōne. Ariſ. peripateticorū dux. ſic tandem ſub reliquis re liqui humili ⁊ ſubiecta mente extiterunt: vt exinde philoſophie ampliſſimi fōtes dici mererentur.¶ Debet autem diſcipuli ſubiectio in tribus conſiſtere ſcilicꝫ in attentione. beniuolentia. ⁊ docilitate. Attentus inquā exercitio. Docilis ingenio.

Beniuolus animo Attentus inquā ad audiēdDocilis ad intelligendum beniuolus ad retindū. Iſta v̓o tria ad ꝑfectionē cōcurrūt ꝑmuta¶ Debet autem diſcipuli ſubiectio in tribus conſiſtere .ſ.attentione beniuolētia ⁊ docilitate. Attentus ⁊c̄. PoſtqBoetius dicta dicendis cōtinuauit. nunc intentum ſuuproſequitur circa ſubiectionem diſcipuli erga magiſtrū.diuiditur in duas partes. nam primo ponit in quo corſtit iſta ſubiectio. ſecundo hoc magis declarat ibi. Ut ſattentus. Et dicit primo ꝙ ſubiectio diſcipuli debet conſtere in his tribus .ſ. in attentione. beniuolentia. ⁊ docilitte. Et hoc declarans ſubdit .ſ. vt ſit ſubaudi ſcolaris attus in exercitio .i. in labore ſtudii ſtudioſe animum verbimagiſtri accomodando. hoc enim exercitiuꝫ facilitat ꝙlibet operantem. ſit etiam beniuolus animo atqꝫ ingētdocilis. quod declatans ſubdit. Ego inqͣꝫ ꝙ diſcipuluſit attentus ad audiendum verba magiſtri. nō vt ex verbirē caꝑiat ſed ex rebus in verboꝝ ſeriem deueniat. ⁊ inquiꝙ diſcipulus ſit beniuolus ad retinendū ſupple audita.hec beniuolentia adiſcendi amor eſt quo doctrina fortiuīprimitur: ⁊ inquā ſit docilis ad intelligendū. vero pro ſeiſta tria. ideſt attentio beniuolentia. atqꝫ docilitas concurunt .i. conueniunt ad perfectionem. ſubaudi diſcipuli ꝑmutatim .i. ordine diuerſo ac permutato. vt .ſ. nunc attetus ſit. nunc docilis nunc autem beniuolus non attēto ꝙeorum primo ſtatuatur. ¶ Notandū ꝙ tria hec attentbeniuolentia atqꝫ docilitas diſcipulum maxime magiſtr.atqꝫ doctrine ſubmittunt. maius tamen horum adiſcenamor eſt quo corda erudiendorum ad doctrinam capeſdam fortius alliciūt̉. Et hic amor ex tribus conſtare dicvidelicet: erudientis dilectione viſceroſa: fructꝰ reficientadeptione: atqꝫ naturalis appetitus ſcientie terminatiDilectione enim intima erudientis audita credibilioraduntur in reciꝑiente. ⁊ hec dilectio in timore atqꝫ reuertia tradentis ſita eſt. de qua dictum ad Hebreos. 12.tres carnis noſtre huiꝰ eruditores ⁊ reuerebantur eoreuerenter timebant. Et hinc Catho. Magiſtrū metuHuius exempla in traiano atqꝫ alexandro conſpicimus Traianus namqꝫ imperator plutarchuꝫ preceptoſuum vt legitur ſummopere reuerebatur. ſic ⁊ Alexandſocratem quē cum ſemel obuiam habuiſſet de curru proliens ipſum reuerenter recepit. Secūdū quo amor adiſctis ſtabilitur eſt fructus recipientis adeptio qua ad diſcplinā diſcipulus allicitur. fructus autem ſapientie eſt dinum inquā dei vt auguſt. dicit. 12. de ciuitate dei. cuirhil occurrit preferendū nulli precio poteſt comparari.qua Tullius libro ſecūdo officioꝝ. Quid eniꝫ poſt deooptabilius ꝗd p̄ſtātius. quid melius. quid omnino digr̄ſapientia. q. d. nihil. Tertiū vero quo amor adiſcendibilitur eſt naturalis appetitus ſcīe terminatio. de hoc apetitu primo methaphiſice dicitur. Omnes hominesturaliter ſcire deſiderant. Finis vero atqꝫ terminatio atitꝰ huiuſmodi non niſi intelligere eſt cuius perfectio inla veritatis cognitione conſiſtit non in ſolius ſuperficitcomprehenſione. non enim adiſcenti ſufficit vt ſuperficialiter legat niſi intelligat atqꝫ intus latētia preuoluat ac ememorie reddat. Et ad hoc oꝑtime facit quod tranſumptiue ſcribit hyeronymus in canone marchiō ⁊ Baſilide.i. q. i. vbi dicitur. Nec putemus in verbis ſcripturaruſfore euangelium: ſed in ſenſu: nec in ſuperficie ſed indula non in ſermonum foliis ſed in radice rationis. Tuenimᶠ diſcipulus proficit cum attente aduertit: audita dociliter intelligit: atqꝫ intellecta beniuole ſerutinio cordisrecommendat.¶ Non ſit autem ſcolaris diſcolus. Dicituenim diſcolus quaſi a ſcola diuiſus. Scola eningrece dicitur vacatio latine. inde diſcolus quaſi vacatione diuiſus. Diſcolus autem dicituille qui