Druckschrift 
3 (1498) De consolatione philosophiae.
Entstehung
Seite
70r
Einzelbild herunterladen
 

Primum

tiuā. ibi. Huiꝰ aūt īꝑialis. Prīa ī duas. prīo facit hoccirca terminos cathegoreumaticos. ſecūdo circa ſincathegoreumaticos ibi. Termīoꝝ aūt. Prīa ī tres ſecūdū tresprdines circa obſeruādos. Et dicit prīo ſcādendum .i.gradatim aſcendendū eſt ad apicem .i. firmitatē. huiꝰ domine īꝑialis ſcꝫ logice: hoc ordine .ſ. qui ſeꝗt̉. qm̄ cognitio ītrīſeca terminoꝝ .ſ. īplexoꝝ vti noīs verbi ſubiectip̄dicati. hoc quo ad primū ordinē. qꝫ pro. copulatio .i.vnio latēs eoꝝ .ſ. terminoꝝ p̄dictoꝝ in ꝓpoſitiōe. hocquo ad ẜm ordinē. qꝫ cōnexio .i. cōiūctio non indignapropoſitionū .ſ. in ſyllogiſmo. hoc quo ad tertiū ordineꝫhec ſupple predicta oīa ſunt in introitu logice aponendaideſt applicanda rudibus. Notandū ītrinſeca cogni.tio terminoꝝ de qua in lr̄a nil aliud eſt qͣꝫ noſſe ꝗd ſit no quid verbū apud logicos qua manerie ꝓpoſitio īgredi valeāt. quidqꝫ terminus cōis ꝗd ſingularisquid genus: quos termīos incōplexos dicimꝰ. Copulatōvero hoꝝ nil aliud eſt qͣꝫ eoꝝ in propoſitione apta poſitioatqꝫ tunc cōplexionē īgrediūt̉. rurſuꝫ ꝓpoſitionē cōnexioſyllogiſmus eſt ſiue ſit cathegoricus ſiue hypoteticus ſimpliciter dictꝰ. demōſtratiuus probabilis vel ſophiſticus.De quibꝰ omnibus abunde in libris Ariſtotelis porphiriiatqꝫ boetii tractatū eſt. Uerū qꝛ diuerſe atqꝫ varie hmōropoſitionū ꝯnexiōes minime fieri poſſunt ſine ſincatheorcumatū noticia que propoſitiones taꝫ in qualitate qͣꝫin quātitate diuerſificant. terminoſqꝫ ipſos cathegorenmaticos nunc ampliant nūc reſtringūt nūc artant aliaqꝫalia faciūt in logicis inſtituta ſunt. qua de re boetiꝰ ho notitiam p̄tereūdā minime monet: rōne atqꝫ exemplodicta cōfirmās. Dicit .n. determinatiōes .i. ſigna tam vniuerſalia qͣꝫ ꝑticularia etiā reliqua terminoꝝ. quas .ſ. determīatiōes appellamꝰ ſincathegoreumaticas .i. cōſignificatiuas ſunt imprimēde menti memoraliter. Et rōnē ſubdit dicens. qm̄ deſeruiūt parum īmo multū ſophiſticefantaſie .i. illi parti logice. ſubaudi nondū ſophiſtice ſed cuilibet logice parti. Deinde exemplo predicta ꝯfirmatdicēs certe nouimꝰ Trebatiū virū prudentē ſꝫ īperitū. ī p̄teriſſe .i. trāfiuiſſe ſub ſilentio .i. nulla facta mentioneoticiā hoꝝ .ſ. terminoꝝ quaſi ſcīaꝫ īdignā relatu. ſꝫ dieflictus .i. diſputationis adueniēte vidimus eundē detēti.i. ad metā redargutiōis deductū miſerrime ab his .ſ. ſincathegoreumatibus ſophiſtica .ſ. arte vincente. vidimuseūdē indecēter .i. opprobrioſe ſequeſtratum .i. diuiſum acollegio ſuorum .ſ. ſociorum. quid vltra ſubaudi accidit.idem trebatius anguſtia cōfuſus. ideſt turbatus mendicabat .i. mendicando impetrabat poſtea ſociatim .i. per ſocios illud quod cenſebat .i. reputabat prius indignuꝫ eloꝗo .ſ. notitiā termīoꝝ ſincathegoreumaticorū. Notādūſincathegoreuma. id eſt conſignificatiuum a ſin ideſt con⁊cathegoreuma. vn̄ oēs alie partes orationis a nomīe verbo ẜm logicos dicūtur ſincathegoreumata. Notandūfantaſia eſt de cognitis ſpecies in animo figurata ſed fantaſma eſt de īcognitis. hinc tractū eſt vt ſophiſtica fallacia dicatur fantaſia: cum appareat aliud qͣꝫ ſit. ſunt enīſophiſtici elenchi non veri elenchi qͣꝫuis ita videantur. ſedparalogiſmi primo elenchorum. Huius autem imperialis domine ſimbriis dotata ars ſophiſtica. petulanti animo confuſa: nugatorieqꝫ loquacitatis eulogio peruſa: mulierisfuco vultū per fuſa barbaras natiōes obliquo ſidere reſpiciebat: quam in cōmentariis Alexandri noſtris nouimus decoratam tranſlationeperfectam ſummopere eſſe curandam. Huius aūt imꝑialis dn̄e. Poſtqͣꝫ boetius oſtēdit in ſuperiori parte modum procedendi circa logicā poſitiuam.nūc facit hoc idem circa ip̄am logicā ſophiſtica. Et dicitaut pro certe. ars ſophiſtica .i. ars illa que eſt de ſophiſticis elenchis dotata .i. decorata ſimbriis. id eſt extremitati-

bus que ſimbria premiſſarū dicunt̉. bene cōſonū illi eſtquod ſupple proximo dixerat. que penetranti veſtiū natura. ⁊cͣ. huius domine .ſ. logice imperialis etiam confuſa .i.ꝓlixa petulanti .i. ſuperbienti audaci laſciuienti importune potenti animo. hec omnia bene poſita ſunt ad ſophiſtarum cautelas inſinuandas. Debet enim habere ſophiſta confuſum atqꝫ prolixū in diſputando morem vt nemoſuas rationes intricatas repetere valeat. ſimiliter ſit petulans atqꝫ audax vt vult Ariſto. in elenchis. ſequitur. qͣꝫpro peruſa .i. ꝑfecte vſa eulogio .i. teſtimonio nugatoriei. ficte loquacitatis .i. garrulitatis. etiā cautela ſophiſtarūē vt loqui multiplicent vt ſic a circunſtātibus docti videātur. qͣꝫ. ꝓfuſa .i. irrigata vultū .i. oſtentatione fuco mulieris ideſt apparentia vere ſapientie qͣꝫuis non ſit. reſpiciebat barbaras .i. ignaras natiōes ſidere. ideſt oculo obliquo. quā .ſ. artem nouimus decoratā in cōmētariis alexandri. ſubaudi peripatetici noſtris ſupple cōmentariis.quāqꝫ etiā ꝑfectā .i. cōpletam trāſlatiōe ſubaudi hac quade greco ipſam in latinū vertimꝰ nouimus curandam ſūmopere .i. diligenter. Notādū ſophiſtica ars duplex ēnam quedā docens eſt altera vero vertēs. Docēs quidēque docꝫ cognoſcere ſyllogiſmū ſophiſticū eiuſqꝫ prīcipiacauſas atqꝫ paſſiones. Et hec eſt vera ſciētia veruſqꝫ habitus demōſtratione acquiſitus. Alia autē vertens per quāſyllogiſmo ſophiſtico vtimur ad diſputatiōes. Et de hacin propoſito. hanc tamē vtendā Boe. minime cōmonet ſꝫad verſucias deceptioneſqꝫ euadēdas ſophiſticas ſummopere adipiſcēdā ſuadet. ipſa enī nulla ſapientia eſt ſed in loquendo deceptio verborū intricatio apparens ſapientianon exiſtēs. De hac Gregorius loꝗt̉ cum dicit. Sillogiſtica inquit diſputatio quid aliud eſt qͣꝫ verbis cōtēdere.audientes ſubuertere in ea vt Auguſtino placet. victoriaverboꝝ oſtentatio ambitioſa querit̉. nec tardos ſedplerumqꝫ ingenioſos decipit. quapropter in libro de doctrina xp̄iana vſum ſophiſtice diſputandi dicit execrabilēlibidinēqꝫ rixandi: ſtudende tamē ſunt verſucie non vt ꝗſqͦꝫ exerceat ſed vt valeat ſummopere precauere. Itē fimbria dicit̉ extremitas ueſtis vel filū quod aꝑꝑendit̉ in decorē veſtiū. hic vero capit̉ aut pro extremitatibus ſillogiſticis ſimilitudinē vel appendiciis logicalibus quibꝰ vtitur ſophiſta in ſuis argumētis. Item eulogiū ſapiētia velbona fama vel teſtimonium dicitur. Item fucus color eſtadulterinus inde fucata vt dicit papias depicta tīcta adulterino colore contaminata ficta non vera apparentia. Ad iſtorum ceterorum perfectionem tripliciſolemus vti recordatione quarum prima eſt vocalis: ſecundamentalis: tertia vero communis:vocalis ſophiſticum facit: mentalis iudicium:munis ſi continuata fuerit facit perfectum. vocalis cecitateꝫ: mentalis ſcientiaꝫ: communis vſū.vſus autem ad magiſterium properare feſtinat.Sicut enim prudentia ſine iuſtitia parum vel nihil prodeſt: iuſtitia autem ſine prudentia multū:ſic ſcientia ſine vſu prodeſt parum: vſus autem ſine ſcientia prodeſt multum. Ad iſtoꝝ ceteroꝝ. In hac parte Boe. poſtqͣꝫ ordinēcedēdi in ipſis primordiis logicalibꝰ on̄dit. nunc v̓o circaordinē ip̄m modū atqꝫ normā obſeruandos ſubiungit.Et diuidit̉ ī duas ꝑtes. ꝑͤ fac̄ qd̓ dictū ē. ſcd̓o cuidā tacite qōni rn̄det. Si v̓o. Prīa ī duo prīo pōit quo īacꝗrēdis logice īſtitutis vtēdū ſit. ſcd̓o v̓o tres effectꝰ exꝓcedētes on̄dit. ibi vocalis. Et dic̄ noſ ſolemꝰ vti triplici recordatiōe ad iſtoꝝ .ſ. ſupradictoꝝ ac ceteroꝝ .ſ. dicendoꝝ ꝑfectionē. vult dicere ī ſcīa adipiſcēda triplici vtimur recordatiōe qͣrū prīa ē vocalis .i. nuda dictio retētio. ſcd̓a mentalis .i. vocum ſentētie recordatio. tertia cō-