Druckschrift 
3 (1498) De consolatione philosophiae.
Entstehung
Seite
69r
Einzelbild herunterladen
 

Primum

editio. Lucani inexpletio. qm̄ anteqͣꝫ librum ſuuꝫ ꝑficeretmorte preuentus eſt. Uirgilii prolixitas ſcilꝫ in ſcribendoſtacii vrbanitas .i. curioſitas. ſemper enim rerū vrbanaꝝſcriptor extitit. flacci .ſ. Oratii dura tranſlatio qꝛ vitioruꝫreprehenſiua. Perſi flacci editio durior ſubaudi qͣꝫ horatii ſtilo qͣꝫ vitioꝝ reprehenſione. Martiani leſio. .i. reprehenſio non indigna īmo digna. Naſonis ſuppleˡ Ouidii diſcretio. hec omnia indaganda ſunt atqꝫ cōmendanda .i. imprimēda cellule memoriali .i. memoratiue. Notandum licet ars ipſa poetica inter ſcenicas computetur.atqꝫ Plato poetas a ciuitate expelli iuberet eo dicebat eos virtutū inimicos in quo cum Tullius libro ſecūdo tuſculanaꝝ qōnū cōmendat: nihilominus vtilis eſtſi fini debito īnitat̉ atqꝫ vſu licito exerceatur. adiſcūt̉pe in ipſa verba valde vtilia. Auguſtino lib. primo confeſſionum teſte. ſententiis grauiſſimis referta ipſius etiā ſtudia iuuentutem agunt: ſenectutem oblectant. ſecūdas resornant: aduerſis perfugium ac ſolatium p̄bent: delectantdomi: non impediūt foris: pernoctant nobiſcum: peregrinantur: ruſticantur: nec mirum democritus tradiderit bonos poetas diuino quodam ſpiritu inflammari exquo cecinit. Ouidius. Eſt deus in nobis: ſunt cōmertiaceli. Sedibus ethereis ſpiritus ille venit. Ipſa etiam poeſis rhetorice eloquentie maximū preſtat additamētū quare rhetorice cōiūctiſſima eſt atqꝫ pene germana. Eſt .n.vt quit cicero finitimus oratorum poeta: numeris aſtrictior paulo. verborum aūt licentia liberior. multis v̓o ornandi generibus ſocius ac pene par. Cum ergo omniahec poetriā afferre Boetius ipſe agnoſceret hortatur vtmaiorum veſtigia ſequentes rudes ipſi poetas ſummopere amplectentur hos maxime quos in textu commemorat inter quos Mantuanus vates Uirgilius tanto exculit vt oꝑtimus poetarum dici mereretur. Ceterorumqꝫ philoſophorū prout ingenii ſuꝑpetit capacitas non ſub ſilentio eſt pretereundamoralitas: vt ſic ſentētioſa dictaminis vigeat ſerēitaſ: metroꝝ floreat iucūditaſ O ꝙͣ Tulli venerabilis facūdia ſūmis deſideriis ē collocāda. Ceterorū aūt ph̓oꝝ. In hac parte Boetius oſtendit qūopoſt grāmatica atqꝫ poeſim rudes in rhetorica ſint erudiendi. Et diuidit̉ in duo. nam primo facit quod dictum eſtſecūdo anthonomaſice circa. M. Tullij ciceronis facundiam verſandum ſtatuit. ibi. O quantum. dicit. Etiaꝫ ceterorum ph̓oꝝ moralitas non eſt pretereūda ſub ſillentioſmo eſt totis niſibus amplexanda: hoc quantum capacitas .i. valentia ingenii ipſius erudiendi ſuꝑpetit. vt ſic ſerenitas .i. ſplēdor dictaminis vigeat ſententioſa .i. plena ph̓o ſentētiis atqꝫ iocūditaſ metrorū floreat. īde ſubdit. Eqͣꝫtū facundia venerabilis Tullij ē collocāda ſūmis deſideriis. qm̄ ſicuti Ariſto. inter ph̓os. inter poetas Uirgiliſic quoqꝫ ipſe marcus Cicero īter oratores exculit. Notādū circa hoc dicit vt ſic dictaminis ſentētioſa ⁊cͣ. Cicero ipſe reliqui qui rhetoricā docuere faſſi ſunt eloquētiam ſine ſapientia obeſſe plurimū prodeſſe nūqͣꝫ: ſapiētiā v̓o ſine eloquentia plurimū ꝓfuiſſe. hoc iniquum arbitrantes eloquentiam debere iudicari atqꝫ laudari verboꝝ ſolo ſplendore ſed ẜm grauiſſimas ſentētias a veraſapientia ſapienter elicitas. Paꝝ ergo ſubſtātie vel virtutis aut ſolide pulchritudinis orationi afferre videt̉ qui ſlum rhetorice eloquentie vacat. veluti qui nuda ex aliena precioſaqꝫ materia verba ligat. qua de re Marcus cicero in eo libro quē de oratore ad quintū fr̄eꝫ edidit ipſeQuintilianus de inſtitutione oratoria ageret raꝝ autnullum fatentur oꝑtimū ea etate oratorē cuiꝰ rei aſſerūt inſulſam cauſam. oratorē in omni ſapientie genereꝑſuadere oportet: vt ſic que alibi didicit ſplendore dice̓di ꝓferat bene quidem. quo enim pacto in ſacris litterisꝑſuadebit qui eas nūquā legit. aut ꝗs in naturalibꝰ a Ari

ſtotelē reliquoſqꝫ philoſophos non viderit. certe nullo.Coniungenda eſt ergo ſapientia cum dictamine vt ſic qd̓in aliena doctrina concipit̉ ſub decore rhetorico ꝓferat̉. Cauendum autem in huiuſmodi ne contingatvt Iotario contingebat. ipſe enim triginta anniſignorantiam ſuam predictorum philoſophoruꝫin gynnaſiis tradidit imbuendam. Cum verodies vt preeſſet mediocribus adueniſſet: cuiusvxor eſſet Eneas dubitaſſe ſe diutius aſſerebatquem in emiſtigiorum Uirgilii ſerenitate īueniſſet. Requiſituſqꝫ a quodam ſuorum diſcipuloꝝqualiter primam huius dictionis ſyllabam magiſter vertere verſu poſſet: reſpondit abſurdū eēttanti nominis. primam ſyllabam abbreuiari ſedpotius acuto accentu pronunciari. Ecce quantūdure ceruicis obtuſitas ꝑdidit tēporis et expēſe. Cauendū aūt eſt ⁊cͣ. In hac ꝑte Boetius cautelam circaomnia predicta ſubiungit innuēs eaꝫ ſuꝑioribus doctrinis ardue diligenter atqꝫ cum profectu inuigilandum. Ettria facit prīo ip̄m inconueniens precauendū on̄dit. ſcd̓op̄dicta epilogat cōcludendo ibi. Ecce quantū ⁊c. Et dicitcauēdū eſt aut in ſuꝑioribus traditionibus circa eas adipiſcēdas ne id cōtingat alicui qd̓ contigit .i. euenit iotarioſic dicto. ipſe eniꝫ ſcꝫ iotarius tradidit ignorantiā ſuā imbuendā ideſt erudiendā gynnaſiis. id eſt ſtudiis p̄dictorumph̓oꝝ ſubaudi tam grāmaticoꝝ qͣꝫ poetaꝝ rethorū. 30.annis .i. ſpacio. 30. annoꝝ. v̓o dies vt p̄eſſet ſcolaribꝰmediocribus ſubaudi eos erudiēdo adueniſſet: ſcꝫ poſt expletū ſtudiū. 30. annoꝝ aſſerebat .i. affirmabat ſe dubitaſſe diutiꝰ cuius vxor eēt eneas quē ſuꝑple eneā inueniſſet īſerenitate carminis dico emiſtigioꝝ .i. verſuum imperfectoꝝ. Uirgilii. Et rurſum idē iotarius reꝗſitus .i. interrogatus a quodā ſuorū diſcipuloꝝ qualiter .i. qua menſurapoſſet vertere verſu .i. in verſu primā ſyllabaꝫ huiꝰ dictionis magiſter. Reſpōdit ſubaudi iotariꝰ abſurdū .i. incōueniens fore abbreuiari .i. corripi .ſ. in metro primā ſyllabātāti noīs. ſꝫ ſupple arbitratꝰ eſt ꝓnūciari acuto accentu.i. prolatione longa. eſtimabat enim ob honoris cauſamabſurdum nimium primam ſyllabā eius corripi. Tūc eplogando cōcludit dicens. Ecce qͣꝫtū tempus qꝛ. 30. annol quantum exꝑenſe perdidit obtuſitas .i. hebetudo dureceruicis. Notandū qm̄ oīs cognitio teſte tullio in dialogo ad hortenſiū multis eſt obſtructa difficultatibus. Eſtenim in ipſis rebꝰ obſcuritas in iudiciis noſtris infirmitas. qua ex re ſocrates ip̄e nihil ſe ſcire dicebat. Inuigilandū eſt igit̉ ſtudio ſine deſidia quēadmodū veteres ipſiſapīe ſtuduerūt: vt ſic quātū mens imbecilla atqꝫ ceruicisexcludit obtuſitas: tantū iugis atqꝫ diligens vigilātia acducat. ſic ſocratis mēorati fuere ſtudia: qm̄ vt ait Ualerili. 8. addiſcere quotidie non deſiſlebat. De pictagora etiāfertur doctrinis iugiter inſiſtebat. vnde eunodius aitArtiū magiſter eſt inſtātia. Nouerca eruditionis eſt negligentia. Hinc catho moralis monuit. Inſtrue preceptisanimum: ne diſcere ceſſeſ. Nam ſine doctrina vita eſt qͣſimortis imago: Non ſic iotarius cuiꝰ mores precauē̓dosboetius aſſerit. Hic nempe licꝫ annis. 30. ſtudio incubuiſſet: nulla tn̄ ſcīa cōualuit: ſe recipientē vt decuit tradēticōcordia non ſociauit. Notandum virgilius poſt multaatqꝫ diuerſa ſua opera tandem eneidem aggreſſus eſt. Li quidem nominibus ac rebus grecis et latinis cōem.reliꝗtqꝫ in eo morte preuentus quedā imperfecta. et ob eaigni ip̄m cōcremari iuſſit. ſed iſtud haud factum eſt. Auguſtus vero iuſſit tuccā atqꝫ varrum viros ea etate excellentes hac lege ip̄m emēdare vt ſuperflua demerent: nil adderent tamē. vnde ſemiplenos inuenimus eius verſiculosquos emiſtigia dicunt. De qua re ſulpitii carthaginen-