Druckschrift 
3 (1498) De consolatione philosophiae.
Entstehung
Seite
68r
Einzelbild herunterladen
 

Primum

clauſit. Nota circa hoc qd̓ dicitur canicula. Duplex incelo canis eſt maior minor. Maior alio noīe dicit̉ Sirius habet in forma ſtellas. 18. extra v̓o. ii. Minor anticanis noīatur ſtellarum. 2. Cum v̓o ſol canem maioremintrat calor duplicatur egritudines in humanis corporibus generant̉ ꝗbus ad exitum multi pereūt ab hoc canedies caniculares dicti ſūt. Et de hoc Perſius inquit. iamſicca canicula meſſes excoquit. in hunc canē licentia poetica fingitur hicar caniculam fuiſſe mutatam. Notandum lepra eſt morbus conſimilis corrūpēs figuramforma cōpoſitionem membroꝝ ſic final̓r ipſum continuum ſoluens ꝓueniens ex materia melancolica diſperſaper totum corpus. Et hec aut introducitur ab vtero autpoſt. Si ab vtero hoc eſt qꝛ generatus eſt tꝑe menſtruorūaut qꝛ filius eſt leproſi: aut qꝛ leproſus concubuit muliere p̄gnante. Si poſt vterum hoc p̄t eſſe: quia aut aer eſtmalus corruptus peſtilentialis aut continuauit cibariamelancolica .ſ. lentes alia legumina carnes melancolicas vt vulpes vrſi apri ⁊cͣ. Notandū eſt Ictericiaeſt vniuerſalis defedatio cutis ſicuti morphea eſt defedatio cutis maculoſa. ſed tn̄ differunt in hoc qꝛ morphea eſtꝑꝑ errorem tertie digeſtiue: hec tertia ꝑꝑ errorem ſecūde.Et ſunt tres eius ſpecies. ſcilicet citrina viridis nigra. hunc morbum frequenter ydroꝑis ſequitur eſt errorvirtutis vnitiue in toto corꝑe ſequēs mutationē virtutisdigeſtiue in eꝑate. ita ydroꝑis eſt error virtutis digeſtiuein epate. Itē loripes .i. claudus habens pedem tortū adlori ſimilitudinē vel habēs pedē ligneū loris alligatū dequo Iuuenalis loripedē rectꝰ deridet ethiopē albꝰ. Itemgibbꝰ .i. ſtrūa ſꝫ ītereſt. ſtruma ī pectore ē: gibbꝰ ī dorſovn̄ Iuuēalis. ſtrumoſū. atqꝫ vtero parit̓ gibboqꝫ tumētē. Cibariorum autem mediocris ſit facultas.Potus autem ſit tenuis eiuſdemqꝫ parcitas.Ueſtium autem ſimiliter abſit penuria. Cibarioꝝ autem. In hac parte Boetiꝰ ꝑtractat de hisque circa iam nouiter introductū reſpicienda ſunt .ſ. debita ciborum potus atqꝫ veſtimentoꝝ ſubminiſtratioin generali. In tertio autem capitulo magis ſpecialius.dicit autem pro certe facultas ciborum ſit mediocris .ſ. neqꝫ habundans neqꝫ deficiens. potus autem tenuis ſuꝑple ſit.qꝫ parcitas .i. modicitas eius apenuria .i. caretia veſtium abſit. Notandū natura ſe non eſt ſufficiens ad ſpeculandum ſed oportet cibum potū reliquūfamulatum preexiſtere. ſed hec nullo modo exceſſiua cuꝫnatura modicis minimiſqꝫ contenta ſit libro ſecundo deconſolatione ph̓ie proſa quinta. Tollerāda ergo fameseſt vt inquit Seneca. 15. epiſtola quam tollerauerūt ꝗdāin obſidione exemplo maiorum noſtrorum terras luſtrabant ac maria non vt mulſum vinū precioſuſqꝫ cibus fauces eorum tranſiret ſed ſoli cōtemplationi dediti maluerūtpotius comedere vt viuerent qͣꝫ viuere vt comederent. Tirannides enim atqꝫ ſubuerſiones vrbium bellaqꝫ vel hoſtilia vel ciuilia vti Hieronymus in epiſtolis teſtatur nonpro ſimplici victu olerum pomorūqꝫ excitari Diogenesaſſeruit ſed pro carnibus epularumqꝫ deliciis legamusdeceſſoruꝫ libros antiquoꝝqꝫ volumina Dicearchi xenophontis. Ioſephi. Euboli. reliquorūqꝫ pene omniumhiſtoriam ſcribūt nil aliud reperiemus qͣꝫ vilibus cibis his mediocriter veteres illos ob ſtudiuꝫ victitaſſe crapilam quoqꝫ atqꝫ delitias veluti contemplationum impedimenta penitus euitaſſe. ipſe enim delicie mentē humi deiiciunt atqꝫ eam corporeis neribus retentam ne in apicetemplationis eleuetur p̄pediunt. Modeſtia autem victualium econuerſo. quo ſit vt Iuuenalis graculum eſurientēin celum eleuet. Perſius quoqꝫ flaccus. Pſitacum picas coruoſqꝫ noſtra inquit verba conari. dicit Iuuenalisde graculo. Graculus eſuriens ſi in celum iuſſeris ibit.item de reliquis Perſius: Quis expediuit ꝑſitaco ſuumchere. Coruos quis olim ſuum cōcauū ſalutare. Picaſ

qꝫ docuit noſtra verba conari. Magiſter artis ingeniiqꝫlargitor Uenter negatas artifex ſequi voces. In primis igitur figurarum elementa repreſentantium imprimenda eſt dilectio. coniungendarumqꝫ litterarum non parum artificioſa coniunctio Nec tali laborioſo certamini multuꝫ eſt inſiſtendum: nec cito vt Seruio placet abeundum.qm̄ ſi viſus eſt in multis promptior: in alijs reperitur tunc habilior: In primis ⁊c̄. hec eſt ſecunda pars principalis huius primi capituli in qua Boetiꝰ pertractat de his ſpecialitercirca erudiendi animuꝫ verſāt̉ atqꝫ exornant fouentqꝫvti ſunt doctrine ſcientie quibus ipſi rudes iam primumlitteris mācipati. ſunt erudiendi. Et diuidit̉ hec ſecundapars in tres partes. In quarum prima oſtendit in quibꝰipſi rudes primitus ſunt imbuendi. In ſecunda in quibusſecundo ibi. Comꝑleto. In tertia in quibus tertio. ibi. Uiſis autem leuitatum. Prima harū adhuc in duas ꝑtesſubdiuiditur. In prima oſtendit qūo rudes primitꝰ in grāmatica imbuantur poeſi. rhetorica. In ſecunda cautelācirca hoc ſubminiſtrat. ibi cauendū. Prima iteruꝫ ī duasnam primo oſtendit qūo in grammatica erudiantur. ſcd̓oqūo in poeſi rhetorica. ibi Senece traditio. Prima adhuc. in duas. nam primo facit quod dictū eſt quo ad primeua grāmatice elementa ſcd̓o quo ad ſecūdaria funda.menta. ibi. Secundū laborioſi. Prima iteꝝ in duas. primo facit qd̓ dictuꝫ eſt. ſecūdo tempꝰ circa hoc ſtatuit quohuiuſmodi eruditioni ſit īmorandū. ibi. Nec tali laborioſo. Et dicit primo Boetius dilectio figurarum repreſentantium elementa .i. litteras eſt imprimenda rudibus īprimis .i. in principio.qꝫ pro coniunctio .i. combinatioconiūgendarum ſubaudi litterarum ad ſyllabas et dictiones faciendaſ: cōiunctio inquā artificioſa non parum .i.multum tangitur ibi liptote. deinde. tempꝰ quo huic ſitīmorandū ſtudio adicit dicens. Nec eſt inſiſtenduꝫ .i. īmorandū multū tali laborioſo certamini .i. ſtudio. nec eſt abeundum .i. recedenduꝫ cito. vt Seruio illi magiſtro placetet eſt parenteſis. qm̄ ſubaudi ſi puer viſus fuerit proptiorideſt potentior ex frequenti ſupradictorum vſu in multisideſt multo tunc reperitur habilior in alijs ſcientiis ſubaudi altioribus. Notandum Boetius dicit rudes primum in grāmatica ībuendos ratio huius ē qm̄ vt vultAlforabius ipſa grāmatica mater eſt aliarum artium quea litteris nomen acceperit. Dicitur enim grāmatica a grāma qd̓ eſt littera icos ſcientia. ipſa enim eſt qua conceptus humani demum cuncte doctrine aptius liberiuſqꝫ/gnificantur. hanc neceſſitas adinuenit. cum enim ante eiꝰinuētionem homines inordinate atqꝫ libito et ſine arteloquerentur eueniebat vt minus bene conceptus ſuos exprimere: ſed et minus aꝑte intelligere valerent. quo fiebatvt tardius ac difficilius ſcientias tradere poſſent. qua dere curauerūt ſapienteſhas incōmoditates tollere: tradiderūtqꝫ artificioſum loquendi modū vniformē ac congruūvt oēs conceꝑtus humai demū cuncte doctrine per eandēartē liberiꝰ ſignificarent̉ et adiſcerētur. Notādū boe.vocat omneſ litteras elementa et non incongrue. ſicut eniꝫipſa elementa principia ſunt omniū elementoꝝ: ſic lr̄e pricipia ſunt omnium dictionum et exinde orationuꝫ. quo ſitvt ſicuti ex diuerſa cōmixtione elementorum diuerſe fiuntelementorum ſpecies. ſic quoqꝫ ex diuerſa combinationelitterarum diuerſa fit vocum dictionum et orationum rep̄ſentatio. Et has litteras multiplici manerie fore noſcimꝰquaſdā enim hebreas: alias caldeas: alias egyptias: aliaſgrecas: alias latinas. hebrearuꝫ litterarū quaꝝ primuſuidicunt inuentor erat moyſes: et ſunt numero. 22. Sirioꝝautem et caldeoꝝ hebreis litteris numero et ſono cōcordātes ſolis caracteribus differētes litteras. Abraam inueniſſe creditur. Egyptiorum v̓o litteras. Iſis regīa Inachi fi