Capiculum

tie edocetur. ſecunda ibi. In primis igit̉. Prima harumadhuc in duas. In Prima determinatur de his que circa corpus introducendum attendenda ſūt priuſqͣꝫ doctrine mancipetur. In ſecunda que circa corpus ipſius attendenda ſunt pertractatur poſtquā doctrine nouiter manciꝑatus exiſtit. ſecunda ibi. Cibariorum autem. Prima qͣrum adhuc in duas. In prima facit quod dcm̄ eſt. ſecunda hoc ipſum exemplis confirmat. ſecunda ibi. Legitur.Prima harum iterum in duas. nam primo declarat illaque circa corporis introducendi membra cauenda ſuntſecundo que circa introductiōis tp̄s. ſecunda ibi. Et ne tēporis intemperies. Dicit ergo Boetius primo ꝙ cum infantia .i. ꝑueritia ſeptennis .i. ſeptem annorum ⁊ hac etate infantia finit̉ ac pueritia incipit. indiſcreti .i. indocti ⁊ lpotentis ſubaudi virium corporis. ducit̉ ad imbuendum.i. erudiendum. cauendum .i. ꝓſpiciendum eſt ne diſpoſitio ſubaudi naturalis membroꝝ ſupple corporis infantilis integralium .i. integrantium vt pote manuum ⁊ pedū.ſimiliter ⁊ aliorum membrorum ſit indecens .i. incompoſita imperfecta diſproportionata aut naturalia turpis.ſubaudi cauendum eſt cum indiſcretus ille ad imbuendūducitur ne intemperies .i. diſproportio ratione qualitatūdominantiuꝫ temporis vt pote ſicut obtuſitas .i. duricieſhyemis conſtringentis propter exceſſiuum frigus cuiusnatura eſt ꝯfringere in homogeniis. vel profunditas .i.exceſſus eſtatis comburentis ꝑꝑ caloris excellentiam generet incrementum. id eſt augmentum periculi ſubaudi ipſi introducendo. hec enim ipſa niſi cautius ꝓuideant̉ magna quidem incrementa ꝑiculi puerili adducunt teneritati. ¶ Notandum in hoc ꝙ dicit Boetius ſeptennis infantia. ⁊cͣ: intelligere facit pueros ipſos ī īfantia litteris mācipandos. Etas ip̄a ad hoc apta tunc eſt qm̄ parum adhucviderit: quare omnia ſibi noua. nouarumqꝫ rerum auida. ⁊ quicquid audiat admiret̉ dubitet ac interroget. ſicqꝫpoſt hac mentis ſumpto robore quod noua teſta ceperatretineat firmius clariuſqꝫ ītelligat. hac nemꝑe etate vt tāgit Quintilianus lib. primo inſtitutionum quicꝗd conciꝑitur facilius radicat̉. Un̄ varro in ſententiis. Sapiuntvaſa quicꝗd prius acceperunt. ſic inquit eſt de infantibus⁊ Auguſtinus libro confeſſionum primo de ſeipſo lamentabiliter fatetur iuuentutem ludis ⁊ non ſtudiis ſemper expoſuiſſe. in ſcholas inquit datus ſum ut litteras diſcereꝫin quibus quid vtilitatis eſſet ignorabam miſer: ſed ludere delectabar. Et eſt infantia ipſa prima etatum hominiſque ſeptennio durat a quo inchoans pueritia quaſi puraad gignēdum minime apta in quattuordecimum excurritannum a quo odoleſcentia adulta ad gignēdū aꝑta que īviceſimumoctauū ꝑrorogatur annum. a quo iuuentus incipit vſqꝫ in quinquageſimum annū ꝓtenſa ⁊ ab hoc ſenioris etas quam greci p̄ſbytem vocant ſumēs originē inſenectam hoc eſt ſeptuageſimū annum progredit̉ qͥ nulloannoꝝ numero perficit̉ ſed pꝰ ꝗnqꝫ illas etates qͣꝫtūcūqꝫ vite ſupereſt ipſi in labore atqꝫ dolore deputatur.¶ Notantum ꝙ Boetius dicit ſummopere cauendum nelitteris imbuendus membrorum diſproportiōeꝫ habeat.hec enim membrorum inepta monſtruoſitas mōſtrum inanima iudicare neceſſe eſt vti Philemon. Palemō. Loxus. Ariſtoteles ⁊ alli multi plurimi retulerūt. qm̄ animeipſe ſequuntur corpora ⁊ ſecundum ſe non ſunt impaſſibiles a corporum motibus: ⁊ hoc manifeſtum fit valde inebrietatibus ⁊ egritudinibus. multum nāqꝫ anime mutate videntur a paſſionibus corporeis ex quo ⁊ illud vulgare ſumpſit exordiū. Ruſticus in corpore ruſticus ⁊ in anima. Cum enim membrorum figura ⁊ habitudo. ⁊ generētur ⁊ nutriant̉ ex ſanguīe. Similiter quoqꝫ ⁊ ſpiritus quivehicula ſunt virtutū aīe ex hūore ſanguinis generantur.ꝯn̄s eſt vt ex ipſa membrorū habitudine inclinatiōes paſſionum cognoſcantur ipſamqꝫ animam vectam in multismotum ſui vectoris ſequatur. ꝑꝑ quod ſapiens ꝑtolomeꝰdixit ꝙ diuinās melius ⁊ verius pronunciat accipiens iu

diciuꝫ a ſtellis ſecundis ſecūdas vocās ſtellas figuras ⁊ accidentia inuēta in rebus phiſicis que a ſuꝑioribus impreſſa ſunt. hoc enim iam impreſſum ſcimus materie quare pro certo ꝓnunciamus totum ad accidentia illa. eſſe inclinatum: quo ſit vt molles quidem carne aptos mentedicimus diſtortumqꝫ vultum ſequit̉ diſtortia morum.¶ Notandum circa hoc ꝙ dicit. Et ne temporis intemperies ⁊cͣ. ſicuti docet Auicenna ſecunda fen. primi canoniscapitulo quarto ſūme prime qd̓ eſt de iudiciis temporum⁊ eoꝝ mutationibus omne tempus qui complexionem hꝫſanā ꝓportiōale ē ei ꝯueniēs. cū autē infantiū complexiocalore fere temperato ⁊ humiditate fere ſuperflua exiſtatvt eodem canone fen .i. doctrine prime. capl̓o. 2. cōueniēſeſt vt ip̄o imbuendo ꝓportionale tempus ſue eligatur nature. h̓ aūt inter quattuor anni tempora ver eſt a punctoequinoctiali incipiens vſqꝫ quo in mediū thauri deueniēseſtate mutetur. Eſt enim in terris tempus hoc temperatiꝰqm̄ non tm̄ neceſſe ſunt res calefaciētes ꝑꝑ frigus vt ſit inde multum curandum neqꝫ euentatio ꝑꝑ caloreꝫ. ⁊ in ip̄quidem eſt principiuꝫ frondēdi arbores ⁊ eius tempus efttempus apud medicos inter equalitatem vernalem exn̄saut ante ipſam aut poſt ipſam parum donec ſol ſit in medio thauri qͣꝫuis apud aſtronomos in eſtiuum tropicunprorſus extendat̉ poſt qd̓ tempus temperiei vicinus Autūnus ē. reliqua auteꝫ duo tempora aut exceſſiuo frigoreaut habūdanti calore intemperiei ſunt ſubiecta. quo ſitvt imbecillis infantia aut vere aut autūno plus tamen vere litteris dūtaxat mancipetur.¶ Legit̉ enī thimothei filium lepra īcumbente caſtratum loripedem gibbo tumentē doctrine macipatum plebeiam extitiſſe abiectionem ſuorūqꝫſociorum detractionem ridiculoſam. Similiterpretoris ſuburbani filium canicula inſtigante litteris vidimus mancipatū. Cū autem ſolita nongauderet vmbrella propria virtute deſtitutꝰ hictericie pena ꝑmollitus vitalibus tādē ſpiritibꝰattenuatus limphatico morbo occubuit. Eccquantum difficultatis membrorum indecens indiſpoſitio ⁊ aeris intemperies teneritati puericontulerunt.CLegitur enim timothei filium. In hac parte Boetiꝰ ſipradicta exemplo corroborat. qualiter ſcꝫ minima ſuꝑima enim ponit exemplum quo ad corporis membra. Itſcd̓a v̓o quo ad temporis intemperiem euitandam. Etſcūda pars inciꝑit ibi. Simil̓r pectoris. Et dicit ſic enimpro certe legit̉ ſupple in exemplo filium thimothei caſtrtū .i. teſticulis erutū. ⁊ hoc incumbente .i. īminēte lepra illo morbo. loripedem .i. claudum vel pede tortum. qꝫ ꝓ ⁊tumētē gibbo .i. ſtruma in dorſo. mācipatū .i. traditu doctrine extitiſſe abiectionem .i. deſpectionē plebeiam .i. plebis: qꝫ ꝓ ⁊. detractionē .i. ſubſanationem ridiculoſam ſociorum ſuoꝝ. Similiter ſupple alio exemplo vidimus filium p̄toris .i. prepoſiti ſuburbani manciꝑatū litteris canicula illa ſtella īſtigāte .i. furēte. aūt ꝓ certe cum ſubaudi ille p̄toris filiolus nō gauderet .i. frueret̉. ſolita vmbrela. i. conſueta vmbra. ipſe deſtitutus .i. derelictus ꝓpriavirtute. qꝫ pro ⁊. ꝑmollitus .i. afflictus. pena ideſt morbohictericie. tandem .i. finaliter. attenuatꝰ .i. cōſūptus ſpiritibus vitalibus. occubuit .i. vitaꝫ clauſit morbo limphatico .i. aquatico qui eſt idropiſis ⁊ reliqui ecce .i. vide quātum difficultatis indiſpoſitio membroꝝ ſupple in thimothei filio ⁊ intemperieſaeris ſubaudi in pͥtoris filio contulerunt teneritati puerili. ideſt ille namqꝫ abiectio plebisextitit hic v̓o infirmitatibus diem vite ſue miſerabiliterclauſit