Prohemtum

Et dicit Boetius. ¶ O marciane ⁊ in hoc beniuolentiamcaptat ipſum proprio nominando nomine. veſtra intentionouit poſtulare ideſt petere tractatum comꝑendiolum .i.breueꝫ ⁊ vtilem ⁊ hoc ad differentiam diſpendii dictum ēquod prolixum ⁊ inutile cenſetur. Hortaturqꝫ in hoc auditorem ad docilitatem ex doctrine compēdio de ſcholarium diſciplina. ideſt diſcendi norma ⁊ in hoc auditoremattētū reddit ex doctrīe vtilitate. Et ſic ī hac ꝑte prīa triafacit beniuolentiam captat. ad docilitatem hortatur. atqꝫattentionem auditorum ſuſcitat. ⁊ ſequitur. O vtinam ſubaudi illud poſtularetur a paruitate mei ſpiritus ideſt ingenii. deuitat enim in hoc arrogantiā. Tunc Boetius ſcribendi onus acceptās dicit. Paruitate mei ingenii nonbſtante ego Boetius tentabo acquieſcere. ideſt cōdeſcēdere amicis. ideſt amicabilibus tuis petitionibꝰ. ⁊ hoc ꝓut ideſt inquantum facultas. ideſt ſapientia mea. ſuꝑpetitideſt ſubminiſtrat ⁊ inqͣꝫtum decliuitas. ideſt debilitasingenii mei. qꝫ pro ⁊. tenacitas ideſt duricies vel comꝑaſſio erumnarum mearum ideſt calamitatum mearum ſubaudi ſuꝑpetunt. lꝫ pro qͣꝫuis ſim impeditus ſubaudi ſic vtid haud facile efficere poſſiꝫ duplici genere ideſt maneriecommentorum hoc eſt quorundam librorum expoſitorūtamen non omnino ideſt penitus diuerſorum commentorum dico in quaſdam editiones ideſt compilationes Ariſtotelis illius peripatetici ⁊ aliorum philoſophorum easſubaudi exponendo ac quaſdam ē greco in latinuꝫ tranſferendo. qꝫ pro ⁊ lꝫ ſim attenuatus. ideſt viribus exhauſtus proprio ſtudio vt ſic vix promiſſis vacare poſſim: ⁊ lꝫſiꝫ corroſus .i. artenuatus. ⁊ tranſumptiue loquitur. namcorrodere proprie eſt dentibus dilaniare. cruciatu. ideſttormēto inhumani ideſt crudelis regis gottorum ſcilicettheodorici. ⁊ hoc philoſophico cōſolatu. id eſt libro queꝫde ꝯſolatione philoſophie ediderat perueniente. qꝫ prolꝫ ſim permolitus. id eſt attenuatus extrema. ideſt ſummaperſpicatione. ideſt ſubtilitate trinitatis. profunde. ideſtalte quo ad intelligendum. quaſi dicat licet omnibus hisſupra vires īpediar nihilominꝰ qm̄ tāta vis ē inter nosamicitie vt nihil tuarū petitionum tibi negare queā proꝑterea tuis petitionibus acquieſcere tentabo. ¶ NotadūBoetius librum ſuum nominat de ſcholarium diſciplina. vnde inter diſciplinam ⁊ facultatem hoc intereſt quoniam diſciplina a diſcendo dicitur quod ſcientiam recipere ſonat: quare diſciplina in diſcipulo eſt. doctrina v̓o in magiſtro. facultas autem eſt ſcientia vel profeſſio in vtroqꝫ. diſciplina ⁊ doctrina in motu ſunt facultas in ꝗete. ¶ Notanduꝫ circa hͦ qd̓ dicit licet duplici cōmentorum. Boetius intelligens homines nedū ſibiipſisfore natos ſed amicis ⁊ patrie atqꝫ communi omniumvtilitati. ſic nemꝑe diuinus ille Plato architam tharentinum monuit vt non ſolum ſibi natum ſe memineret ſedpatrie ⁊ ſuis vt perexigua pars ſibi relinquatur. quod proſpiciens. Boetius vt poſteris memoriale quoddam eternum poſt ſe relinqueret: nunc in philoſophorum librisexponendis. nunc in grecis codicibus vt latine nobis coram loquerentur tranſferendis. nunc etiam in proprioꝝtraditione dies nocteſqꝫ expleuit qua in re tāto niſu tantaqꝫ lucubratione indies tenebatur vt materiam ſue criminationi daret. Dum enim ſtudio atqꝫ exponendorum librorum comentariis reliquiſqꝫ omnibus que ad hec attinent ſedulo vacaret: moris ſui extitit vt hominum conſortia fugeret atqꝫ in bibliothecam quā domi ph̓ie conſtituerat refertiſſimam ſe reciperet. quas ob res morum ſuorūemuli ip̄ꝫ demonibus alloquentem falſo criminabanturad inſtar magni Socratis. de quo ⁊ Apulegius impuneopinatus eſt ꝙ familiarem deum haberet ſibi obſequētēde quo ⁊ librum eddidit queꝫ de deo Socratiſ intitulauita qua criminatione ſe excuſans Boetius libro primo deconſolatione proſa quarta philoſophiam ita alloquitur.Atqui ⁊ tu inſita nobis omnium rerum mortalium cupidinem de noſtri animi ſede pellebas ⁊ ſub tuis oculis ſa-

crilegio phas locum eſſe non erat. inſtilabas eniꝫ auribꝰcogitationibuſqꝫ quotidie meis pictagoricum illud. deonon diis ſeruiendum nec conueniebat viliſſimorum mepreſidia ſpirituum captare queꝫ tu in hanc excellentiamcomponebas vt conſimilē deo faceres. hec ille. ¶ Notardum ingenium eſt interior vis animi quo ſepe inuenimꝰque ab alijs non didicimus dictum quaſi intus genitumſcilitet a natura. ¶ Nota erūna .i. miſeria inopia calamitas. Et dicitur ab e. ⁊ rumen quali extra rumen .i. cibumide erūnoſus. Item commentum eſt plurium ſtudio veldoctrina in mente habitorum in vnum collectio ⁊ ẜm hocquilibet liber poteſt dici cōmentum: ſed in noſtro vſu cōmentum dicitur liber expoſitorius .ſ. qui deſeruit expoſitioni ſentētie alicuius libri ⁊ non conſtructioni littere ⁊ ẜꝫhoc poteſt ſic diffiniri. Cōmentum eſt expoſitio verborūiuncturam non conſiderans ſed ſenſum.¶ Quid enim in gynnaſioꝝ exercitu lucidius ꝗͣin artificiali ⁊ naturali ꝓgreſſiōe debita cognitō⁊ ꝙͣ virium intelligētie gradualis exhibitio. Eloquentie enim partes decenti artificialium ⁊ naturalium proceſſu ⁊ perſpicua intelligentie comprehenſione nouimus ſtabiliri.¶ Quid enim in gynnaliorum. In hac parte. Boetius aſignat cauſam intentionis ſue atqꝫ ſuſcepti operis. ꝓximoenim dicit ꝙ non obſtantibus impedimentis tum ſtudiorum atqꝫ erūnarum multimodis. ſe velle iniunctuꝫ onusaggredi. poſſet quis huiuſmodi cauſaꝫ ſciſcitari cui vt ſatiſfaciat cauſaꝫ reddit. Et duo facit nā primo cāꝫ ſue intētionis atqꝫ ſuſcepti operis explicat. ſcd̓o cauſam ipſaꝫ cōfirmat. ſecūda ibi eloquentie enim. Dicit ergo primo antipophorizando iſto modo. quid eniꝫ pro certe. eſt lucidiusideſt ſplendidius qua propter ⁊ vtilius in exercitu .i. exercitatione gynnaſioꝝ .i. ſtudiorum ⁊ tranſſumptiue loquiturqͣꝫ debita cognitio in ipſo diſcipulo ſciētiis doctrinis eridiendo in progreſſione .i. profectu artificiali. ⁊ hoc quo adartes ⁊ doctrinas. ⁊ naturali hoc quo ad mores ſtudio cōformandos. Aliter etiam exponitur vt ad duplicem ordinem iſta referantur .ſ. ad ordinem doctrine quo a cōmunioribus ad ſpecialiora procedatur ẜm quē dictum eſt primo phiſicoꝝ: inata nobis via eſt ꝓcedēdi a cōmunioribꝰad ſpecialiora ⁊ ideo dicit artificialium. quod autem ſubiixit naturalium quo ad ordinem nature dixit quo a ſpecialioribus ad vniuerſaliora ſit ꝓceſſus. ea enim que nobisignotiora ſunt nature notiſſima eſſe dicuntur. quo ſit vt ſecūdo methaphiſice dicitur. Sicut ſe habet oculus niticoracis ad ſolis lumen ſic ſe habet ītellectꝰ noſter ad ea quemanifeſtiſſima ſūt naͣe. Deīde ſeꝗt̉ in textu. ⁊ inſuꝑ ꝗd eſtlucidius in ipſo magiſtrāte qͣꝫ exhibitio .i. ſubminiſtratiogradualis .i. bene ordinata. virium intelligentie .ſ. doctrinarum quaſi diceret nihil. Et huius rōnem ſubiungēs inquit enim pro quia ſupple nos. Boetius nouimus ſtabiliri .i. firmari partes eloquentie ī proceſſu .i. ordine atqꝫ mōdebito naturalium ⁊ artificialium. ſimiliter etiam in comprehenſione perſꝑicua .i. ſubtili intelligentia doctrinar¶ Notandum ꝙ intentio Boetii fuit ruditati erudiendoobuiare atqꝫ eos ab ignorantie nebulis ad apicē ſcientiarū trāiducere. Uerū qꝛ moduſ ordo atqꝫ regl̓a in hͦ potiſſima fore noſcuntur iuxta illud. Eſt ordo ſumma lime ſapientis in arte. ⁊ item Oratius eſt modꝰ in rebus ſunt certi deniqꝫ fines. Ultra quos citra que neſcit conſiſtere rectum. ideo Boetius opus hoc ſcribendum aſſumpſit inquo modum atqꝫ ordinem tradit quo quiſqꝫ faciliter inculmen ſcientiarum eleuatur ibiqꝫ conſtitutus ſplendiduscelebris atqꝫ glorioſus ſtabilitur. ¶ Notandum gynnasgynnadis pugna vel luta dicitur. Et dicitur a gynnos .i.nudus. quia nudi talibus in ludis ſueuerūt exerceri. indehoc gynnalium locus in quo talia quondam fiebāt ⁊ hincfacta tranſumptione ſtudium ſcholarium atqꝫ magiſtro