De diſciplina ſcholarium

tum deoꝝ referebat ⁊ item alius omniū diſciplinarū barenteꝫ atqꝫ vite ducis aluminā dixit: ad quā haud facile ſine diſciplinabilitate: qua homo plus ceteris animātibuspreſtare debet peruenire contingit. Haſ ob res. SeuerinꝰBoetius ad martiani rogatum atqꝫ erudiendorū ꝓfectūlibrū edidit. cuius inſtitutis veluti quodā duce methodoatqꝫ tramite quilibet in vberrimū ph̓ie campuꝫ a cunabulis. ut aiunt. propēſius perducat̉. Ad libri auteꝫ ſerie priuſqͣꝫ deueniat̉ auctorū more ea premittenda ſunt que cāmſuſcepti operis elucidant. titulum declarant. intentionemactoris. atqꝫ philoſophie partem cui liber ſubordineturpemōſtrant. Circa primum igitur qm̄ nihil ſit: ut Platoin thimeo cenſuit: cuius ortum non legitima cauſa ⁊ ratioprecedat. cauſe libri quatuor enumerande ſunt finalis .ſ.prima que in intētione ponitur. formalis. efficiēs: ⁊ materialis. Materialis que ⁊ ſubiectum dicitur. eo ꝙ circa ipſam actoris verſatur intentio. eſt aptitudo recipiendi doctrinam a docente. Circa hoc enim verſatur Boetii intentio ut erudienduꝫ aptum reddat ad doctrinaꝫ preceptorisrecipiendam. Cauſa finalis quoqꝫ que etiam vtilitas libri dicitur eſt erudiendorū vtilitas: que ē vt perlecto hoclibro a rudibus ip̄i ſuis inſtitutis ad veritatis ph̓ice cognitionem perducantur. Cauſa efficiens duplex eſt mouens⁊ mota Mouens quorūdam opinione Martianus capella ꝗ ⁊ librū nuꝑtiarum mercurii ⁊ philogie conſcripſerat.quemqꝫ ⁊ Boetius in conſolatu philoſophico in ſcribendo ſecutus fuiſſe dicit̉ ſed tn̄ hoc paꝝ momēti habere arbitrandū eſt: cum martianus ipſe tanta doctriua atqꝫ ſcribendi copia pre ceteris doctus euaſerat ut ſi quid cōſcribēdum ad ſcolarium vtilitatem conſpexiſſet non ſubrogatuꝫquēpiam ſed ſeipſum opus ipſum ſubiturum non dubitaſverumtamen eſt: Marrianum quendā quicunqꝫ ipſeBoetio tn̄ carū eidē hoc opꝰ iniuxiſſe quēadmodū ex libri prohemio luculenter innoteſcit. inquit eniꝫ Ueſtra nouit intentio. ⁊cͣ. veſtris martiane petitionibus tentabo acquieſcere. ⁊ hec cauſa mouens atqꝫ ſuſcepti operis eſſe poterit. Cauſa autem efficiens mota eſt ipſe Boetius vti inipſiuſ libri titulo ſtatim ſubiūgetur. ſꝫ cauſa formalis librihuius ſicuti ⁊ alioꝝ libroꝝ duplex eſt. vna enim eſt formatractandi: alia forma tractatus. forma tractandi in mōconſiſtit procedēdi ⁊ hic modus diffinitiuus eſt diuiſiuꝰatqꝫ exemploꝝ poſitiuꝰ: quemadmodū intuenti libri ꝓceſſuꝫ clarius innoteſcit. forma v̓o tractatus eſt libri diuiſioin capitula: atqꝫ caꝑituloꝝ in ſuas partes. ⁊ partiū in ꝑticulas. Et hec de cauſis libri ſufficiant. Nunc de libri titulo diutius īmorādū ē. vn̄ notandū. Titulꝰ ē breuis annotatio eorū q̄ diffuſius in ſequēti opere ꝯtinent̉. Et dr̄a titan qd̓ eſt ſol vel illuminās quaſi titanꝰ. qm̄ librū illuminat atqꝫ ſequētia declarat. Titulus ergo libri hic eſt.Auitii. Manlii Seuerini. Torquati. Exconſulis Patricii Ordinarii. Boetii viri illuſtris de ſcolariū diſciplina liber feliciter incipit. Sed forte querat aliquis qͣre tot noīaBoetio īponant̉. ad qd̓ reſpondēdū eſt qm̄ conſuetudo romanorum fuit auoꝝ noīa ſibi aſſcribere. uel qꝛ ob honorem ⁊ laudem hec ſibi imponūtur. Dicit̉ ergo auitiꝰ a romano quodā eius nominis. vel auitius quaſi inuictus aba qd̓ ē ſine ⁊ uicos victoria. vici eniꝫ minime potuit: neqꝫenī vnqꝫ ī ꝓſperis elatū ſe nouerat neqꝫ dep̄ſſuꝫ in aduerſis. ſemꝑ enī equo aīo ſe p̄buit veluti ſine vituꝑio tetragonum qd̓ vbicūqꝫ ꝓiiciat̉ recte ſtat. ſic ⁊ Boetius nec amore necodio vinci poterat. qd̓ ⁊ ipſe teſtatus eſt lib. prīo prola quarta cōſolatus ph̓ici cū inꝗt: nunqͣꝫ a iure ad iniuriāme ꝗſqꝫ detraxit. Manlius a manlio romano ſui generiſdictus ē: Torqͣtus a torqͣto eadē rōne. Seuerinus a ſeueritate. ſeuerus enim fuit cū Theodorico regi gottorū ob rēſaluandum publicā ſe oppoſuit ꝑꝑ qd̓ papie in exiliū miſſus ml̓to cruciatu verabat̉ ſicuti ⁊ ipſe tangit in libri huiꝰprincipio cum dicit ⁊ inhumani regis cruciatu corroſus.ic. ⁊ plenius in lib. de cōſolatione ph̓ie. quē ut cruciatustui miſeriā deplangeret. ad hoc aꝑtiſſime conſcribebat.

Exconſul v̓o fuit qꝛ vnus ex ꝯſulibus romanis. vel excōſul qꝛ extra ꝯſulatū poſitus. Patricius qꝛ vnꝰ ex patribus qui populo romano ſenatuiqꝫ p̄fuerant qui patreſcōſcripti dicbantur eo ꝙ eoꝝ nominia litteris aureis in capitolium ſcribebantur. Ordinarius qꝛ tanta moꝝ atqꝫ ſapīe p̄rogatiua excludit vt ⁊ cuilibet ordini dignus putaretur. Boetius v̓o dicebat̉ a boetꝰ qd̓ adiutor ſonat diſcuſſor publicaꝝ rōnū vt vult glo. in. l. Goeto. C. de tabulariis. libro. x. ⁊ hinc Boetius nomen cepit qm̄ fuit coadiutor ad publicas rationes diſcutiendas vt dicit Ioan. deꝑlatea in dicta. l. Boctos. Hec ergo nomina vel agnomina. aut cognomina. Boetio attributa ſunt aut cognatiōe aut amicitia aut certo euentu neceſſe eſt ſicuti ⁊ reliꝗͥsrōanis nominū pluralitas attribuebat̉ ſicuti. Marcꝰ tulliꝰ cicero. P. Uirgiliꝰ Maro ⁊cͣ. Addit̉ ī titulo de ſcholarium diſciplina vt actoris inſinuetur intentio. Cū enimvidiſſet ipſe Boetius innumeros pene erudiendos pretermodum ordinem atqꝫ regulam ad doctrinam anhelare ⁊ea propter minime doctos euadere ipſe cōmuni miſertusvtilitati rudium vt tante inordinationi obuiam iret modūatqꝫ diſcendi formaꝫ inſtituit in hoc libro in quo ipſis rudibus primo prima elementa ſubminiſtranda cenſuit. adultos diſcipline magiſtratuiqꝫ ſubiiciendos commonuit.elatos reprimit. proficientes ſagaci prouiſione refouet. ꝓuiſos magiſtratuiqꝫ venerabiles reddit atqꝫ tandem ipſorum magiſtrantium ſtatum erga ſubditos cōcludit. Subditur in titulo feliciter incipit. feliciter tam ea felicitateque ſummum bonum eſt. qͣꝫ que infortune bonis conſiſtit. Eſt enim liber iſte gradus atqꝫ ſcala qua in cognitionem veritatis peruenitur que eſt ſapientia qua adeptaoīa bona tā fortune qͣꝫ animi pariter cum illa adipiſcunt̉vt Salomon ipſe teſtatur. Poſtremo aūt cui parti ph̓ieſubordinetur videndum. ſubordinatur autem ethice quiade moribus diſcipuli erga magiſtrum loquitur quod adethicam reducitur. Declarata ergo ſunt hec quinqꝫ ſi recte conſiderabis que actorum more in librorum principiiſfrequenter recitantur ⁊ in his metris comprehenduntur.Utilitas titulus intentio parſqꝫ ſophie. Quatuor accauſe reꝫ totā perficientes qua de re ad litteraꝫ accedamꝰEſtra nouit intentio de ſcholariumdiſciplina compendioſum poſtularetractatum: vtinam a ſpiritus mei paruitate: prout facultas ſuꝑpetit: ingeniiqꝫ decliuitas: erumnarumqꝫ tenacitas amiciſveſtris. O Marciane petitionibꝰ tentabo aquieſcere. Et licet duplici genere commentorum ſiꝫimpeditus non tamen omnino diuerſoruꝫ. in qͣſdam Ariſtotelis: nec non aliorum philoſophorum editiones: proprioqꝫ attenuatus ſtudio: ⁊inhumani regis gottorum cruciatu corroſus:phiſolophico me preueniente cōſolatu. extremaqꝫ profunde trinitatis perſpicatione permollitꝰ.Eſtra nouit intentio. ⁊cͣ. Preſens liber Boetii qui eſt de ſcholarium diſciplina prima ſuiUdiuiſione in duas partes diuiditur ſcilicet inlx¶ a prohemium ⁊ tractatum. tractatus incipit. ibiCum igitur indiſcreti. Prohemium in trespartes diuitur. In prima ponit intentionem ſuam atqꝫintentionis cauſam ſubiungit. In ſecunda ordinem dicēdorum in hoc opere ſeruandum premittit. In tertia modum procedendi ponit. ſecunda ibi. In primis prima. tertia ibi. Hec autem. Prima pars in duo diuiditur. In primē facit quod dictum eſt intetionem ſuam ponens. In ſecundo cauſam intentionis aſſignat ibi. quid enim gynnaſiorum. Prima iterum in duas. in prima facit. quod dictum eſt. In ſecunda arrogantiam deuitat ibi. O vtinam.