Liber

¶ Nam nihil ex nihilo exiſtere. Hic ponit aliam rationemꝓbantē ꝙ caſus nō pōt eſſe ſine omni cauſa productus ſicut dicebāt antiꝗ. ⁊ arguit ſic. Quod eſt ex nihilo nihil ēſed qd̓ ē ex nulla cauſa ex nihilo ē. ergo qd̓ ex nulla cauſaeſt nihil eſt. Sꝫ ẜm antiquos caſus ē ex nulla cauſa. qꝛ eſtproductus ſine omni cōnexione cauſaꝝ. ergo caſus nihil ēvnde dicit in littera. Uera ſnīa eſt cui nemo vnqͣꝫ veterumrefragatus eſt .i. ꝯtradixit .ſ. ex nihilo nihil. exiſtere. qͣꝫ qͣꝫilli ātiqui illā propoſitionē ex nihilo nihil exiſtere iecerint.i. poſuerit quaſi quoddā fundamētū nō de operante prīcipio. ſcꝫ de deo creatore. qꝛ ille ex nihilo aliꝗd fecit. ſed īcellexerunt hoc de materiali ſubiecto .i. de tota natura fūdata in materia. ⁊ exponit ſeip̄m dicens. hoc eſt de naturaomniū rationū .i. de materia que eſt ſubiectū formarumnaturaliū. Sed ſi aliquid oriat̉ ex nullis cauſis. id videtureſſe ortū ex nihilo. ſed hoc fieri neꝗt vt aliꝗd oriat̉ ex nihilo ergo nō eſt poſſibile caſum eſſe hmōi .i. taleꝫ qualē pauloante diffiniuimus ẜm antiquos ꝙ ſit euentus temerarius ſine cōnexione cauſaꝝ. Quid ergo dicēdū ē de caſu q̄rit boe. Eſt ne nihil in rerū natura quod iure queat .i. poſſit appellari caſus vel fortuitū vel ē aliꝗd. tamētſi pro ꝙͣuis. lateat vulgus cui iſta vocabula conueniāt. ¶ Notandū ꝙ hec ꝓpoſitio ex nihilo nihil exiſtere vera eſt in comꝑatione ad cauſam ꝑticularē. que in ſua actione p̄ſuppōitmateriā tamē in cōꝑaratiōe ad cauſā vniuerſalē que ē cauſa totius entis non eſt vera. Unde dicimꝰ deum oīa creaſſe ex nihilo ⁊ fide tenemꝰ. ſed antiqui de iſto modo productionis ꝑ creationē nō loquebant̉. ſed prīo mō. vn̄ ariſtoteles prio phiſi. Impoſſibile eſt aliꝗd fieri ex his q̄ nō ſūtde hac .n. opiniōe cōueniūt oēs qui de natura ſunt.¶ Ariſtoteles meus id inquid in phiſicis ⁊ breui⁊ veri ꝓpinqua ratione definiuit. b. quonaꝫ inqͣꝫmodo. p. Quotiēs ait aliquid cuiuſpiā rei gratiagerit̉ aliudqꝫ quibuſdā de cauſis: ꝙͣ quod intendebat̉ obtingit: caſus vocat̉. Ut ſi quis colendiagri cauſa fodiens humū defoſſi auri pondus īueniat. Hoc igitur fortuito quidē credit̉ accidiſſe. verū nō de nihilo eſt. Na̓ ꝓprias cauſas hꝫ qͣrū improuiſus inopinatuſqꝫ ꝯcurſus caſum videtur oꝑatus. Nā niſi cultor agri humū foderet.inſi eo loci pecuniam ſuam depoſitor obruiſſet: aurū non eſſet inuentuꝫ.¶ Ariſtoteles meꝰ. id īquit in phiſicis. Hic ph̓ia ſoluit queſtionē de caſu ⁊ prīo on̄dit eā eē ſolutā ab ariſtotele ⁊ oſtēdit modū eius. ſcd̓o declarat ꝙ licet caſus nō habeat cauſas ꝑ ſe: hꝫ tn̄ cauſas ꝑ accn̄s ibi. He ſunt igit̉. Primodicit ariſtoteles meus. ideſt doctrina mea nutritus ⁊ deditus definiuit caſū in phiſicis .i. in ſecūdo phiſicoꝝ breuiratione ⁊ ꝓpinqͦ veri .i. veritati ⁊ q̄rit Boetius. Quonā īquā mō. dicit philoſophia. Quotiēs aliꝗd gerit̉ .i. ſit gr̄acuiuſpiā rei .i. alicuiꝰ rei ⁊ aliud obtingit quibuſdā de cauſis quā qd̓ ītēdebat̉ illud vocatur caſus. vt ſi aliꝗs cā cōlēdi agri fodiēs humū īueniat pōdus auri defoſſū: hec inuētio auri credit̉ fortuitu .i. a caſu accidiſſe verū ꝓ ſed. talis euētus caſualis nō ē de nihilo .i. de nulla cauſa. ſicutdicebat diffinitio antiquoꝝ. nā euētꝰ caſualis. hꝫ ꝓpriascās. quarū cōcurſus inopinatus ⁊ īprouiſus ſupple ab eoqui aliꝗd fecit cauſa alteriꝰ rei. vr̄ oꝑatꝰ eē caſū. niſi .n. cultor agri foderet humū que ſuꝑ. foſſio eſt vna cauſa inuentionis auri. ⁊ niſi eo loci. i. loco depoſitor obruiſſet .i. abſcōdiſſet pecuniā ſuā: que eſt alia cauſa īuētionis auri: aurū nō eēt inuētū. ¶ Notandū ꝙ caſus ẜꝫ ariſt. eſt qn̄ aliquid ſit ꝓpter aliquē finē: vt foſſio agri propter ſeminationē: ſi aliꝗd aliud euenit ex quibuſdā cauſis preter hocquod intēdebat̉ hoc eſt caſus: vt inuētio theſauri caſualiseſt q̄ nō ītēdebat̉ a foſſore agri. ex quo pꝫ ꝙ inuentio the

ſauri eſt caſualis: nō iō ꝙ nō ē preuiſa a deo ſed qꝛ nō ē īuiſa ab homine ⁊ ita caſus. nihil ē quo ad deū: ſꝫ eſt aligquo ad hoīeꝫ p̄ter cuiꝰ ītētionem ⁊ ꝓuiſionē euenit.¶ He ſūt igit̉ fortuiti cāe cōpendii: qd̓ ex obuiisbi ⁊ cōfluētibus cauſis: nō ex gerētis intētiōe ꝓunit. Neqꝫ .n. vel qui auꝝ obruit vel ꝗ agrum execuit. vt ea pecunia reꝑiret̉ ītendit. ſꝫ vt dixi quoille obruit. nunc fodiſſe conuenit atqꝫ concurritcāe fortuiti comꝑendii .i. fortuiti euentus quod fortuitucōpendiū ꝓuenit ex cauſis obuiis ⁊ cōfluentibꝰ. nō ex intione gerentis. nō enim ille qui aurū obruit uel qui agiexercuit .i. fodit intendit ut ea pecūia reperiret̉: ſꝫ vt dixter gerentis intentionem euenit hunc fodere quā illruit pecuniā. ⁊ cōcurrit ſupple inuentio pecunie. ¶ Ndū ꝙ cā efficiēs non agit niſi moueat̉ a fine. Finis aumouet niſi ẜm ꝙ ē in intentione ⁊ ideo reſpectu illiusctus qui eſt in intentione agens eſt cauſa ꝑ ſe: ſed ſi aligcōtingat in actione preter intentioneꝫ agentis illius ageſt cauſa per accidens ⁊ ſic caſus: quia contingit preter intētionē agētis: nō hꝫ cāꝫ agētē ꝑ ſe ſꝫ per accidens.¶ Licet igitur difinire caſum eſſe inopinatum. vex cōfluentibus cauſis in his que ob aliquid gerūtur: euentū. Concurrere vero atqꝫ confluerecauſas facit ordo ille ineuitabili ꝯnerione procedēs: qui de prouidētie fonte deſcendēs cūcta ſulocis temporibuſqꝫ diſponit.¶ Licet igit̉ definire. Hic philoſophia ſoluit ſecūdā q̄ſtinē oſtendēdo quid ſit caſus. Cōcludit ergo diffinitionereius ex iam dictis. di. Licet igit̉ definire caſum eſſe euertum inopinatū ex cauſis confluentibus in his q̄ gerūt̉ oaliꝗd aliud. Tūc on̄dit qūo effectꝰ cauſalis cadit ſub orne ꝓuidētie. dictū eſt .n. ꝙ caſus prouenit ex cauſis cōflutibus. Qd̓ aūt cauſe confluant hoc prouenit ex ordine pruidētie. vnde dicit. Cās v̓o cōcurrere ⁊ confluere facit iſordo ſuꝑple fatalis procedēs ineuitabili cōnexione .ſ. caſaꝝ. qui deſcendēs ſupple ordo de fonte prouidentie cucta diſponit ſuis tꝑibꝰ ⁊ locis. ¶ Notandum ꝙ diffinitcaſus eſt bona. quia per eā caſus diſtinguitur ab alijs.hoc qd̓ dicit̉. caſus eſt euētus inopinatus excluditur effctus neceſſario eueniēs. velut frequēter ſicut ſolē oririhoīem naſci cū. 5. digitis in vna manu. Talia enim noeueniūt caſualiter ⁊ inopinate. ꝑ hoc quod dicitur ex cofluentibus cauſis. excludit̉ caſus primo modo dictus. qꝛẜm antiquos ponebat̉ produci ex nulla cōnexione cauſrū per hoc aūt qd̓ dicit̉ ī his que gerūt̉ ob aliꝗd aliud ꝑhoc excluditur a caſu cauſalitas per ſe. caſus enim ⁊ fortina ſūt cauſe ꝑ accidēs. ⁊ fiunt preter intētionē agētis.¶ Metrum primum quinti libri.Upis achemenie ſcopulis vbi verſa ſiquentumPectoribus figit ſpicl̓a pugna fugarTigris ⁊ eufrates vno ſeſe fonte reſoluuntEt mox abiunctis diſſociātur aquis.Si coeant: curſumqꝫ iteꝝ reuocentur in vnum:Confluat alterni quod trahit vnda vadi.Conueniant pupes: ⁊ vulſi flumine trunci.Mirtaqꝫ fortuitos implicet vnda modos.Quos tamen ipſa vagos terre decliuia caſusGurgitis ⁊ lapſi defluus ordo regit.Sicqꝫ permiſſis fluitare videtur habenis.fors patitur