Quintus

rimus. hec ſi ad diuinam noticiam referantur neceſſaria. ſi per ſe conſiderentur: neceſſitatis eſſe nexibus abſoluta. ſicut omne quod ſenſibuſpatet: ſi ad rationem referas vniuerſale eſt: ſiad ſe ipſa reſpicias: ſingulare.¶ Quid igitur refert. Hic obiicit contra ſolutionem ⁊ ſoluit. obiectionem. Secundo contra illam ſolutionem obiicit. ibi. Sed ſi inquies. in mea ⁊cͣ. Obiectio in hoc cōſiſtitEx quo futurum contingens preſcitum certitudinalitereuenit ⁊ neceſſario: non videt̉ eſſe differentia inter contingens ⁊ neceſſariū. vnde dicit. Quid igit̉ refert contingētia ⁊ libere futura non eſſe neceſſaria. cuꝫ ipſa eueniant inſtar .i. ad ſimilitudinē neceſſitatis. Tūc ſoluit dicens. Qd̓inter euentum neceſſariū ⁊ contingenteꝫ hoc refert qd̓ manifeſtum apparet per exempla que paulo ante propoſuit.ſꝙ ſol oriens ⁊ homo gradiens que dum fiunt non fieri nōpoſſunt. Et ita vtrumqꝫ eſt neceſſariū ſub conditione preſentie. preſentia enim neceſſe eſt eſſe dum ſunt preſentia.tamen vnum eoruꝫ .ſ. ſol oriens priuſqͣꝫ fieret neceſſe eratexiſtere. alterum v̓o ſcilicet homo gradiens minime habetneceſſitatem fieri antequam fiat. ita etiaꝫ illa que deus habet preſentia proculdubio exiſtunt propter neceſſitateꝫ cōditionis qua ſunt preuiſa euenire tanquaꝫ preſentia. Sedcorum que ſic ſunt preuiſa hoc de rerum neceſſitate deſēdit. ſicut ſolem oriri. illud de poteſtate facientium. ſcilꝫ hominem ambulare. ex quo cōcludit. ideo nō iniuria diximꝰhoc prius. ꝙ illa que contingenter eueniunt ſi referanturad diuinā noticiā ſunt neceſſaria. ſcilicet ex conditione diuine ſcientie. Si v̓o per ſe conſiderēt̉ ipſa ſunt abſoluta anexibus .i. a vinculis neceſſitatis. quod manifeſtat per ſimile. ſicuti ſi id quod patet ſenſibus: referas ad rationemtunc eſt vniuerſale. ſi autem referas ad ſenſum tunc eſt ſingulare. ¶ Notandum ꝙ ſi idem relatum ad diuerſa pōteſſe vniuerſale et ſingulare: videtur ſimiliter ꝙ ideꝫ comparatum ad diuerſa poſſit eſſe ꝯtingens ⁊ neceſſariū. Nāparticulare habet rationē cōtingētis ⁊ vniuerſale rationēneceſſarii. Sꝫ videmus ꝙ humana natura comparata adintellectum agētem abſtrahētem a conditionibus indiuiduantibus. ⁊ comparata ad intellectū poſſibileꝫ habet rationem vniuerſalis. ſed cōparata natura humana ad ſenſum qui particulariter comprehēdit: hꝫ rationem ſingularis Nam vniuerſale eſt duꝫ intelligitur particulare v̓o dūſentitur. Similiter erit de futuro contingenti ꝙ ipſum cōparatum ad diuinā preſcientiā ad neceſſariū conditionaliter. in ſe autem conſideratum habet ſe contingenter.¶ Sed ſi in mea inquies poteſtate ſitum eſt mutare propoſitum: euacuabo prouidentiam cuꝫ queilla prenoſcit forte: mutauero. Reſpondebo.Propoſitum te quidem tuum poſſe deflectere:ſed quoniam ⁊ id te poſſe: ⁊ an facias. quoue conuertas: preſens prouidentie veritas intuetur diuinā te p̄ſcientiā non poſſe vitare. ſicuti p̄ſentisoculi effugere non poſſis intuitum quāuis et invarias actiones libera volūtate conuertas.¶ Sed ſi in mea inquies. Hic obiicit contra ſolutionem iādictam. ⁊ ſoluit illam obfectionem. ſecundo mouet dubitationem ibi. Quid igitur. Primo dicit. Tu obiicies cōtra lolutionem ſic. Si in poteſtate nica eſt mutare ꝓpoſitum meū. ſcilicet currendo et non currēdo. ego euacuaboideſt fruſtrabo prouidentiam diuinam. cū ego mutaueroilla que prenoſcit eſſe futura. ip̄e ſoluit dicens. Ego reſpōdebo te poſſe deflectere. id eſt mutare propoſitum tuum.ſed veritas prouidentie illa intuet̉ illud te poſſe .ſ. mutarepropoſituꝫ. ⁊ an facias qd̓ propoſitū mutes. ⁊ intuet̉ quocouertis tuuꝫ propoſitū. ideo ſcias te nō poſſe vitare diui

nā preſcientiam ſicuti quāuis libera volūtate te conuertasin varias actiones tu non poſſiſ effugere intuitum preſentis oculi. ¶ Nota ꝙ licꝫ homo poſſit mutare propoſituꝫſuum per hoc tamen non effugit preſcientiam diuinaꝫ qꝛdeus illam mutationem prenoſcit: poſito enim ꝙ deuspreuideret te cras iturum ad forum quāuis poſſis non ire⁊ ꝓponas non ire. non tamen non ibis qꝛ deꝰ prouidet ſimul ⁊ propoſitum ⁊ poteſtatem non eundi. ⁊ mutationempropoſiti ⁊ actionem eundi: ⁊ ideo nō potes aliquo modoeffugere eius preſcientiam.¶ Quid igitur inquies. Ex mea ne diſpoſitioneſcientia diuina mutabitur: ut cum ego nunc hocnunc aliud velim. illa quoqꝫ noſcendi viceſ alternare videatur. B. Minime. P. Omne namqꝫ futuruꝫ diuinus precurrit intuitus: ⁊ ad preſētiam proprie cognitionis retorq̄t ac reuocat: necalternat: ut tu eſtimas: nunc hoc nūc illud prenoſcendi vices: ſed vno ictu mutationes tuas manens preuenit atqꝫ complectitur. quam comprehendendi omnia viſendiqꝫ preſentiam: non exfuturarum prouentu rerum. ſed ex propria deusſimplicitate ſortituſ eſt. ex quo illud quoqꝫ reſoluitur quod paulo ante poſuiſti: indignum eſſe ſiſcientie dei cauſam futura noſtra preſtare dicantur. Hec enim ſcientie vis preſentaria notionecuncta complectens. rebus omnibus modū ipſaconſtituit: nihil vero poſterioribus debet.Quid igitur inquies. Ex mea ne diſpoſitione ſcientia.Hic mouet dubitationem dicens. Tu forte īquies. Quidigitur contingat ex iſta ſolutiōe: mutabit̉ ne ſcientia diuīaex mea diſpoſitione .i. ex mea variatione .ſ. cum ego nuncvelim hoc nunc aliud videt̉ ne preſcientia diuina ex hocalternare. ideſt mutare vices ſuas noſcendi. ideſt cognoſcēdi: ipſe reſpondet. minime contīgit hoc ꝙ diuina ſcientiamutetur. qꝛ diuinus intuitus precurrit omne futurum ⁊retorquet illud ad preſcientiā ꝓprie cognitiōis cognoſcendo omnia ſimul tanqͣꝫ preſentia. nec alternat. ideſt mutatvices ſuas prenoſcendi. id eſt precognoſcendi nūc hoc nūcillud. ſcilicet ſucceſſiue ſicut tu eſtimas. ſed manens liber amutatione vno ictu preuenit. ⁊ complectitur tuas mutationes. quā preſentiam cōprehēdendi omnia tanqͣꝫ preſentiadeus nō ſortit̉ ex rebus futuriſ. ſꝫ ex ꝓpria ſimplicitate. exquo reſoluitur. ideſt declaratur illud quod paulo ante poſuiſti .ſ. indignum eē ſi futura noſtra dicātur preſtare cauſam ſcientie dei. vis. ideſt virtus enim ſcientie diuine cuncta complectēs p̄ſentialiter. ipſa conſtituit. ideſt imponit.modum omnibꝰ rebꝰ. qꝛ ſcientia dei eſt cauſa rerum. ipſav̓o nihil debet ipſis rebus qꝛ nihil ab eis accipit ſicut nosaccipimus ſcientiam a rebus. ¶ Nota ſi deus ſimul noncognoſceret ea que ſucceſſiue eueniunt in tēpore: tunc ſciētia dei eſſet variabilis. ꝑꝑ hoc cognitioneꝫ vnius ſuccederet cognitio alterius. ſed qꝛ omnia ſimul cognoſcit tanqͣꝫpreſentia ideo in ſua ſcientia non cadit variatio: ut priusneſciat eſſe alicuius ⁊ poſtea ſciat. vel ꝙ prius ſciat hoc n̄eſſe ⁊ poſtea eſſe. immo ſimul oīa cognoſcit. ⁊ ideo ſil̓ ſcitaliquid non eſſe in vna differentia temporis mēſurantisrem ⁊ eſſe in alia difſerentia temporis.¶ Que cum ita ſint: manet intemerata mortalibus arbitrii libertas. Nec inique leges ſolutisoī neceſſitate voluntatibus premia penaſqꝫ proponunt. Manet etiam ſpectator deſuper cunctorum preſcius deus: viſioniſqꝫ eius preſens ſemper eternitas cum noſtrorum actuum futura qͣli