Liber

diſpō reꝝ inquātū ea que prouiſa ſunt a deo producunturad effectum mediantibus cauſis ſecundis adminiſtrantibus. de quibus cauſis diuerſe ſunt opiniones quas Bo.tangit in littera: ſed nullam eaꝝ affirmat. Nā ꝗdam antquoꝝ dicebāt fatū exerceri mediantibus diuinis ſpiritibꝰdeo famulantibus. Alij dicebant ip̄m exerceri ab animamundana: ſicut platonici. qd̓ alij exponūt de aīa humanaqꝛ per ipſam tanqͣꝫ per cām ſecundā exercent̉ actus liberiarbitrit qui ſub prouidentia cadunt. Alij dixerūt fatū exerceri tota naͣ inſeruiente. intelligentes per totā naͣꝫ ꝯplexionem oīuꝫ elementoꝝ. Alij dicunt fatū exerceri motibꝰ corporum celeſtiū. ſicut aſtrologi. Alii ꝙ ꝑ variam ſolertiamdemonū. ⁊ dicunt̉ demōes in ꝓpoſito ſpūs habitātes circa humectam partem aeris: ẜm doctrinā quorūdā platōicorum qui dicunt̉ cacodemōes .i. malū ſciētes. Alii dicūtſatuꝫ exerceri angelica virtute. Ubi notandū ꝙ in primaopinione fatuꝫ dicit̉ exerceri mediantibus ſpiritibus deofamulantibus: qd̓ eſt intelligendū de ſpiritibus oīa diſponentibus: ſed īmobiliter ꝑmanentibus. Qd̓ aūt dicit̉ inꝗnta opiniōe fatū exerceri virtute angelica: intelligenduꝫeſt de angelis ſiue ſpiritibus applicantibus ſe diuerſis locis miſſis in miniſterium. Angelus enim nuncius interp̄tatur: ⁊ eſt nomen officii non nature ẜm. b. grego.¶ Quo ſit vt omnia q̄ fato ſubſūt ꝓuidētie quoqꝫſubiecta ſint cui ipſum ēt ſubiacet fatū. quedamv̓o que ſub ꝓuidentia locata ſunt fati ſeriem ſuperent. Ea v̓o ſunt q̄ prime propiqua diuinitatiſtabiliter fixa. fatalis ordinē mobilitatis excedūt¶ Quo ſit vt oīa. Hic refert quandam ꝯcluſioneꝫ circa fatum ⁊ prouidentiam. ſcd̓o declarat eam in exemplo ibi.Nam vt orbium. Primo dicit ex quo dcm̄ eſt fatum dependere a ꝓuidentia diuina. Quo fit .i. ex quo ſequit̉ vtoīa que ſubſunt fato etiam prouidentie ſint ſubiecta. Cuietiam prouidentie ip̄m fatum ſubiacet: ſed non econuerſoqꝛ quedam que locata ſunt ſub ꝓuidentia ſuperant ſerieꝫfati .ſ. ea que imediate ꝑ deum adminiſtrantur ſicut creatio rerum. ⁊ glorificatio creaturarum rōnaliuꝫ. ea v̓o queſunt ꝓpinqua prime diuinitati ſtabiliter fixa .i. īmobiliaHec excedunt ordinem fatalis mobilitatis .i. mutabilitatis. ¶ Notandū ꝙ qꝛ fatum dependet a ꝓuidentia ſicuteffectus a ſua cā: neceſſe eſt illa que dependent a fato etiāa ꝓuidentia dependere. non aūt ecōuerſo qꝛ effectus nonadequat̉ ſue cauſe: ꝓuidentia aūt ad diuinū intellectumſpectat: fatum v̓o ad ea que in creaturis gerunt̉.¶ Nam vt orbiū circa eundē cardinem ſeſe vertētium ꝗ eſt intimus ad ſimplicitatē medietatis accedit: ceterorumqꝫ extrema locatorū veluti cardo ꝗdaꝫ circa quē verſent̉ exiſtit. extremꝰ v̓o maiore ambitu rotatus quāto a puncti media īdiuiduitate diſcedit: tanto amplioribus ſpaciis explicatur. Si ꝗd v̓o illi ſe medio ꝯnectat et ſocietin ſimplicitatem cogit̉. Diffunditqꝫ ac diffluereceſſat. Simili rōne quod longius a prima mentediſcedit maioribus fati nexibus implicat̉. ac tanto aliꝗd fato libeꝝ eſt: quanto illum rerum cardinem vicinius petit. Quod ſi ſuperne mentis heſerit firmitati motu carens: fati quoqꝫ ſupergreditur neceſſitatem.¶ Nam vt orbium. Hic declarat illam ꝯcluſionē ꝑ exemplum on̄dens qūo quedam ſubiacent fato magis: quedaꝫminus: ⁊ quedam totaliter excedunt fatū ſcd̓o ex dictis cōcludit habitudinē fati a ꝓuidentia per quedā ſil̓ia ibi. Igitur vti eſt. dicit prīo. Nam ſicut orbiū .i. circulorum. vertētium ideſt mouentiū ſe circa eūdem cardinem .i. axem. ille

ꝗ eſt intimus .i. vicinior ſiue ꝓximior axi accedit ad ſimplicitatem medietatis .l. axis vel centri qꝛ tardiori motu mouetur. ⁊ ideo magis accedit ad īmobilitatē aris. ⁊ iſte circulus reſpectu exterioris hꝫ ſe ad modū cētri circa qd̓ exterior verſatur. vn̄ ſubdit ꝙ eſt veluti ꝗdam cardo .i. centrūceteroꝝ orbiū extra locatoꝝ circa quē verſent̉. Sicut mediolus in rota adheret axi ⁊ eſt ſicut cardo ꝗdaꝫ circa quēvoluunt̉ cancri ⁊ radii: Extremus v̓o .i. vltimus orbis exterior rotatus .i. motus maiore ambitu. tanto explicat̉amplioribꝰ ſpaciis quāto diſcēdit̉ a media indiuiduitatepuncti .i. centri. Si ꝗd v̓o illi medio ſe cōnectat illud cotur .i. cōpellit̉ ī ſimplicitatē .i. īmobilitatē aris: ⁊ ceſſat dfundi ⁊ diffluere ꝑ magnū ſpaciū. Sil̓r illud qd̓ lōgiusprima mente diſcedit ſic̄ creature corruptibiles. maioribnexibus fati implicat̉ ⁊ tanto magis aliꝗd ē liberū a fatoquanto vicinius petit .i. accedit illum cardineꝫ reꝝ .ſ. deūꝙ ſi firmitati ſuperne mentis heſerit ſuꝑgredit̉ necͣitatēfati. ¶ Notandū ꝙ quanto magis entia ſunt ꝓpinqͣ prīotāto minus ſūt mutabilia. ⁊ quāto remotiora tāto magismutabilia. qd̓ declarat ph̓ia exemplo diuerſoꝝ circulorūab eodem centro ductoꝝ. in quibus circulus remotior acentro eſt maior. ⁊ velocius mouetur. qꝛ maiꝰ ſpaciū ꝑtrāſit ī equali tꝑe. qui aūt eſt vicinior centro minor eſt ⁊ tardius mouet̉ minus ſpaciū ꝑtranſcundo. circuli v̓o medimedio mō ſe habent ⁊ eſt optima comparatio cētri circuliad creatorem. Sicut enim centruꝫ eſt indiuiſibile ⁊ ab ip̄opoſſent plures circuli procedere: ita creator vnus ⁊ indiuiſibilis exiſtens infinita creat ⁊ gubernat.¶ Igitur vti eſt ad intellectum rōcinatio: ad idquod eſt id qd̓ gignitur: ad eternitatē tp̄s: ad pūctum mediuꝫ circulus: ita eſt fati ſeries mobilisad prouidentie ſtabilem ſimplicitatem.¶ Igit̉ vti eſt. Hic ph̓ia ꝯcludit habitudinē fati ad ꝓuidetiam diuinam ꝑ quedā ſil̓ia ⁊ dicit. Serieſ fati ita eſt .i. itſe hꝫ ad ſtabilem ſimplicitateꝫ diuine prouidentie ſicut ratiocinatio ſe hꝫ ad intellectū. Ubi ſciendum ꝙ illud qd̓tellectꝰ ſimplici veritate ītelligit rōcinatio ꝑ modū diſcurillud qd̓ gignit̉ eſt in qͣdā fluxibilitate ⁊ motu. qd̓ v̓o actieſt gēitū eſt ī quadā ꝑmanētia. Etiā hꝫ ſe fatū ad prouidtiam ſicut tp̄s ad eternitatē. Ubi ſciendū ꝙ in tꝑe eſt ſucceſſio ꝑtiū tꝑis pn̄tis. p̄teriti ⁊ futuri. eternitas aūt eſt ſindiſtēditur ⁊ ꝑ ꝑtes diuidit̉ mobilis exn̄s. pūctū āt ē īmobile ⁊ indiuiſibile. qꝛ ex prīo cūclidis pūctū ē cuiꝰ ꝑs nō ē¶ Ea ſeries celum ac ſydera mouet. elemēta ī ſeinuicem temperat: ⁊ alterna cōmutatiōe trāſformat. Eadē naſcentia occidentiaqꝫ omnia ꝑ ſimiles fetuū ſeminūqꝫ renouat ꝓgreſſus. Hec actꝰetiam fortunaſqꝫ hoīum indiſſolubili cārum connexione conſtringit. que cum ab īmobilis prouidentie proficiſcant̉ exordiis. ip̄as quoqꝫ īmutabiles neceſſe ē eſſe. Ita enim reſoptime regunturſi manens in diuins mente ſimplicitas indeclinabilem cārum ordinem promat. Hic v̓o ordores mutabiles. ⁊ alioquin temere fluituras propria incommutabilitate coerceat.¶ Ea ſeries celū ⁊cͣ. Hic ph̓ia on̄dit que ſint illa que fatodiſponūt̉. ſcd̓o ꝯcludit ꝙ illa que intellectui ꝯfuſa vidēt̉in diuina gubernatione ſūt rōnabil̓r ordīata ibi. Quo fitPrimo dicit ea ſeries fati de qua ocm̄ ē mouet celū ⁊ ſydera. temperat elementa in ſcinuicē nc̄ total̓r ſe corrūpant⁊ tranſformat ip̄a alterna cōmutatiōe. ita ꝙ ex aqͣ fiat aer⁊ ecōuerſo