Quartus

tamen contrarium accidit eis. vel propter debilitatem naturalem viſus. ſicut in noctuis. de quibꝰ dicit Iſidorus ꝙorto ſplendore ſolis viſus noctue ebetat̉. vel propter conſuetudinem ad tenebras ſicut credit̉ eſſe de bubone. Cumenim bubo habeat alias aues ſibi inimicas. ideo de diein cauernis latitat ⁊ alijs auibus quieſcentibus ꝑꝑ neceſſitatē victus de nocte volat. ¶ Notandū ꝙ dicit. Uide ꝗdeterna lex ſantiat. dicit beatus auguſtinus in libro de liero arbitrio. Lex eterna eſt qua iuſtuꝫ eſt ut omnia ſint⁊dinata. ⁊ ideo ẜm ordinem eius nunquam iuſtus deſtituitur premiis. nec malus ſuppliciis.¶ Quid igitur: his ne accedamus quos beluis ſimiles eſſe monſtrauimꝰ: Quid ſiquis amiſſo penitus viſu ipſum etiam ſe habuiſſe obliuiſceret̉.ituitū: nihilqꝫ ſibi ad hūanā ꝑfectionē deeſſe arbitraret̉: nū videntes eadē cecos putaremꝰ;¶ Quid igit̉ hiſne accedamus. Hic oſtēdit philoſophianon eſſe cōſentiendū opinioni vulgari dicēs. O Boeti ꝗdit̉ dicis: nūquid debemus accedere per conſenſum hisilgaribus quos mōſtrauimus ſimiles eſſe beſtiis. quaſicat non. ⁊ hoc manifeſtat per exemplum dicens. ꝗd dicis ſi quis homo amiſſo penitus viſu: obliuiſceret̉ etiā ſeipſum habuiſſe viſum et arbitraret̉ nihil deeſſe ſibi ad ꝑfectionem humanā. nunꝗd hoīes videntes .i. iudicanteseadem cū ceco. putaremus eſſe cecos quaſi dicat īmo. ſuꝑple ſimiliter ſi vulgares dicerent ſe recte iudicare. ⁊ ſe noneē beluas: adhuc nō eſſet eis conſentiendū. ¶ Notādū ꝙvulgares ⁊ imperiti iudicant tanqͣꝫ longe diſtantes a veritate. quia iudicant ẜm concupiſcentiā: non ẜꝫ rei veritateꝫꝑꝑ quod non eſt ſtandū eorum iudicio. Unde. Seneca īde remediis fortuitorū dicit. Male opinātur homines dete: ſed mali. mouerer autem ſi ſapiētes hoc loquerēt̉: nūcauteꝫ malis diſplicere eſt laudari. Male de te loquūtur:nouerer ſi hoc iudicio facerēt. nūc autē morbo ignorantie faciunt. male de te loquūtur quia bene neſciunt loqui.¶ Nam ne illud quidē acquieſcent qd̓ eque validis rationū nitit̉ firmamētis: īfelicioreſ eſſe eosqui faciant ꝙͣ qui patiātur iniuriā. b. Uellē inꝙͣhas ipſas audire ratiōes. P. Omnē inquit improbū num ſupplicio dignum negas. b. Minime. p. Infelices vo eē qui ſunt improbi multipliciter liquet. b. Ita eſt inqͣ. p. Qui igit̉ ſup̄pliciodigni ſunt miſeros eſſe non dubitas. b. Conuenit inqͣꝫ. p. Si igit̉ cognitor ait reſideres: cui ſuꝑplicium inferendum putareſ. ei ne qui feciſſet: anqui ꝑtuliſſet iniuriam. b. Nec ambigo inquamquin ꝑpeſſo ſatiſfacerem dolore facientis: P.Miſerior igitur tibi iniurie illator ꝙͣ acceptor eēvideretur. b. Conſequitur inquam.¶ Nam ne illud quidem acquieſcēt. Hic philoſohia ꝓbatilloſ eſſe miſeriores ꝗ faciūt iniuriā qͣꝫ qui patiūtur. ſecūdo ex hoc cōcludit ꝙ iniuria non eſt ipſius patiētis ſꝫ inferentis. tertio inuehit̉ cōtra oratores. ſecūda ibi. Hac igitur. tertia ibi. Atqui nunc. Primo dicit nūquid vulgaresnon acquieſcent. id eſt credent. illud qd̓ nitit̉ eque validisfirmamētes rationū. ſcꝫ infeliciores eſſe eos qui faciūt inſuriam qͣꝫ qui patiant̉. Dicit boetius. Uellem audire haſipſas rationes tūc philoſophia intēdit duos ſillogiſmoſad probandū intentū quoꝝ primus ē. Omnis improbuseſt miler: ſed omnis dignꝰ ſupplicio eſt īprobus ergo omnis dignus ſupplicio eſt miſer. ⁊ ꝑ conſequēs qͣꝫto dignior eſt ſupplicio tanto eſt miſerior. Secundus ſyllogiſmuseſt. quato aliquis eſt dignior ſupplicio tanto eſt miſerior.ſed faciens īiuriam dignior eſt ſupplicio qͣꝫ patiens. ergo

faciens iniuriā miſerior eſt qͣꝫ iniuriā patiēs. Prīo innuit primū ſyllogiſmū dicēs. nūquid negas omnē improbūeſſe dignū ſupplicio. boetius dicit. minime nego. ⁊ multipliciter liquet eos eſſe infelices qui ſunt īprobi. ita eſt dicit boetius. Igit̉ dicit philoſophia. qui digni ſunt ſupplicio non dubitas eos eſſe miſeroſ. dicit boetius. cōuenit inqͣꝫ ſupple predictis. Tunc innuit ſecūdū ſyllogiſmū ꝑ modum interrogatōis dicens: O boeti ſi tu reſideres cognitor ideſt iudex cauſaꝝ. cui putares inferēdū ſuppliciū. velei qui feciſſet iniuriaꝫ. vel ei ꝗ ꝑtuliſſet īiuriā: dicit boetiꝰnō ambigo. id eſt nō dubito. quin ego ſatiſfacerem ꝑpeſſoiniuriam dolore. ideſt cū ſupplicio facientis iniuriam Igitur dicit ph̓ia. illator iniurie videret̉ tibi eſſe miſerior qͣꝫacceptor iniurie. dicit boetius. conſequit̉ inqͣꝫ. ſupple predicta. ¶ Notandū ꝙ ad eandē cōcluſionē ſic poſſet arguiQuicūqꝫ oꝑatur malū ex ꝓpoſito magis peccat ⁊ miſerior eſt qͣꝫ ip̄m ſuſtinens ſine ꝓpoſito et volūtate. ſed īferēsiniuriam peccat ex propoſito ⁊ ex volūtate. ſuſtinēs āt ſuſtinet contra voluntatem. ergo inferēs iniuriam peior eſt ⁊miſerior patiente iniuriam.¶ Hac igitur alijſqꝫ de cauſis ea radice nitentibꝰquod turpitudo ſuapte natura miſeros faciat: apparet cuilibet illatam iniuriam non accipientisſed inferentis eſſe miſeriam. P.¶ Hac igit̉ alijſqꝫ de cauſis. Hic philoſophia cōcludit exdictis ꝙ quelibet iniuria non eſt miſeria patiētis. ſꝫ inferētis dicens. Hac igit̉ de cauſa qꝛ inferens iniuriā miſerioreſt patiente ⁊ ex alijs cauſis ea radice. ideſt fundamēto nitentibus. hoc .ſ. fundamēto. ꝙ turpitudo facit homīes miſeros ſuaꝑte natura. ideſt ſua ꝓpria natura. Ex hoc apparet iniuriam cuilibet illatam non eē miſeriā accipientis .i.patientis eā ſed inferentis. ¶ Notandū ꝙ ex littera ſic poteſt argui turpitudo propria naͣ ſua facit hominē miſerūſed turpitudo eſt in inferente iniuriā ⁊ non in patiente. ergo inferēs iniuriā eſt turꝑis ⁊ miſer. ⁊ per conſeq̄ns iniuria non eſt miſeria patientis. ſed eam inferentis.¶ Atqui nūc ait cōtrafaciūt oratores. pro his enīqui graue quid acerbūqꝫ ꝑpeſſi ſunt: miſerationem iudicum excitare conant̉: cuꝫ magis admittentibus iuſtior miſeratio debeatur: quos nō abiratis: ſed a propitiis potius miſerantibuſqꝫ accuſatoribus ad iudicium veluti egros ad medicum duci oportebat: ut culpe morbos ſupplicioreſecarent: quo pacto defenſorum opera vel tota frigeret. Uel ſi prodeſſe hominibus mallet: inaccuſationis habitū verteret̉. Ipſi quoqꝫ improbi ſi eis aliqua rimula virtutē relictam fas eēt aſpicere. victorūqꝫ ſordes penaruꝫ cruciatibus ſedepoſituros viderent compenſatione adipiſcende probitatis: nec hoc cruciatus eē dicerēt: defenſorumqꝫ operam repudiarent ac ſe totos accuſatoribus iudicibuſqꝫ permitterent¶ Atqui nunc ait. Hic philoſophia inuehitur cōtra oratores. ſecundo concludit ex dictis ꝙ odium nō habet locuꝫapud ſapientes. ibi Quo fit. Prīo inuehit̉ ꝯtra oratoresꝗ inducūt iudices ad miſerādū patiēti īiuriā. cū tn̄ potiusmiſerādū ſit facienti iniuriam: ⁊ oratores .i. cauſidici quorū officiū eſt ꝑſuadere iudici. Iſti faciūt nūc contrariū. qꝛipſi conant̉ excitare miſerationē iudicū ꝓ eis qui perpelſi ſūt graue ⁊ acerbū quid. cum magis iuſtior miſeratio debeat̉ admittētibus .i. facientibus malū. quos iniuriantesoportehat duci ad iudiciū: velut egros ad medicū. non abiratis accuſatoribus. ſed a propiciis ⁊ miſerantibus. vt re