Tertius

illa inquit. Primo dicit. O boeti tu paulo ante .ſ. in primo libro putabas minime dubitandū hunc mundū regia deo. Dicit boetius minime arbitrori dubitandū. nec vnqͣꝫ putabo. ⁊ ego breuiter exponā quibꝰ rationibꝰ accedāad hoc probandū. Et innuit boetiꝰ ratiōes ſuas dicēs. hicmūdus minime cōueniſſet in vnā formā ex taꝫ diuerſis ⁊contrariis partibus. niſi eſſet vnꝰ qui tā diuerſa cōiūgeretſuꝑ. qui eſt deus. ⁊ ipſa diuerſitas naturarū huius mūdidiſcors inuicē diſſociaret. atqꝫ diuelleret cōiuncta. niſi eētqui cōtineret. id eſt cōſeruaret qd̓ nexuit. ideſt coniunxit qd̓ſuꝑ. eſt deus. ordo v̓o nature tam certus nō ꝓcederet. necexplicaret iam diſpoſitos motus. ideſt ordinatos motuslocis temporibꝰ efficiētia ſpaciis. qualitatibus. niſi eſſetvnus ꝗ ipſe manens .ſ. immobil̓r diſponeret has varietates mutationum quicꝗd auteꝫ hoc eſt quo condita. ideſtcreata manent ⁊ agitant̉ .i. mouēt̉ illud vſitato cūctis vocabulo nomīo deū. ¶ Notandū ꝙ boe. innuit tres rōnesꝙ mūduſ regat̉ a deo. Prima ſumit̉ ex diuerſaꝝ reꝝ cōiunctiōe que talis eſt. Diuerſa ⁊ cōtraria nō vniūtur inuicem ꝑ ſe. cū igit̉ mūdus vnitus ſit ex partibꝰ cōtrariis utex elemētis oportet ut aliꝗd ſit vniēs eas ⁊ hoc ē deuſ. ergo mūdus regit̉ a deo. Hanc ratiōem tangit ibi. Mundꝰhic. Secunda ratio ſumit̉ ex contrariorū ſimul coniūctoin conſeruatione. que talis eſt. Diuerſa cōtraria ex proietate ſue naͣe diſſocient̉ abinuicē niſi ab aliquo ꝯſeruētur. ſꝫ partes mūdi ſunt diuerſe ⁊ cōtrarie. ergo. ⁊c. Hancratiōꝫ tangit ibi. Coniuncta v̓o. Tertia ratio ſumit̉ ex ordinata motuum diſpoſitiōe que talis ē. Nihil certitudinaliter ⁊ regulariter mouet̉ ẜm diſpoſitionē loci temꝑis efficiētie. ſpacii ⁊ qͣlitatis niſi ſit vnū rectificans ⁊ regulans ſꝫmotus eoꝝ qui fiūt in mundo fiunt regulariter ẜm p̄dictaquinqꝫ. ergo neceſſe ē ponere rectificantē ⁊ regulantē qd̓eſt deus. ergo mundus regit̉ a deo. Hanc rationē tangitibi. Non tā v̓o certus. ¶ Notādū ꝙ regulares motuſ fiūtin mūdo locis qͣꝫtum ad proximationem ⁊ elōgationē ſolis in obliquo circulo. fiūt etiā temꝑibus qͣꝫtum ad variationē diei et noctiſ. Fiunt efficientia. qꝛ luna efficit augmētationem ⁊ diminutionē humidoꝝ ẜm ſui creſcentiā ⁊ decreſcentiam ⁊ efficit fluxum ⁊ refluxum maris. Fiunt ēt ordinati motus ſpaciis: qꝛ luna ⁊ alij planete maiori et minori ſpacio quādoqꝫ diſtant a ſole ⁊ ab inuicē. et fiunt qͣlitatibus: qꝛ in eſtate cauſat̉ calor. in hyeme frigus.¶ Cum illa: cum hec inꝗt ita ſentias: paruam mihi reſtare operaꝫ puto. ut felicitatiſ cōpoſ patriāſoſpes reuiſas: ſed que propoſuimus intueamurNonne in beatitudine ſufficientiā numerauimꝰdeūqꝫ beatitudinem ipſam eē cōceſſimus. b. Itaquidem. p. Et ad mundū igitur inquit regēdumnullis extrinſecis adminiculis indigebit. alioquiſi quo egeat plenam ſufficientiam non habebit.b. Id inꝙͣ ita eſt neceſſarium. p. per ſe igit̉ ſolumcuncta diſponit. b. Negari inꝙͣ nequit. p. Atquideus ip̄m bonū eſſe mōſtratus eſt. b. Meminiīqꝫ. p. per bonum igit̉ cūcta diſponit. Si quidē ꝑſe regit omnia: quem bonum conſenſimus: ⁊ hiceſt veluti quidam clauus atqꝫ gubernaculū. quomundana machina ſtabilis atqꝫ incorrupta ſeruatur. b. Uehementer aſſentior inqͣꝫ: ⁊ id te pauloante dicturam tenui licet ſuſpitione proſpexi.p. Eredo inquit: iam eniꝫ ut arbitror vigilantiꝰad cernenda vera oculos deducis.¶ Tum illa cū hec inquit ita. Hic ph̓ia ſuppoſito ꝙ munaus regat̉ a deo probat. ꝙ ab ipſo regatur ꝑ ſuam bōitatem ⁊ dicit. O boeti cū hec ita ſentias ꝙ munduſ regitur a

deo. puto mihi reſtare paruā operā .i. paruū laborē ut tucōpos .i. potens felicitatis. ſoſpes. ideſt ſanus. reuiſas patriam .i. cognoſcaſ beatitudinē. Tūc ꝓbat ꝙ deus regamundum ſua bonitate dicens. intueamur que propoſuimus. nōne numerauimus ſupra in. 7. proſa in beatitudīeeſſe ſufficientiam ⁊ cōceſſimus deū eſſe ipſam beatitudinēdicit Boetius. Ita eſt inqͣꝫ. ex hoc concludit philoſophiadeum nullo indigere ad regendū munduꝫ. dicit ergo. admundū regendū deus nullis extrinſecis adminiculis īdigebit. alioquin ſi ita eſſet ꝙ aliquo egeat. nō habebit plenam ſufficientiam. Et dicit Boe. Illud inqͣꝫ ē neceſſariūIdeo concludit ph̓ia. deus cūcta diſponit .i. regit. ꝑ ſe ſolum. dicit boetius. negari nequit. ſed deus monſtratus ēeſſe ip̄m bonū: memini inqͣꝫ dicit boe. ergo ꝑ bonū deꝰ cūcta diſponit: ſiquidē per ſe regit omnia. que conſenſimuseē bonū. ⁊ hic deus eſt veluti quidā clauus atqꝫ gubernaculum. quo machina mūdana ſeruatur ſtabilis ⁊ incorrupta. dicit boe. vehemēter .i. valde aſſētior. ⁊ illud te dicturam paulo ante. proſperi. licet tenui ſuſpitiōe: dicit ph̓ia.Credo inꝗt ꝙ hec preuidiſti. iā enī ut arbitror vigilantiusqͣꝫ prius deducis oculos ad vera cernenda. ¶ Notandūꝙ ex littera accipiunt̉ due rōnes ad probādū intētū. prīoprobat ꝙ deus ꝑ ſe regit omnia et talis in beatitudine eſtſumma ſufficiētia ſed deꝰ eſt beatitudo. ergo in deo ē ſumma ſufficientia tale autem non indiget extrinſecis gubernaculis. ergo per ſe deus regit omnia. Scd̓a ratio ꝓbatꝙ deus per ſuaꝫ bonitatē que nō diſtīguit̉ a deo regit oīaſicut deus ꝑ ſe regit omnia vt viſum eſt: ſed deus eſt ip̄mbonū ergo per bonum regit omnia. ut patet de ſe quia ꝓſua bonitate ⁊ clementia.¶ Sed quod dicam non minus ad contuendumpatet. b. Quid inqͣꝫ. p. Cum deus inquit omniabonitatis clauo gubernare iure credat̉. eademqꝫ omnia ſicuti docui. ad bonum naturali intentione feſtinent. nū dubitari poteſt ꝗn voluntarieregant̉ ſeqꝫ ad diſponentis nutū veluti conueniētia contēperataqꝫ rectori ſponte conuertant. b.Ita inqͣꝫ neceſſe eſt nec beatū regimen eſſe videret̉. ſiquidem detrectantiū iugum foret. non obtemꝑantium ſalus. p. Nihil ē igitur qd̓ naturāſeruans deo cōtraire conetur. b. Nihil inqͣꝫ. p.¶ Sed qd̓ dicam Hic ponit per quē modum deus omniagubernat. Et primo oſtendit ꝙ omnia gubernat ſuauiter. qꝛ oīa ſibi obediunt. Secundo ꝙ gubernat omnia qꝛnihil ſibi reſiſtere poteſt. ſecūda ibi. quid ſi conetͣ prīo dic̄Illud quod dicā non minus patet ad contuendū. ideſt addeſiderandū. ⁊ dicit boetius. quid inqͣꝫ. Et dicit philoſophia: cum deus iure credat̉ omīa gubernare clauo bōitatis ſue. ⁊ oīa feſtinent naturali intentione ad bonū. ſicutdocui prius in proſa decima. num pro nūquid. poteſt dubitari. quin voluntarie regantur et ſponte cōuertant ſe adnutum diſponentis veluti conuenientia .i. obedientia. ⁊ cōtemperata .i. coaptata ſuo rectori. dicit boetius. Ita īqͣꝫneceſſe eſt. quia non videret̉ beatū eſſe regimen dei. ſi foret iugū detrectantiū .i. recuſantiū ſicut bos laſciuus recuſat iugū ⁊ ſi nō eēt ſalus obtēperantium. ideſt obedientiuꝫergo dicit philoſophia: nihil eſt quod naturam ſeruansconetur. ideſt laboret cōtraire deo. Dicit boetiꝰ. Nihil inqͣꝫ. ¶ Nota ꝙ cū gubernare nihil aliud ſit niſi in fineꝫ ordinare. nec aliud eſt deū per bonitatē gubernare. qͣꝫ ꝑ bōitatē in finē dirigere. ⁊ cum oīa naturaliter tendant ad bonum tanqͣꝫ in finē: manifeſtū eſt ꝙ omnia ſponte in fineꝫdirigūtur ⁊ ita naturaliter omnia ſpōte obediūt gubernāti. ⁊ per conſequēs deus regit omnia ſuauiter. ¶ Nota ꝙvoluntariū ẜm ꝑfectam ſui ratiōem tantū inuenit̉ in habētibus voluntatē. ſed extendendo voluntariū ad oēm aꝑ