Tertius

non ſit ex voluntate. probat dupliciter. Primo probat hͦquia voluntas ſepe amplectit̉ mortē que tollit eſſe indiuiqui. Unde dicit. Uolūtas ſeꝑe amplectit̉ mortē. quā natura reformidat .i. abhorret. cōgentibꝰ cauſis .ſ. extrinſecis. ſicut pꝫ de martiribꝰ. Secūdo probat idē ex hoc. ꝙ voluntas qn̄qꝫ cohibet operationē cōſeruatiuā eſſe ſpecifici dicēs cōtraqꝫ .i. ꝑ cōtrariū. illud opus gignēdi. quo ſolo durat diuturnitas .i. ꝑmanentia rerū mortaliū. quod naturaappetit. interdū coercet voluntas. ſicut patet in continentibus. adeo hec charitas .i. appetitus ſui ſuꝑ. manendi nōꝓcedit ex animali motiōe. ſed ex naturali intentione quaꝫdeus indidit nature.¶ Dedit enim prouidentia creatis a ſe rebꝰ hācvel maximā manendi cauſā vt quoad poſſunt naturaliter manere deſiderent. Quare nihil eſt ꝙvllo modo queas dubitare: cuncta que ſunt appetere naturaliter conſtātiā permanēdi. deuitare perniciē. b. Confiteor inꝙͣ nunc me indubitato cernere. que dudum incerta videbantur.¶ Dedit enī ꝓuidentia diuina rebꝰ creatis a ſe. hanc maximā cām manendi. vt deſiderent per manere naturaliter qͣꝫdiu poſſunt. quare nihil eſt ꝙ vllo mō queas .i. poſſis dubitare. cūcta que ſunt naturaliter appetere conſtantiā permanendi. ⁊ deuitare perniciem. qd̓ boetiuſ cōcedens dicitCōfiteor inqͣꝫ. nunc me cernere indubitato .i. ſine dubitatione que dudū incerta videbant̉ ſuꝑ. ꝙ vegetabilia ⁊ inanimata naturaliter appetūt ꝑmanentiā eſſendi. ¶ Notandū ꝙ duplex eſt appetitus naturalis ⁊ animalis. Naturalis eſt qui conſequitur formā naturalē. ⁊ quia prima ꝑfectio illius quod habet formā naturalē eſt eē. iō appetituscuiuſlibet rei naturalis ē ad ſuū eſſe habendū ſi careat. vl̓ad cōſeruādū ſi habeat. Appetitus aīalis eſt qui conſequitur formā apprehēſam. ⁊ ſi ē forma apprehē̓ſa ꝑ ſenſus.ſic ē appetitus ſenſitiuuſ. qui ſemꝑ tendit in cōueniētia nature. ſi aūt eſt forma apprehenſa ꝑ ītellectū. tunc ſemꝑ inclinatio conueniēs eſt appetitus rōnalis qui eſt voluntas⁊ qꝛ illud qd̓ ẜm ſe eſt diſcōueniens nature ſibi eſt mors.illud homo apprehēdit quandoqꝫ tā qͣꝫ cōueniēs propteraliud annexū .i. propter premiū eterne vite. ideo voluntasſepe amplectit̉ mortē quā natura reformidat ex quo pꝫ ꝙappetitꝰ eſſendi nō eſt primo ⁊ principaliter ex appetitu intellectiuo. ſed ex appetitu naturali. Nam appetitꝰ intellectiuꝰ nō inuenitur in oībꝰ in ꝗbꝰ inuenit̉ appetitꝰ natural̓.¶ P Qd̓ at inquit ſubſiſtere ac ꝑmanere appetit id vnum eſſe deſiderat. Hoc eniꝫ ſublato neceſſe quidē cuiqͣꝫ ꝑmanebit. b. Uerū eſt inꝙͣ. P:Oīa igit̉ inquit vnū deſiderāt. b. Cōſenſi. P.Sed vnum idip̄m mōſtrauimus eē quod bonūeſt. b. Ita quidē. P. Cuncta igit̉ bonum petuntqd̓ quidē ita deſcribas licet: ip̄ꝫ bonum eſſe qd̓ d̓ſideret̉ ab oībus. b. Nihil inqͣꝫ verius excogitari poteſt: nā vel ad nihilum cuncta referuntur. ⁊vno veluti vertice d̓ſtituta. ſine rectore fluitabūtaut ſiquid eſt ad quod vniuerſa feſtinent. id eritomnium ſummum bonorum.¶ Qd̓ auteꝫ inquit ſubſiſtere. Hic ph̓ia reſumpta maioreconcludit intentū dicens. quod aūt appetit ſubſiſtere ⁊ ꝑ.maere. illd̓ deſiderat eſſe vnū. hoc enī ſuꝑ. vno ſublato nōꝑmanebit cuiqͣꝫ rei ſuū eſſe dicit Boetius verū eſt. cōcludit ergo ph̓ia. Oīa igit̉ vnū eſſe deſiderant. Et boetiꝰ conſentiēs dicit cōſenſi. ⁊ tunc maiorē principalis ſyllogiſmireſumit vt cōcludat diffinitionē boni dicens. ſed nos mōſtrauimus vnū eſſe idip̄m quod bonū eſt. dicit boetius itaquidē. tunc ph̓ia concludit intentū formādo diffinitioneꝫ

boni dicens. igitur cuncta bonum petunt. qd̓ bonū lꝫ. i. li.citū eſt. vt ita deſcribas bonum eſt qd̓ deſideret̉ ab oībꝰEt dicit boetius nihil veriꝰ excogitari pōt. qꝛ vel ad nihilū cuncta referūt̉ ⁊ deſtituta vno vertice .i. principio cun.cta fluitabūt ſine rectore. Aut ſiꝗd eſt ad qd̓ vniuerſa feſtinent. illud erit iūmū oīuꝫ bonoꝝ. ¶ Notādū ꝙ oē qd̓ ēvel appetit ꝑfici vel in ſua ꝑfectione ſaluari. cū igit̉ ꝑfici ⁊in ꝑfectione ſaluari ſit bonū oīa appetūt bonū. ¶ Notandū cū dicit̉ omnia aꝑpetūt bonū ibi non accipit̉ bonū preciſe ꝓ bono morali. nec preciſe pro bono naturali. ſed probono cōiter accepto. quod bonū cōiter acceptū eſt eſſe eēntiale vel accidentale conueniens rei vt ꝑficiatur. vel in ſuaperfectione ſaluetur.¶ P. Et illa nimiū inquit O alumne letor. ip̄aꝫenim medie veritatis notam mēte fixiſti. Sed inhoc patuit tibi quod ignorare te paulo ante dicebas. b. Quid inꝙͣ. P. Quis eſſet inquit rerumoīum finis. Is eſt enī profecto qd̓ deſiderat̉ aboībꝰ. quod quia bonum eſſe collegimus. oportetrerum oīum finem bonum eſſe fateamur.¶ Et illa nimiū inquit. Hic ph̓ia ex dictis reducit boetiuꝫin cognitionē cuiuſdā quod ſupra ſe ignorare confeſſus ēſcꝫ quis ſit finis oīum rerum. Et primo cōmendat dictuꝫBoetii dicēs. O alūne nimiū letor. qꝛ tu fixiſti .i. attigiſtinotā .i. cognitionē. mente medie veritatis .i. perfecte veritatis que eſt in medio. ſed hoc patuit tibi quod dicebas teignorare paulo ante ſuꝑ. in primo libro ſexta proſa. Et q̄rit Boetius. quid inqͣꝫ ſuꝑ. eſt illud. dicit ph̓ia. ꝗs eſſet finis oīum reꝝ. Et ſubdit. Is enī eſt finis omniū rerū quoddeſiderat̉ ab omnibꝰ. quod quia bonū eſſe collegimus:vt pꝫ ex diffinitiōe boni. oportet vt fateamur bonū eſſe finē oīum reꝝ. Notandū ꝙ ꝑ notam medie veritatis intelligit noticiā diuinā. ſicut puctū eſt mediū circuli. a quo oēslinee ducūtur. ſic deus eſt mediū veritatis. a quo omnisveritas procedit. ¶ Notandū ꝙ oīa appetūt ſui finē cū finis ſit ꝑfectio rei. ⁊ res deſtituta ſuo fine fruſtrat̉. Cū igit̉de ratiōe finis ſit eſſe bonū. quia auferentes finē auferūtnaturā boni ex ſcd̓o metaphiſice. iō finis oīm reꝝ ē bonū.¶ Metrum. xi. huius tertii libri.Uiſquis ꝓfunda mēte veſtigat verumCupitqꝫ nullis ille deuiis falli.In ſe reuoluat ītimi lucem viſus:Lōgoſqꝫ in orbem cogat īflectēs motus.Animumqꝫ doceat quicquid extra mollitur.Suis retruium poſſidere theſauris.Dudum quod atra texi terroris nubesLucebit ipſo ꝑſpicatius phebo.¶ Metrum vndecimum tertii libri.rreUiſquis profunda. Iſtud eſt vndecimum metrū huius tertii quod dicit̉ gliconicū ab īuen.tore. iābicū a pede predn̄ante. in quo metroph̓ia on̄dit qūo poſſumꝰ cognoſcere bonū ⁊ verū ⁊ ꝑuenire in cognitionē reꝝ. ex quo boetiꝰ priꝰ faſſus ēſe mō ſcire qd̓ priꝰ ignorabat. Primo ergo on̄dit moduꝫquo poſſumꝰ deuenire in cognitioneꝫ veritatis. Secundoaſſignat cāꝫ eius. ibi. Nō oē. dicit prīo. Quiſꝗs veſtigat.i. īueſtigare vult. verū profūda mēte .i. ſubtili. qꝫ pro ⁊ cupit falli nullis deuijs .i. falſis opinionibus. que faciunt avero deuiare. ille reſoluat in ſe .i. excitet intra ſe. lucem .i.ſpeculationē. intimi viſus .i. rōnis ⁊ ītellectus interioris. ⁊ipſe cogat. ideſt reducat longos motus. ideſt operationesanime procedētes ab anima. inflectens eos motus in orbē. ideſt in circulum redeundo ad animā. ⁊ quicquid animū doceat molit̉ .i. laborat ſpeculando extra. ideſt circares exteriores. ille doceat aīm retruſū .i. ad ſe cōuerſum.