Liber

¶ Atqui noͣ eſt ꝙ de hoc. Hic ph̓ia ꝓbat ꝙ vegetabilia ſicut herbe ⁊ arbores appetant eſſe ⁊ ꝑmanere. ⁊ hoc ꝓbatquattuor modis ſicut patebit: primo ex locoꝝ qualitate.qꝛ in talibus locis naſcunt̉ vbi diutius poſſunt cōſeruari in eſſe. Unde dicit. Atqui ꝓ certe. O boeti nō eſt ꝙ poſſis ambigere .i. dubitare de hoc. vtrū inanimata ⁊ vegetabilia appetāt eſſe primū .i. prīo ſigno. Cū tu intuearis herbas atqꝫ arboreſ naſci in locis ſibi ꝯueniētibꝰ vbi quantūtarū natura .i. vigor nature queat nō poſſunt cito exareſcere ⁊ interire. nam alie camꝑis oriūtur ſicut oliue: alie mōtibus ſicut cip̄ſſi: alias ferūt paludes ſicut alnos ⁊ ſalicesAlie herent ſaxis ſicut herbe que dicunt̉ capilli veneris ⁊barba iouis. Aliaꝝ herbaꝝ ſunt ſecunde .i. habundantesſteriles arene vt illiꝰ herbe que dicit̉ merica: quas ſi ꝗſꝑam .i. aliquis conetur tranſferre in alia loca areſcant. ſecnatura dat vnicuiqꝫ quod ſibi conuenit ⁊ elaborat ne intereant qͣꝫdiu manere poſſunt. ¶ Nota locus eſt principiuꝫgn̄atiōis: qꝛ ſaluat ⁊ cōſeruat locatū: ⁊ ipſo mediante virtus celeſtis ifluit ipſi locato. Cū igit̉ vegetabilia ſicut herbe ⁊ plante requirāt determinata loca in quibꝰ ſaluant̉ ⁊in alijs areſcant. pꝫ ꝙ ipſa appetant eſſe ⁊ permanere.¶ Quid dicam: ꝙ omnes velut in terras ore demerſo trahunt alimēta radicibus ac per medullas robur corticemqꝫ diffundunt. Quid ꝙ nobiliſſimū quodqꝫ ſicuti medulla eſt in interiore ſemper ſede reconditur: extra vero quadam ligni firmitate. Ultimus autē cortex aduerſum celi intēperiẻ: quaſi mali patiēs defenſor opponitur. Iaꝫv̓o quanta eſt nature diligentia: vt cuncta ſemine multiplicato propagentur: que omnia nō mōad tempus manendi: verum generati quoqꝫ quaſi imperpetuum permanendi. veluti quaſdaꝫ machinas eſſe quis neſciat.¶ Quid dicā ꝙ omnes velut in terras. Hic ph̓ia probatidē alio ſigno quod ſumit̉ ex modo ſituationis partiū ẜmꝯueniētiā ad attractionē alimēti quo cōſeruat̉ eſſe eorumEt dicit quid dicā ex hoc ꝙ omnes .ſ. herbe ⁊ arbores trahunt alimēta radicibus velut ore demerſo in terras: ⁊ diffundunt ſibi alimentū ꝑ medullas. ꝑ robur ⁊ ꝑ cortice̓ qd̓nō eſt niſi propter appetitū ꝑmanendi. Tūc ponit aliud ſignū quod ſumit̉ de diſpōne partiū ad prohibēdū nocum̄tū extrinſecū dicens. quid dicā ex hoc ꝙ moliſſimum qd̓qꝫ ſicut eſt medulla ſemꝑ recondit̉ .i. locat̉ in interiori ſede .i. in medio ꝑlante. extra vero tuet̉ quadā ligni firmitate. vltimus autē .i. exterior cortex arboris. quaſi patiēſ mali. i. potens ſuſtinere mala opponit̉ defenſor verſus intēperie̓ celi. i. aeris. Tunc ponit aliud ſignū quod ſumit̉ expropagatiōe ſeminis. que ordinat̉ ad cōſeruationē nature in alio ſimili in ſpecie cū nō poſſit manere idem nūero.Et dicit. Iā vero quanta eſt diligētia nature vt cūcta ꝓpagent̉ ſemine multiplicato ſuꝑ. conſidera que omnia ſemina quis neſciat eſſe tanqͣꝫ quaſdā machīas .i. inſtrumēta manendi. non modo .i. nō tm̄ ad tp̄s verūetiā manendiin ꝑpetuū: generatim .i. ſucceſſiua generatiōe. q. d. nulluseſt cui hec nō pateāt. ¶ Notādū ꝙ radices plantaꝝ ori ſimiles ſunt: cū habeāt eandē operationē ſup. trahere alimētū habent autē plante radices infixas terre. quia ex terra humorē trahūt ⁊ alimētū quod primo diffundit̉ ī medulla. deinde in robur. deinde in cortice̓. eſt medulla molliſſimū quod eſt in medio plante vel arboris. nō potēs pati intemperiē caloris ⁊ frigoris. ideo natura ipſaꝫ locauitin medio. quā circūdat robur quod eſt lignum arboris. robur autē circūdat̉ cortice exteriori tanqͣꝫ defenſore ab intemperie aeris. ¶ Notandū ꝙ quia vegetabilia non poſſunt idē nūero manere. iō natura ꝓducit in eis ſemina perquoꝝ ꝓpagationē permaneāt idem in ſpē .ſ. in ſuo ſimili

¶ Ea etiam que inanimata eſſe credūtur: nonnequod ſuū eſt queqꝫ ſimili ratione deſiderāt. Curenim flammas quidem ſurſum leuitas vehit: terras v̓o deorſum pondus deprimit: niſi ꝙ hec ſingulis loca motioneſqꝫ cōueniūt. Porro autē qꝛcuiqꝫ conſentaneū eſt: id vnūqd̓qꝫ conſeruat. ſicuti ea que ſunt inimica corrūpūt. Iā v̓o que dura ſunt vt lapides adherēt tenaciſſimis partibusſuis. ⁊ ne facile diſſoluātur reſiſtūt. Que vero liquentia vt aer atqꝫ aqua facile quidē diuidentibus cedunt: ſed cito in ea rurſus a ꝗbꝰ abſciſa relabūtur. Ignis vero oēꝫ refugit ſectionem.¶ Ea etiā que ianimata. Hic ph̓ia probat ꝙ etiā inanimata appetāt eſſe duobꝰ ſignis: Primo et inclinatione na.turali eoꝝ ad locū. Et dicit ſic. Ea etiam que credūt̉ eē innimata vt lapiſ. aer. ignis. nōne d̓ſiderāt .i. appetūt. q̄qꝫ iomnia inanimata. qd̓ ſuū eſt .i. ſue nature conſonuꝫ eſt: ſimili rōne propter cōſeruatiōeꝫ ſui eſſe. q. d. ſic. Cur enimleuitas vehit .i. mouet flāmas ſurſum. ⁊ pondus .i. grauitas. deprimit terras deorſum non propter aliam cam. .n.ſi ꝙ hec loca ⁊ motiōes cōueniūt ſingulis ſuꝑ. ꝓ ſaluatione eorum eſſe. ⁊ ſubdit. Porro illud qd̓ eſt cōſentaneū .i.cōueniēs cuiqꝫ. illud ſuꝑ. cōſeruat in eē vnūquodqꝫ ſicutea que ſunt inimica .i. cōtraria corrūpūt. Secūdo ꝓbat illud ꝑ aliud ſignū ſumptū ex cōſeruatione naturalis proprietatis hmōi eſt cōtinuitas quā quelibet res natural̓ nititur cōſeruare. Unde dicit. Iā ſuꝑ. iſta vero que dura ſūtvt lapides adherēt tenaciſſimis .i. firmiſſimis ſuis partibus. ⁊ reſiſtunt per ſuā duritiē ne facile diſſoluant̉. q̄ vero ſunt liquentia .i. mollia. ſicut aer ⁊ aqua. facile cedundiuidētibus. ſed cito relabūtur .i. redeūt in ea a quibꝰ ſūtabſciſa. ſed ignis refugit omnē ſectionē. ¶ Nota ꝙ hoc vtimū ꝙ dicit ignē fugere oēm fectionē. dupliciter expontur. Primo ſic aliꝗd ſecat̉ cum partes eius abinuicē ſeparāt̉ ita vt in nullo cōueniāt ſed partes ignis non ſic poſunt ſecari. quin ſemꝑ ī aliquo cūueniāt: vt maxime patede igne ꝗ ē flāma. Alio mō exponitur ſic ꝙ ignis refugioēm fectionē qꝛ ꝑꝑ vehemētiā ſue actionis corrūpit ip̄ꝫ qꝛdebet ſecare ⁊ igniendo ip̄m in ſui naturam cōuertit.¶ Neqꝫ nunc nos de voluntariis anime cognoſcentis motibus. ſed de naturali intentione tractamus. Sicuti eſt ꝙ acceptas eſcas ſine cogitatione tranſigimus ꝙ in ſomno ſpm̄ ducimus ne.ſcientes. Nam ne in animalibus quidem manedi amor ex anime voluntatibus verum ex natureprincipiis venit: Nā ſepe mortem cogentibꝰ caſis: quā natura reformidat: voluntas amplectit̉Cōtraqꝫ illud quo ſolo mortaliuꝫ reꝝ durat dipturnitas gignendi opus quod natura ſemper apetit: interdū coercet voluntas: adeo hec ſui chritas non ex animali motiōe ſed ex naturali intertione procedit.¶ Neqꝫ nūc nos. Hic ph̓ia ponit ꝙ deſiderium eſſendi nōē appetitꝰ volūtariꝰ ſꝫ naͣl̓. Et dicit. Neqꝫ nos tractamūsnūc de motibꝰ volūtariis aīe cognoſcētis: ſꝫ de naͣli itentōe: ſꝫ naͣle ē qd̓ trāſigimꝰ .i. digerimꝰ. acceptas eſcas ſintcogitatiōe. ⁊ qd̓ ī ſōno neſciētes ducimꝰ ſpiritū .i. reſpiramꝰ. Nā amor .i. appetitꝰ. manendi .i. ſubſiſtendi in aīalibuſ .ſ. non prouenit ex voluntatibus ſuꝑ. ſicut tu eſtimasqꝛ ſuꝑius poſuiſti ſolū in animalibus eſſe appetitū manedi. ſed venit ex principiis nature. quia natura reperitur iin animatio qͣꝫ in inanimatis. Qd̓ aūt appetitꝰ manenc