Tertius

quod poſſet optari. liquet igit̉ eē bitudinem ſtatum bonoꝝ oīm cōgregatione perfectum.Omnis mortaliuꝫ cura. hic ph̓ia on̄dit ꝙ oēs hominesnitunt̉ ꝑuenire ad vnū finem beatitudinis. quā btītudinēip̄a etiā diffinit ⁊ dic̄ ſic. Oīs cura .i. ſollicitudo. mortaliū.i. hominum quā curā exercet labor multipliciū ſtudioꝝ.qꝛ aliqui ſtudēt in litteratura. aliqui in mercantia. ⁊ ſic dealijs. illa cura procedit diuerſo calle .i. diuerſo mō viuendi. ſed tamen nitit̉ ꝑuenire ad vnū finem beatitudinis. Illud āt ad qd̓ homīes nitunt̉ ꝑuenire eſt tale bonū quo ꝗsadepto nihil vlterius queat deſiderare. qd̓ ſcꝫ bonū ē ſummū oīm bonoꝝ continēs intra ſe cūcta bona. cui ſcꝫ bono.ſi quid .i. aliquid. abforet .i. deeſſet. nō poſſet eſſe ſummūbonū. qꝛ relinqueret̉ aliquid extrinſecus .i. extra aliud bonū qd̓ poſſet optari. Ex quibꝰ dictis ph̓ia cōcludit diffinitionē beatitudinis. dicēs. Liquet .i. manifeſtū eſt beatitudinē eſſe ſtatuꝫ ꝑfectum cōgregatione omnium bonorum¶ Nota cognitio vltimi finis magnū incremētū cōfert aditā. prīo. ethi. qꝛ ẜm exigentiā finiſ cetera moderātur ẜmnconiēſem. primo poſteriorū ideo ph̓ia tradit nobis cognitionē vltimi finis .ſ. beatitudinis. ¶ Nota finis ē magis eligendus his q̄ ſūt ꝑꝑ finē vt pꝫ ꝑ Ariſto 3. topicoꝝ.Itē ibidē: cuiꝰ finis eſt bonus ip̄m quoqꝫ bonuꝫ. Itē oīadenoīanda ſūt a fine. Un̄ poeta. ſi finis bonꝰ ē totū laudabile phas eſt. ¶ Nota finis in agibilibꝰ habet ſe ſicut prīcipiū in ſpeculabilibꝰ. ſic̄ ergo intellectus noſter naturaliter adheret primis prīcipiis ſic appetitus noſter naͣliter adheret vltīo fini qd̓ eſt ſūmū bonū. ¶ Nota ꝙ duplex eſtfinis .ſ. finis quo. ⁊ finis gratia cuius oīa fiunt. Ille .n.vnus ſicut deus vel beatitudo et iſte finis appetit̉ ab oībꝰſub vna rōe inqͣꝫtū eſt bonū ſatians appetitu hominis. Finis aūt quo eſt oꝑatio qͣ homines nitunt̉ adipiſci finemgratia cuius. ⁊ talis finis n̄ eſt vnus ſicut non eſt vna oꝑatio omniū. Ideo dicit ph̓ia ꝙ cura hominū ꝓcedit diuerſocalle ad conſequendū vltimū finē. ¶ Nota illud ad qꝛomnes homines nitūt̉ ꝑuenire eſt bonū. qꝛ bonū eſt qd̓omnia appetūt. prīo ethicoꝝ. ¶ Nota qꝛ beatitudo hꝫ rationē vltimi finis ip̄a eſt tale bonū quo adeꝑto nihil vlterius deſiderat̉. nā de rōne finis ē eſſe vltimū ⁊ vltra illudqd̓ eſt vltimū nihil eſt ergo ēt oꝫ illud eē ſummū bonū. qꝛillud quo adepto nihil vlterius deſiderat̉ ē ſummū bonūtale aūt eſt beatitudo. ¶ Nota qꝛ beatitudo eſt bonū optimū pulcherrimum ⁊ delectabiliſſimū. iō beatitudo eſt ſtatus ꝑfectus congregatione ꝯmnium bonoꝝ ꝯtinens in ſeoīa bōa. ſi .n. aliqd̓ bonū ſibi deficeret n̄ eēt ſummū bonū¶ Hunc vti diximus diuerſo tramite mortalesomnes conant̉ adipiſci. Eſt enī mentibus hominum veri boni naturaliter inſerta cupiditas: ſedad falſa deuius error abducit.THunc vti diximꝰ. In iſta ꝑte oſtēdit ph̓ia ꝙ hoēs a verafelicitate diuerſiſ erroribus abducunt̉ dicēs. Hūc .ſ. ſtatūbeatitudinis. oēs mortales ſicut diximꝰ: conant̉ adipiſcidiuerſo tramite .i. diuerſa via. qꝛ cupiditas .i. appetitꝰ veri boni naͣliter eſt inſerta mētibus hominū: ſed beatitudoeſt verū bonū qꝛ ſummū. ſed deuiꝰ error abducit hominesad falſa bona. ¶ Nota quia beatitudo aggregat in ſe oīaboa. iō eiꝰ cupiditas naͣliter eſt hoībus inſerta. Ubi tn̄ ſciendū. ꝙ beatitudinē cōtinere oīa bona p̄t intelligi dupl̓rUno mō formaliter. ſic non continet oīa bona: qꝛ feliciſas formal̓r ⁊ eſſentialiter p̄t eē ſine bonis exterioribꝰ utſine diuitiis ⁊ ceteris boniſ. Alio mō intelligit̉ continereca virtualiter ita ꝙ beatitudo excellat oīa bona ⁊ ſic eſt vera. ¶ Nota ꝙ ph̓ia hic vtit̉ qͣdā figura q̄ dicit̉ eꝑithetondicēdo deuiꝰ error. nullus .n. error eſt ꝗ nō ſit deuiꝰ. vn̄poeta. Fiet epitheton ſi dicas triſtia bella. ¶ Nota cū mēſhumana naͣliter deſideret veꝝ bonū. nunqͣꝫ tendit in falſuꝫ bonū niſi inqͣꝫtum ip̄m eſtimat eē veꝝ bonū. talis āteſtimatio ē deuiꝰ error. ergo deuiꝰ error ad falſa abducit

¶ Quoꝝ quidem alij ſummū eſſe bonū nihil indigere credēteſ: ut diuitiiſ affluāt elaborāt Alii v̓obonuꝫ qd̓ ſit digniſſimū veneratione iudicanteſadeptis honoribus reuerendi ciuibus ſuis eſſenitūtur. Sūt qui ſummū bonū in ſumma potentia eſſe conſtituant. Hi vel regnare ipſi volunt.vel regnantibus adherere conantur. At quibusoptimum quiddam claritas videtur: hi vel belli vel pacis artibus glorioſum nomen propagare feſtinant. Plurimi vero boni fructum gaudio leticiaqꝫ metiuntur. Hi feliciſſimum putātvoluptate defluere.¶ Quoꝝ ꝗdē alij ſummū bonū eē. Hic ph̓ia pōit diuerſasopiniones circa felicitatē: oſtendens quō hoīes ꝑ erroremad falſa bona ducebantur. ſcd̓o oſtendit ꝙ in talibuſ bōispoſuerūt beatitudinē. tertio oſtendit ꝙ naͣliter eoꝝ intentio tendebat ad verā beatitudinē ſcd̓a ibi. Quibus oībus:tertia ibi. Sed ad hominū ſtudia. Primo on̄dit quō homines errabāt circa falſa bona ſtatuēdo in eis finem. ſecūdo oſtendit quō quidā fines adinuicem ꝑmutabant. tertioalia bōa fortuita reducit ad p̄dicta. ſecūda ibi. Sūt etiaꝫ.tertia ibi. In his igit̉. primo dicit. Quorū ſupple hoīuꝫqui ducūtur ad falſa bona. alij credentes ſummū bonū eēnihilo indigere ipſi elaborant ut affluāt .i. habūdent diuitiis ponendo oēm ſufficientiam eē in diuitiiſ ⁊ in hoc errabant. Alli v̓o ſummū bonū iudicantes qd̓ digniſſimum ſitveneratiōe .i. honore. tales adeptis honoribꝰ nitunt̉ eē reuerendi ſuis ciuibus. putantes in honoribus tꝑalibꝰ verādignitatē conſiſtere: ⁊ in hoc errabant. Sūt alij ꝗ ſummūbonū conſtituāt in ſumma potētia. hi vel ipſi volūt regnare: vel conant̉ adherere regnantibus tanqͣꝫ conſiliarii velfamiliares eoꝝ. ꝑ hoc putātes ſe eē vere potentes ⁊ in hocdecipiunt̉. ſed ꝗbꝰ claritas .i. fama. videt̉ eē optimū bōuꝫilli feſtināt propagare .i. dilatare. glorioſum nomē .i. pulchram famā artibus .i. ſtudiis. belli ſic̄ viri militares. velartibꝰ pacis ſicut ſapientes mūdi credētes ſe ꝑ hoc acꝗrere gloriā īmortalē ⁊ decipiunt̉ ꝑ hoc. Plurimi v̓o i. multi metiūt̉ .i. mēſurāt fructū bōi: gaudio ⁊ letitia exteriorihi putāt .i. eſtimāt. feliciſſimū defluere .i. abūdare voluptate .i. delectatione corporali eſtimantes in hoc conſiſtere veꝝ gaudiū qd̓ ē erroneū. ¶ Nota ꝗnqꝫ ſunt in ꝗbꝰ errātes a vero bono poſuerūt cōſiſtere verā felicitatem ſodiuitie. honores. poteſtates. gloria. ⁊ voluptates. Quoſufficiētia ſic accipit̉. Cum finis habeat rōnem boni ẜmdiuerſitatē boni diuerſificat̉ finis. Eſt āt triplex bonumvtile delectabile. ⁊ bonū honeſtū ⁊ illi qui ītēdebāt bonovtili poſuerūt felicitatē in diuitiis. ſed ꝗ intendebāt bonodelectabili ponebāt voluptates. ⁊ in illis poſuerūt finem⁊ felicitatē. qui aūt intendebāt bono honeſto iſti diuerſificabāt: qꝛ bonū honeſtū ē bonū ẜm rōnē. Ratio āt eſt duplex. ſcꝫ ſpeculatiua ⁊ practica de bono hōeſto qd̓ cōſiſtitin ſpeculatiōe nō loq̄bant̉ iſti: qꝛ tale bonū ē latēs. ipſi ātpoſuerūt felicitatē in bono hōeſto qd̓ ē bonū ratiōis practice. tale ergo bonū vel cōſiſtit in opinione hominū. ⁊ ſicē gloria. vel cōſiſtit ī exercitio actus realis. ⁊ hoc ē dupliciter. vel enī cōſiſtit. in exercitio ꝓprii actus circa alios: ⁊ſic ēptāſ vl̓ ꝯſiſtit ī exercitō actꝰ alioꝝ circa ſe. ⁊ ſic ē honor¶ Sunt ēt ꝗ horū fines cauſaſqꝫ alterutro permutāt: ut qui diuitias ob potentiaꝫ voluptateſqꝫ deſiderāt. vel qui potentiam ſeu pecunie cauſa. ſeuproferendi nominis petunt.¶ Sunt etiā ꝗ horū fines. In iſta ꝑte on̄dit qūo ꝗdam iſtorū fines iā dictos ꝑmutabāt. ⁊ dicit. Sūt ēt aliꝗ ꝗ fines.qꝫ ꝓ ⁊ cās finales ꝑmutāt alterutro .i. adīuicē deſiderātesvnū ꝑꝑ alteꝝ. nam quidā deſiderāt diuitias ⁊ voluptates