Druckschrift 
3 (1498) De consolatione philosophiae.
Entstehung
Seite
4r
Einzelbild herunterladen
 

Primus

cibus inſuper alerent venenis. He ſunt enī queinfructuoſis affectuum ſpinis vberem fructibusrationis ſegetem necant. Hominumqꝫ mentesaſſuefaciunt morbo: non liberant. At ſi quē prophanū vti vulgo ſolitum: nobis blandicie veſtredetraherent: minus moleſte ferendum putareꝫ.Nihil quippe in eo noſtre oꝑe lederentur. Hūcvero eleaticis atqꝫ achademicis ſtudiis enutritūallexiſtis. Sed abite potius ſyrenes vſqꝫ in exitiū dulces: meiſqꝫ eum muſis curandum ſanandūqꝫ relinquite. Boetiꝰ. His ille chorus increpitus deicit humi meſtior vultum: confeſſuſqꝫrubore verecundiā limen triſtis exceſſit. Que ibi poeticas muſas. Poſtqͣꝫ Boetiꝰ oſtēdit quomodo philoſophia ſibi apparuit. Hic oſtendit quid circaip̄m egerit. primo oſtendit quomodo muſas poeticas fugauit. ſecundo oſtendit quomodo ipſe de hoc obſtuꝑuit.tertio quō philoſophia ſibi appropinquās ſtatum eiusplanxit. ſecunda ibi. At ego. tertia ibi. illa. Dicit prīo ſupple philoſophia. vbi pro poſtqͣꝫ. vidit poeticas muſas aſſiſtentes noſtro thoro. ideſt lecto. quia Boetius tanqͣꝫ eger in lecto decubuit. vidit muſas dictātes verbaideſt carmina meis fletibus ipſa philoſophia pauliſper..aliquantulum. cōmota inflāmata. ideſt incenſa. toruisluminibus. id eſt crudelibus vel terribilibus oculis. inꝗtquis permiſit has me retriculas ſcenicas. id eſt vmbroſas.accedere ad hunc egrum. que dolores eius non modo. i.non tantū. fouerent ideſt ſanarent nullis remediis .i. medicamentis. verum pro ſed alerent ſupple dolores eius dulcibus venenis. He ſunt enī muſe que infructuoſis ſpinisaffectuum. id eſt paſſionum. necant. ideſt ſuffocāt. vberemideſt fertilem fructum rationis fructibus. ideſt in fructibus ſuis. mentes hominū aſſue faciūt morbo: non liberant. Nunc alloquitur muſas dicēs. O muſe ſi veſtre blādicie detraxiſſent nobis. quē. ideſt alique̓ virum prophanum. id eſt illitteratum. vti pro tanqͣꝫ. ſolitum. id eſt ſimilēvulgo ego putarē id ferendū. id eſt patiendū. minus moleſte quippe in hoc nihil lederent̉ noſtre opere. ideſt noſtreſedulitates: ſed vos allexiſtis vobis hominē hūc enutritūſtudiis. id eſt ſciētiis eleaticis. id eſt ariſtotelicis. atqꝫ achademicis. id eſt ꝑlatonicis. Nunc fugat eas dicens. ſed abite potiꝰ. id eſt recedite. vos ſyrenes. dulces vſqꝫ in exitiū .i.in mortem. relinquite cum curādū meis muſis. ideſt doctrinis ſalutiferis. Tunc iſte chorus. ideſt turba muſaruꝫinerepitus. id eſt redargutus. meſtior. id eſt triſtior exiſtensvultū ſuum deiecit. ideſt inclinauit. humi. ideſt terre. rubore confeſſus verecundiā. triſtis exceſſit. ideſt exiuit. limēideſt domū: in quo decubuit Boetius. Notandūmuſe poetice dicebant̉ aſſiſtere thoro Boetij quia. G.ſtuduit metrice dolorem ſuum conſcribere. Item philoſophia dicit̉ pauliſper cōmota. per quod innuitur ira immoderata non debꝫ cadere in virū ſapiētē: quia virtusſiſtit in moderatione paſſionūm. Unde lꝫ iraſci ſit homini naturale: tamē iraſci quando oportet: vt oportet: ꝙͣtuꝫ oportet eſt hominis virtuoſi ſapientis. Unde Seneca: quid crudelius ira. Similiter in de virtutibus cardinalibus. Eſto tardus ad iram. Item interrogatio quandoqꝫſit cauſa ignorantie alicuius. aliquando vt ex reſponſionefacia aliquid probet̉. quandoqꝫ ſit propter increpationeꝫfaciendam. hoc vltimo modo philoſophia īterrogat. d.quis has ſcenicas me retriculas ⁊c. Notandū. muſepoetice dicūt̉ me retricule. ſicut enim meretrix allicit homine delectando nihil vtilitatis ſibi cōferendo cōmiſcet ſecuilibet non ex amore ſed ſpe lucri: ita poete non ſcribuntamore ſcientie: ſed vt aliquid laudis vel premii cōſeqͣnt̉.delectant rōne metri modicū vtilitatis conferendo ſed di

uerſas paſſiones inducendo. Appellat auteꝫ philoſophiamuſas me retriculas ſcenicas: quia carmina poetica in ſcena conſueuerūt pronunciari. Ubi nota ſcena dicebat̉locus vmbroſus in theatro vbi abſcondebant̉ perſonenunciantes carmina tragica vel comica. vnde ſcena interpretatur vmbratio vel vmbra. Uel ideo muſe poetice dicūtur ſcenice. ideſt vmbratiles: quia ſunt vmbra ſcientievera ſcientia cum obumbrent mentes hominum. Itē metrica deſcriptio doloris non ſanat dolorē ſed magis auget. quia cōſideratio miſerie eſt prouocatiua triſticie. vnuſquiſqꝫ autem cum diligentia cōſiderat quod ſcribere vultItem metrica deſcriptio dicit̉ eſſe dulce venenū. quia placet nocet. ratione metri placet. ſed propter recordationeꝫdoloris nocet. Item affectus eſt vehemens animi paſſioanimū torquens. verum iudicium rationis impediens.Et ſunt quattuor affectus animi gaudiū: dolor: ſpes: timor: qui dicuntur infructuoſe ſpine: quia ſuffocant ſegetem rationis. que eſt ſcientia virtus. Item licet deerrorē dolendū ſit. potius tamen de errore ſapientis qͣꝫ īſipiē. nam error ſapientis alios exemplo corripit. error autem inſipiētis. qꝛ ab inſipiente non trahit̉ exemplum.propter quod dixit Saluſtius. Omnia mala exempla a rebus bonis orta ſunt. Ergo dicit philoſophia. magis eſſetdolendum de errore Boetij qͣꝫ alterius prophani. Itemẜm Huguitionē phanum idem eſt quod templum. Indeprophanus. ideſt ſacrilegus quaſi procul a phano. ideſt atemplo. Prophanum etiaꝫ dicitur quicꝗd non eſt ſacrū.vnde omnes laici illitterati dicūt̉ prophani quaſi ꝓcula phano ſapientie. Item ẜm Huguitionem opera oꝑeeſt ſedulitas in rebus agendis. Opera autem philoſophieeſt intentio: vel labor ad aliquid philoſophicū addiſcen: Iteꝫ eleys eſt ciuitas grecie in qua ſtuduit Ariſtotelesvnde ſtudia ſua dicūt̉ eleatica. Achademia autem fuit ciuitas vel villa in qua ſtuduit Plato. vnde ſtudia ſua dicūt̉ achademica. vtriſqꝫ autem ſtudiis Boetius fuit enutritus. Item philoſophia muſas appellat ſyrenes ſicutenim ſyrenes dulcedine cantus attrahunt naues periclitādo eas. ſic muſe delectatione metri alliciunt homines velmentes hominum rationem aliquo affectu ſubmergunt obſcurant. Item vna philoſophia conuentū muſarum expulit ſignatur vnus ſapiens ſua virtute ſapientia infinitos errores ſtultorum extinguit. At ego cuiꝰ acies lachrymis merſa caligarat vtnec dinoſcere poſſem: que nam hec eſſet muliertam imperioſe auctoritatis: obſtupui: viſuqꝫ ī terram defixo quidnam deinceps eſſet actura expectare tacitus cepi.At ego cuius acies. Hic Boetius oſtendit quomodo obſtupuit de actu philoſophie. dicens. At ego Boctius cuius acies. ideſt viſio merſa lachrymis caligarat .i. obſcura fuerat. vt nec poſſeꝫ dinoſcere. ideſt inueſtigare. quenāideſt que eſſet hec mulier tam imperioſe autoritatis. ideſtpotentie. ego obſtupui. ideſt miratus fui defixo .i. inclinato. viſu in terram tacitus cepi expectare. quidnam deinceps. id eſt cōſequēter eſſet actura circa me. Notandumquia Boetius doluit de amiſſione rerum tꝑaliū. eiꝰ aciesideſt ratio intellectus caligarat. ita non potuit cogno.ſcere philoſophiā. Nota licet Boctius de actu philoſophie obſtupuit. tamē tacitus expectauit quid deīcepsfacere vellet: per hoc innuenſ ſe eſſe talem qui cōſolationēacciperet qui enim refutant alios audire. nec audita ratione acquieſcunt tales ſibi ipſis obſtaculum conſolationisfaciunt. Tum illa propius accedens in extrema lectulimei parte conſedit: meumqꝫ intuens vultum luctu grauem atqꝫ in humum merore deiectum.his verſibus de noſtre mentis pertubatione con