200

T. LI VII [ü. C. 3a4. A. C. 4aS.]

lis? aut quid ullro bellum intulistis; in olio tumultuo-si, in bello segnes? Quid hic stantibus spei est ? andeum aliquem prolccturumvos, raplurumque hinc pu-tatis? Ferro via facienda est. Hac, qua me praegres-sum viderilis, agile, quivisuri domos, parcntes, con-iuges, liberos eslis, ite mecum. Non murus, nec val-lum; sed armati armalis obslant. Virtutepares, ne-cessitate, quae ultimum ac maximum telum est, supe-riores estis. Haec locutum exsequentemque dictaredintegrato clamore secuti, dantimpressionem, qual’ostumius Albus cohortes obiecerat: et moveruntvictorem, donec dictator, pedem iam referentibussuis, advenit: eoque omn« proelium versuin est. Univiro Mcssio fortuna hostium innititur. Multa utrim-que vulnera, multa passim caedes est. Iam ne ducesquidem Romani incruenti pugnant. Unus Postumius,ictus saxo, pcrfracto eapite, acie excessit: non dicta-torem humerus vulneratus, nonFabium prope afli-xum equo femur, non brachium abscisum consuleniex tarn ancipiti proelio summovit.

XXIX. Messium impetus per stratos caede ho-stes cum globo fortissimorum iuvenum extulit adcastra Volscorum, quae nondum capta erant: eodemomnis acies inclinatur. Consul, effusos usque advallum persecutus, ipsa castra vallumque aggreditur:eodem et dictator alia parte copias admovet. Nonsegnior oppugnatio est, quam pugna fuerat. Consu-lem signum quoque intra vallum iniecisse ferunt,quo milites acrius subirent; repetendoque signo pri-mam impressionem factam. Et dictator, prorutovallo, iam in castra proelium intulerat. Tum abiicipassim anna, ac dedi hostes coepti: castrisque et hiscaptis, hostes praeter senatores omnes venundatisunt. Praedae pars sua cognoscentibusLatinisatqueIlernicis reddita; partem sub hasta dictator vendidit: praepositoque consule castris, ipse, triumphans