4 8

T. LI VII [V. C. i38. A. C. fti i.]

ante dictum est, ab cquitibus in fl unten acti sunt.Tarquinius, instaiulum perterritis ratus, praeda ca-ptivisque Komam missis, spoliis hostium (vutum idVulcano erat) ingenti cumulu accensis, pergit porroin agrum Sabinum exercitum inducere. Et, quan-quam male gesta res erat, nec gcsturos melius spe-rare poterant, tarnen, quia consulendi res non dabatspatium, iere obviam Sabini tumultuario milite:iternmque ibi fusi, perditis iam prope rebus, pacempetiere.

XXXVIII. Collatia, et quicquid circa Collatiamagri erat, Sabinis ademptum. Egerius (fratris hiefilius erat regis) Collatiae in praesidio relictus: de-ditosque Collatinos ita accipio, eamque deditionisformulam esse. Hex interrogavit: Eslisne vos legalioratoresque missi a populo Collalino, ul vos populum-gue Collalinum dederetis? Suiuus. Eslne populusCollalinus in sua potestatc? Est. JJedilisne vos, po-puhimquc Collalinum, urbem, agros, aquam, terminos,delubra, ulensilia, dioina, humanaque omnia, in meampopulique llomani dilionem? Dedimus. Al ego reci-pio. Hello vSabino pcrfecto, Tarquinius triumphansKomam rediit. lnde priscis Latinis bellum fecit:ubi nusquam ad universae rei dimieationem ventumest. Ad singula oppida circumfcrendo arma, omnenomen Latinum domuit. Corniculum, Ficulea retus,Cameria, Crustumerium, Ameriola, Medullia, No-mentum, haec de priscis Latinis, aut qui ad Latinosdefecerant, capta oppida. Fax deinde est facta. Ma-iore inde animo pacis opera inchoata, quam quantamole gesserat bella: ut non quietior populus domiesset, quam militiae fuisset. JN’am et muro lapideo,cuius exordium operis Sabino bello turbatum erat,urbem, qua nondum munierat, eiligere parat: et infi-ma urbis loca circa forum aliasque interiectas colli-bus convalles, quia ex planis locis haud facile evehe«