ISO

T. L IVII [IT. C. 58 o. A. C, 172.] _

bus rictus, Idibus Mardis adesse reum iussit, quo dicnovi magistratus inituri erant honorem; ne diceretius, qui privatus futurus esset. Ita rogatio de Ligu-ribus arte fallaci elusa est.

XXill. Legati Carthaginienses eo tempore Ro-mae erant, et Gulussa filius Masinissae, luter eosmagnae contentiones in senatu fuere. Carthaginien-ses querebantur, praeter agrum,de quo anle legati alJloma, qui in re praesenti cognoscerent, missi essent .amplius septuaginta oppida caslcllaque agri Cartha-giniensis biennio proximo Masinissam vi atque armi:possedisse. Id illi, cui nihil pensi sit, facile esse. Car-thaginienses foedere illigatos silere. Prohiberi enimextra fines efferre arma. Qttanquam sciant, insuisfinibus, si inde Xumidas pellerent, se gesturos bellum:illo haud ambiguo capite foederis deterreri, quo di-serte retentur cum sociispopulillomani bellumgerere.Sed iam ultra superbiam crudelilatemque et avari-tiam eius nonpatiposse Carthaginienses. Missos esse,qui orarent senatum, ut trium harum rerum tinam alse impetrari sinerent: nivei ex aequo apud sociumpopulum, quid cuiusque esset, disceptarent: vel per-mitterent Carthaginiensibus, ut adversus iniusta ar-ma pio iustoque se tutarentur bello: vel ad extremum,si gratia plus, quam veritas, apud eos valeret, semelstatuerent, quid donatum ex alieno Masinissae vellent.Modestius certe daturos cos, et scituros, quid dedis-sent : ipsum nullum, praeterquam suae libidinis arbi-trio, finem facturum. Iloruin si nihil impetrarent, etaliquod suum post datam a P. Scipione pacem deli-ctum esset, ipsi potius animadverterent in se. Tutamservitutem se sub dominis Romanis, quam libertatemexpositam ad iniurias Masinissae, malle. Perire nam-que semel ipsis satius esse, quam sub acerbissimi carnificis arbitrio spiritum ducere. Sub haec dicta lacri-