Werk des Copernicns ist Aristarch zweimal, p. KS,!? und 79, ohnealle Beziehung auf sein Spstem genannt. — Ideler fragt (W o l f' sund Buttmann's Museum der Alterthu m s - Wissen-schaft Bd. II. 1808 S. 452), ob Copernicns die Schrift de cloctai^norantia des Nicolans von Cusa gekannt habe. Die erstePariser Ausgabe der Werke ist allerdings von 1514, und der Aus-druck: jam nodis manilestum est terram in veritalo moveri hätteans dem Munde eines platonisirendeu Cardinals auf den Dom-herrn von Franenburg einigen Eindruck machen sollen (Whewell,I'd iloso>ilr^ ok tlre inclnctivv 8eionces Vol. II. p. 343);aber ein Bruchstück von Cnsa's Hand, das durch Clemens ganzneuerlich 1843 in der Bibliothek deS Hospitals zu Eues aufgefun-den worden ist, beweist genugsam, so wie auch die Schrift de ve-»atione sapientiao eap. 28, daß Cusa sich die Erde nicht umdie Sonne, sondern mit dieser zugleich, aber langsamer, „um dieimmerfort wechselnden Pole der Welt" bewegt dachte. (Clemens inGivrdano Bruno und Nicol. von Cusa 1347 S. 97—100.)
(S. 350.) S. die gründliche Behandlung dieses Gegenstan-des in Martin, Stuckes sur'l'imev V. II. p. III (Losmogra-pkio «los ißlg/ptiens) und 129 —133 (anleeedents clci Systeme«lo Eopernie). Die Behauptung dieses gelehrten Philologen, nachwelcher das ursprüngliche Spstem des Ppthagoras selbst von demdeS Philolans verschieden ist und die Erde unbewegt in die Mittegesetzt haben soll, scheint mir nicht ganz überzeugend l'1'. II. ;>. 103und 107). Ueber die auffallende Behauptung Gafsendi's von demtvchonischen Systeme des Apvllvnius von Perga, deren ich oben imTerte Erwähnung gethan, will ich hier mich bestimmter erklären.ES heißt in den Biographien des Gassendi: »ülagnam imprimisrationem daduit Loziernieus duarum opinionum allinium, «gua-rnm unam iVIartiano Lapellae, alteram /Vpollonio 1'er^aeo attriduit.— Vpvllonius Solem delegit, circa quem, ut centrum, non mocloÄlercurius et Venus, verum etiamAIars, dupiler, Saturnus suasvlürent p«eriodos, dum 8ol iuterlm, uti et I.una, circa Vorram,ut circa centrum, quud lüret Vdl'ixarum mundic;««o eentrum,moverontur; quae deinceps c>uo«zuv o;nnio Vz-clionis propemoäumluit. Iiatio«iem autem magnam darum opinivnum Eo;,ernieusIiaduit, quo«! utraque cximie Aloreurii ac Wuoris circuitionesrepraeseutaret, exiinicqus causam retrograclationum, clireclionum,