243

dium materialem. Utroque gladio rebelies cohercuit, quosdam excom-municando, quosdam per militiam debellando. Sic Machabeus priusproprio in deiectione inimicorum, deinde Apollonii gladio legitur pu-gnasse (1. Mach. 3,12). Et quid laudi eius immorer, cum gloria, di-b vitiis et potentia, sicut de Salotnone legitur, 'omnes supergressus' sitpontifices qui 'ante' eum 'fuerunt' (Eccles. 2,9) in Colonia, exceptoBrunone primo 1 ), cuius gratia ducatus episcopatui per Ottonem pri-mum imperatorem, cuius frater erat, additus est 2 ); in rebus exterio-ribus et fama sub nullo pontifice usque ad diem haue tantum ecclesia

io Coloniensis profecit quantum sub Engelberto 8 ). Predia plurima simulet feoda ecclesie diu subtraeta et a multis eius antecessoribus sive pertorporem sive per invalitudinem neglecta ipse per Judicium et senten-tiam recuperavit. Puto tarnen quod iudicio vel eententia modicum pro-fecisset, si animi virtus et militie robur illi defuisset. Preter redditus

i6 episcopales post mortem fratris 4 ) tenebat terram patris, de qua habe-bat ministeriales multos et redditus magnos. Ob quam causam ducisWalerammi, cuius filius Henricus filiam Adolfi comitis duxerat uxorem,contra se non modicam excitaverat invidiam. Sopita tarnen omnia fue-rant, tali pacto interveniente D ), ut dominus episcopus, quoad viveret,

20 teneret terram 6 ), ille vero certam ab eo singulis annis in pecunÜ6 re-ciperet pensionem. Preterea feodis multis ac prediis diversis ecclesiamColoniensem ditavit et sublimavit, terminos eius civitatibus, castris etpossessionibus ampliavit; quedam ex hiis de novo edifieavit, quedamrenovavit, uonnulla peeuniis comparavit. In quibusdam civitatibus et

äs curtibus suis turrita satisque pukhra construxit palatia. Henricus duxLotharingie 7 ) et prineeps imperii, probitate presulis attractus et il-

1 rebellos 2 a, verbessert. — 2 Mäetiaheus 1 a. — 3 deiectioneverbessert aus deictione 1 a. — apostolico, am Rande von anderer Handverbessert Apollonii 2i 3 . — 4 eius laudi 2a. b 1 . — 6 feceruntfür fuerunt von erster Hand 2a. — 9 in für ad 2a. — 11 feodia 2a; feudaIb. 2b 1 . — 12 invalidationem 2b 1 . — 10 omipt für episcopus 2a. — 20 certamfehlt 2b 1 ; terram 2a. — 21 proterea 2a. — feudis lh-2 b 1 . — 24 peeunia 2a. b 1 ;nonn. vero penitus Ib. — 25 turribtis fi>r curt. 2a. b 1 . — turrida 2a. b 1 . —satis et p. la. — 26 Lothoringie la-

i) Bruno I. (953—965).

2 ) Zu Caesarius' Zeit glaubte man, daß die Herzogsgewalt durchBruno bereits dauernd an Köln gekommen sei. Vgl. z. B. die Bischofs-kataloge I und III (SS. XXIV, 339, 349); Vita II. Brunonis c. 12 (eb.IV.2T8); 2. Fassung der Chronica reg. Colon, a. 965 (ed. Waitz S. 29);Dialogus clerici et laici von 1206 (eb. S. 319).

3 ) Caesarius scheint, wie Poncelet bemerkt, die Verdienste des Erz-bischofs Philipp von Heinsberg (1167—1191) um die Gebietserweiterungder Kölner Kirche vergessen zu haben.

*) Vgl. oben S. 240, Anm. 8. Engelberts Bruder Adolf VI. von Bergfiel am 7. August 1218 vor Damiettc.

") Vgl. Knipping, Reg. 111,294.

e ) Vgl. eb. Nr. 322 ('cum terra ipsius in nostra esset potestalie'),433, 534 ('in tota comitia nostra').

7 ) Heinrich I. (1186—1235) von Brabant.